Više od 60 odsto mališana predškolskog uzrasta ima problem u verbalnoj komunikaciji i razvoju govora, a veliki broj ove dece imaće ozbiljnih problema sa učenjem i usvajanjem školskog gradiva, govore rezultati istraživanja Instituta za eksperimentalnu fonetiku i patologiju govora iz Beograda. Najčešći poremećaji koji se sreću kod mališana predškolskog uzrasta jesu smetnje u izgovaranju glasova, nerazvijen ili patološki razvijen govor, različite disfazije, problemi sa „osiromašenim” rečnikom, nepotpune i agramatične rečenice i nesposobnost mališana da jezikom izraze misli i osećanja. Sve su to bili razlozi zbog kojih je Sekretarijat za dečju zaštitu Skupštine Beograda doneo odluku da finansira rad logopeda u svim predškolskim ustanovama u Beogradu, a, prema rečima Ljiljane Jovčić, sekretara za dečju zaštitu, prisustvo logopeda na platnom spisku vrtića znači pravovremeno uočavanje poremećaja u razvoju govorno-jezičkih funkcija kao i njihov adekvatni tretman.

„Odluci da finansiramo rad logopeda u svim predškolskim ustanovama u Beogradu kumovali su rezultati istraživanja koji svedoče da sve veći broj mališana ima problema u lingvističkom razvoju, ali i realnost u kojoj veliki broj roditelja, zbog dugotrajnog radnog vremena, nije u situaciji da dete odvede na pregled kod logopeda u Dom zdravlja ili u specijalizovanu ustanovu ”, objašnjava Ljiljana Jovčić, dodajući da će se u saradnji sa Institutom za eksperimentalnu fonetiku i patologiju govora napraviti stručni program obuke logopeda i vaspitača za rad sa mališanima u predškolskim ustanovama.

Ilustrujući veličinu problema, dr Mirjana Sovilj, direktorka Instituta za eksperimentalnu fonetiku i patologiju govora, kaže da je potrebna jedna „dobro obučena armija logopeda koja može da se nosi sa brojem dece koja imaju problema u jezičkom i govornom razvoju” i napominje da je neophodna stručna i tesna saradnja između logopeda, vaspitača i roditelja.

„Deca koja imaju govorne probleme moraju imati stalni podsticaj od strane vaspitača, a logoped i vaspitač moraju da obučavaju roditelje kako da stimulišu verbalnu komunikaciju deteta i kako da preveniraju jezičke poremećaje kod mališana. Statistiku, koja svedoči da 63 odsto dece predškolskog uzrasta ima probleme u govorno-jezičkom razvoju, u velikoj meri „kroji” činjenica da prosečno dete predškolskog uzrasta provede po tri sata dnevno ispred malih ekrana i dodatnih dva-tri sata u igri sa video-zanimacijama, a to uzrokuje lepezu lingvističkih, psihomotornih i lokomotornih poremećaja. Pre svega, zato što su televizija i video-igrice primeri jednostrane komunikacije u kojoj deca satima ćute, a vokabular kojim govore junaci crtanih filmova zadovoljava govorni nivo dece od dve godine. Ako oslušnemo komunikaciju ovih mališana, videćemo da je ona puna neartikulisanih glasova i ratničkih pokliča kojima govore junaci crtanih filmova ili video-igrica i veoma siromašna”, upozorava dr Mirjana Sovilj.

Naša sagovornica dodaje da istraživanja Instituta za eksperimentalnu fonetiku i patologiju govora pokazuju da je u poslednjih nekoliko godina u porastu broj dece sa autističnim poremećajima ponašanja, i dodaje da se ovaj poremećaj može dijagnostikovati već u prvoj i u drugoj godini života uz pomoć adekvatne metodologije koja postoji u ovom institutu.

Dr Mirjana Sovilj ističe da se govorno-jezički poremećaji ne nasleđuju, ali da se nasleđuje predispozicija za njihov nastanak. U prevodu na jezik statistike, to znači da su roditelji 97 odsto dece sa govornim poremećajima imali neke jezičke poremećaje koji nisu adekvatno lečeni. Veliki broj dece koja su nastala veštačkom oplodnjom i čije su majke održavale trudnoću ima poremećaje u jezičkom razvoju, a jedan deo govornih poremećaja uzrokuju minimalna oštećenja sluha – slabije auditivno percipiranje govora sužava razumevanje govora i dovodi do sužavanje potencijala za učenje.

Katarina Đorđević

------------------------------------------------------

Kada dete treba odvesti kod logopeda

Ako beba do drugog meseca života ne guče, ne reaguje na zvuke iz okoline, ne reaguje na majčin glas i ne uspostavlja kontakt očima prilikom dojenja.

Ako beba do šestog meseca života ne spaja neka slova i ne počne sa polurazumljivim „brbljanjem”.

Ako beba do devetog meseca života ne udvaja slogove (ba-ba, ma-ma, ta-ta).

Ako dete od godinu dana nema osmišljenu reč i ne razume značenje reči.

Ako dete do treće godine života nema završen govorno-jezički razvoj.