Tokom nedavne posete Srbiji predsednik Mađarske Laslo Šoljom, tokom posete Zrenjaninskoj biskupiji, izjavio je u Zrenjaninu da bi više Mađara trebalo da bude zastupljeno u administraciji, sudstvu i policiji u Srbiji. Zastupljenost pripadnika mađarske nacionalne manjine u organima državne uprave u Vojvodini niža je za oko 50 odsto ili čak 70 odsto u odnosu na njihovu zastupljenost u stanovništvu, tvrdi Tamaš Korhec, pokrajinski sekretar za propise, upravu i nacionalne manjine. Ovaj sekretarijat prošle godine uradio je izveštaj o strukturi zaposlenih u pokrajinskim organima uprave, organizacijama, službama i direkciji. Prema tim podacima u 17 pokrajinskih sekretarijata i 13 drugih službi zaposleno je 6,3 odsto Mađara, zaposlenih srpske nacionalnosti ima 67, 7 odsto, dok je procenat onih koji nisu naveli nacionalnu pripadnost 16, 5 odsto. Što se tiče udela u stanovništvu, prema popisu iz 2002. godine, oko 14 odsto stanovnika Vojvodine su Mađari. Prema nekim ranijim podacima pokrajinskog sekretarijata, u opštinskim upravama, Mađari su bili zastupljeni u istom procentu – oko 14 odsto, u republičkoj upravi bilo je zaposleno njih oko devet odsto, a u poreskoj upravi oko sedam odsto.

– Postoje značajna odstupanja u odnosu između udela u stanovništvu, u obrazovnoj strukturi i u udelu zaposlenosti u organima državne uprave. Međutim, na nivou lokalne samouprave nema te pojave i Mađari su uglavnom zastupljeni u onim procentima u kojima su, inače, zastupljeni na teritorijama lokalne samouprave – kaže Korhec.

Tako, na primer, u opštini Ada, gde je više od 70 odsto stanovništva mađarske nacionalnosti, od 62 zaposlena, 46 su Mađari. Pokrajinski sekretar navodi da je najmanja zastupljenost mađarske manjine u organima MUP-a i carine. On kaže da je nesrazmera najočiglednija na teritorijama opština u kojima živi većinsko mađarsko stanovništvo, a u državnim organima zaposleno je ispod 20 odsto mađarske nacionalne manjine. Kao primer navodi opštine Senta, gde je oko 80 odsto stanovništva mađarske nacionalnosti, i Mali Iđoš, gde je taj procenat oko 55 odsto.

– Ne smatram da se može napraviti neka idealna srazmera, ali ona ne može da bude dva puta manja nego što je zastupljenost u stanovništvu. Nažalost, i službena upotreba jezika, koja je po našim zakonima omogućena na tim područjima i na jeziku nacionalne manjine, ne može se ostvariti jer nemate službenike koji vladaju tim jezikom. Naravno, nije isključeno da nemađar poznaje mađarski jezik, ali nažalost, to je u praksi retkost – ističe Korhec.

Državna politika devedesetih bila je takva da su državne službe bile uglavnom zatvorene prema Mađarima i pripadnicima drugih nacionalnih manjina, ističe Korhec, pa danas kada toga nema, postoji zatečeno stanje koje se ne može brzo menjati.

– Imamo ograničeni broj radnih mesta, ima i drugih prijavljenih, ne samo pripadnika manjina, dakle, ne može se tu vršiti jedna diskriminativna politika koja bi na silu promenila odnose koji su nastali tokom devedesetih godina. U slučaju nekih službi nemamo ni dovoljno prijavljenih i to je, recimo, primer baš u policiji. Situacija bi se tu mogla promeniti budući da je MUP počeo akciju kojom se nacionalne manjine podstiču da se školuju za policajce – kaže Korhec.

Pri reizboru sudija u Subotici uglavnom uvažena nacionalna struktura stanovništva

Laslo Joža, predsednik Nacionalnog saveta mađarske nacionalne manjine, kaže da izjava mađarskog predsednika Lasla Šojoma prilikom nedavne posete Srbiji da bi Mađari trebalo da budu zastupljeniji u državnim organima, policiji, sudstvu i administraciji nije novina.

– Mi se suočavamo sa tim 20 godina unazad, ali smo svedoci da postoje određeni napori državne vlasti i vlade, ne previše uspešni, ali ipak prisutni, da se situacija po tom pitanju poboljša. Vlada Vojislava Koštunice usvojila je zaključak o tome da treba pospešiti prisutnost pripadnika nacionalnih manjina u ovim službama. Nema odbojnosti zvaničnih vlasti prema manjinama, ali bih preterao kada bih rekao da ima puno uspeha u sprovođenju tih zaključaka – smatra Laslo Joža.

Prema njegovim rečima, u reizboru sudija nacionalni sastav poštovan je samo u slučaju Osnovnog i Privrednog suda u Subotici, dok u ostalim sudovima u Vojvodini mađarska manjina jeste prisutna, ali „ni približno srazmeri stanovništva”.

– Zbog velike etničke distance i ponekad netrpeljivosti koja postoji između manjine i većine, dešava se da mladi Mađari, pogotovu na severu Vojvodine koji završe srednje škole, jako loše znaju srpski jezik, što im samima predstavlja ograničenje, kako u pogledu mogućnosti daljeg obrazovanja, tako i u pogledu zapošljavanja. Sopstveni je interes da se jezici poznaju i tu nema nikakvog organizovanog otpora znanju srpskog jezika, ali postoje vrlo nesrećni društveni trendovi ovde u višenacionalnim sredinama i ne verujem da je odgovornost za loše poznavanje srpskog jezika isključivo na pripadnicima manjina – kaže Laslo Joža.

Jelena Beoković