Gradovi i opštine ubuduće će uz saglasnost Vlade Srbije moći da prodaju ili daju u zakup zemljište po ceni nižoj od tržišne ako investitor poveća broj zaposlenih u privredi te lokalne samouprave za najmanje jedan odsto. Drugačije rečeno, ako u opštini sa deset hiljada zaposlenih u privredi novi investitor otvori firmu sa najmanje sto radnika, može da računa i na tu, zemljišnu, pogodnost.

To umanjenje ne može biti veće od očekivanog iznosa rasta javnih prihoda u toku pet godina od početka realizacije tog projekta. (U slučaju Beograda i lokalnih samouprava, koje u svom sastavu imaju gradske opštine, povećanje broja zaposlenih se odnosi na gradsku opštinu na kojoj se pokreće proizvodnja ili druga privredna delatnost.) Investitor može dobiti zemljište i bez dinara nadoknade ako realizuje projekat u nedovoljno razvijenim lokalnim samoupravama. U ostalim gradovima popust može da ide do 50 odsto. Ukoliko se utvrdi da investicija ima poseban značaj za određeno područje, opština može besplatno da ustupi zemljište.

To je propisano novom uredbom o uslovima i načinu za otuđenje ili davanje u zakup zemljišta po ceni nižoj od tržišne ili besplatno, koja bi u četvrtak trebalo da bude usvojena u Vladi Srbije. Do sada su svi investitori pred zakonom imali isti tretman, mada su manje razvijene opštine često na svoju ruku, mimo propisa, ulagačima davale razne povlastice.

Osim investitora, čiji projekti doprinose ekonomskom razvoju, popust ubuduće mogu da ostvare i graditelji jeftinih stanova koji se uključe u vladin program masovne stanogradnje. Oni koji grade zgrade za socijalno stanovanje i objekte za obavljanje komunalne delatnosti.

Investitori će do zemljišta dolaziti javnim nadmetanjem ili neposrednom pogodbom. Ali, u delu koji se odnosi na davanje zemljišta neposrednom pogodbom, uredba nije usklađena sa Zakonom o planiranju i izgradnji, donetim pre pet meseci.

Jer, prema članu 96. tog zakona, građevinsko zemljište može se otuđiti ili dati neposrednom pogodbom u slučaju izgradnje objekata za potrebe državnih organa, autonomne pokrajine, lokalne samouprave i drugih objekata u javnoj svojini. Kao i u slučajevima pribavljanja građevinske dozvole, vlasniku bespravno sagrađenog objekta; ispravke granica susednih katastarskih parcela; formiranja građevinskih parcela u skladu sa članom 102; otuđivanja ili davanja u zakup zemljišta ranijem vlasniku nepokretnosti koje je bilo predmet eksproprijacije, u skladu sa propisima eksproprijacije.

Kako nezvanično saznajemo, neposrednom pogodbom će se davati zemljište koje posle niza neuspešnih javnih nadmetanja nije dobilo vlasnika. U Uredbi se pak ne navode uslovi za dodeljivanje zemljišta bez tendera. U članu 7. kaže se samo da u slučaju otuđenja neposrednom pogodbom, vlasnik zemljišta mora imati elaborat opravdanosti koji sadrži popis i površinu katastarskih parcela, podatke iz planskog dokumenta na osnovu koga se može izdati lokacijska i građevinska dozvola, procenu Ministarstva finansija, nacrt ugovora o otuđenju, odnosno davanju u zakup, podatke o licu koje se ovlašćuje da potpiše ugovor, podaci o pravnom licu sticaocu svojine, iznos umanjenja, ekonomsku analizu očekivanih troškova, pregled drugih podsticajnih mera i druge podatke bitne za ocenu opravdanosti ovakvog raspolaganja građevinskim zemljištem. Elaborat opravdanosti potom ide na javni uvid.

Vlasnik parcele mora da opravda zbog čega daje zemljište sa popustom ili besplatno tako što će sačiniti elaborat opravdanosti koji sadrži popis katastarskih jedinica, podatke iz planskog dokumenta na osnovu koga se izdaje lokacijska i građevinska dozvola, procenu Poreske uprave o tržišnoj vrednosti zemljišta, uslove i kriterijume za umanjenje, kao i kriterijume i merila za ocenu ponuda i određivanje iznosa smanjenja tržišne cene zemljišta. Ona takođe mora da ima i ekonomsku analizu očekivanih troškova, analizu koristi od realizacije investicije i prikazati očekivano povećanje zaposlenosti i javnih prihoda. Vrsta i visina obezbeđenja učesnika na konkursu je sastavni deo studije opravdanosti.

O tome će odlučivati vladina komisija na čijem čelu će biti ministar nadležan za građevinske poslove. Zahteve će podnositi nadležni državni organ ako je zemljište u svojini Republike Srbije ili autonomne pokrajine, odnosno opštinski javni pravobranilac ako zemljište pripada lokalnoj samoupravi.