Još jednom se pokazalo da umetnost ne poznaje granice. Juče su to, u privrednoj jedinici Kazneno-popravnog zavoda u Somboru dokazali osuđenici iz 12 srpskih zatvora i umetnici širom Srbije. Na slikarska platna zajedno su prenosili svoje vizije, nade, emocije, strahove i nemire, a potom ih izložili na likovnoj koloniji „Elan”. Ove godine 17. put.

Zorana Vučićević, portparol Uprave za izvršenje krivičnih sankcija Ministarstva pravde i državne uprave u čijem je sastavu Kazneno-popravni zavod u Somboru, kaže za „Politiku” da je kolonija „Elan” jedinstvena po svojoj koncepciji i svemu što je prati. Kao takva, navodi Vučićevićeva, zauzela je istaknuto mesto na mapi likovnih saziva, ne samo u Vojvodini i Srbiji, već i u regionu.

– Ove godine na koloniji je učestvovalo 15 osuđenika iz ustanova u Nišu, Somboru, Padinskoj Skeli, Valjevu, Šapcu, Zrenjaninu, Prokuplju, Sremskoj Mitrovici, Novom Sadu, Subotici... Nesebičnu pomoć u radu i u vezi sa organizacijom pružili su, kao i prethodnih godina, istaknuti umetnici Sava Stojkov, Milenko Buiša, Svetislav Šljukić. Neki od njih su redovni učesnici već 15 godina. Svoj doprinos dali su i mnogi drugi istaknuti umetnici iz Beograda, Sombora, Apatina, Vrbasa, Kule, Sivca, Palića, Sremske Mitrovice, Banatskog Novog Sela, Bačkog Dobrog Polja – kaže Vučićevićeva.

Svi koji su bili zainteresovani da pogledaju ova, po mnogo čemu, specifična umetnička dela, mogli su to da urade na centralnom gradskom trgu u Somboru.

Prevashodna uloga likovne kolonije „Elan”, prema rečima upravnika KPZ u Somboru Nikole Ilića, bila je prevaspitavanje osuđenika. On kaže da je praksa u zatvoru pokazala da prostor sa delima likovnih umetnika pozitivno utiče na ponašanje osuđenih lica.

– Uglavnom je reč o slikama na kojima preovladava svetlost, a ona je energija i pozitivno utiče na ponašanje ljudi – objašnjava Ilić koji svojim savetima pomaže i osuđenicima, ali i rukovodiocima Kazneno-popravnog zavoda u Somboru.

Aleksandar Hinić, načelnik službe za tretman u Zavodu, potvrđuje da likovna dela imaju velikog udela u resocijalizaciji osuđenih lica, a kao izuzetnu zanimljivost naglašava činjenicu da nijedna slika koja se nalazi u zajedničkim prostorijama i holovima u kojima borave osuđena lica nije ogrebana, niti oštećena na bilo koji drugi način.

U dosadašnjem radu kolonije učestvovalo je više od 200 slikara iz zemlje i inostranstva koji su zavodima poklonili više od osam stotina umetničkih dela.

Veza ove privredne jedinice i umetnika počela je davne 1980. godine kada su u njoj osuđenici, u okviru radnog angažovanja, počeli da izrađuju predmete od drveta poput štafelaja, ramova, paleta...

----------------------------------------------

Od županijske kapele do zatvora

Prema pisanim dokumentima, zatvor u Somboru postoji od kraja 19. veka. Zgrada pritvora u okviru koje se sada nalazi i uprava Kazneno-popravnog zavoda podignuta je kao županijska kapela 1882. godine i rađena je u baroknom stilu, sa tornjem u centralnoj osi.

Od 1978. godine radi samostalna uprava za izvršenje kazne zatvora za osuđena lica sa teritorije opština Sombor, Apatin, Kula i Odžaci. Uredbom Vlade Republike Srbije iz 1998. godine o osnivanju Zavoda za izvršenje zavodskih sankcija, ustanova prerasta u Kazneno-popravni zavod i postaje jedan od pet kazneno-popravnih zavoda otvorenog tipa.