Scena iz predstave „Logor”

„Logor” holandske grupe „Hotel Modern” je neverbalna, multimedijalna, lutkarska predstava koja tematizuje užas stradanja u nacističkim logorima za vreme Drugog svetskog rata. Na planu sadržaja, ova predstava nije preterano bogata, jer prikazuje opšte poznate činjenice o bestijalnostima koje su se odvijale u Aušvicu. Njena specifičnost i vrednost nalaze se u njenoj hibridnoj, graničnoj, prekoračujućoj, video-pozorišnoj formi koja proizvodi jak emotivan učinak.

Tri animatora –Herman Hele, Paulin Kalker i Arlen Hornveg pokreću hiljade minijaturnih, ručno izrađenih lutki, zatvorenika, kao i vojnika, na sceni preplavljenoj maketama koje predstavljaju Aušvic. Putem kamere koju jedan od izvođača nosi na sceni, video-prenos radnje se direktno prenosi na platno u pozadini. Ovaj postupak sinhronog video-prenosa igre lutki značajan je u pogledu pojačavanja emotivnih utisaka zato što se u krupnom planu video-slike detaljno ukazuju zastrašujuće razmere patnji zatvorenika. U tom smislu je posebno mučna scena prebijanjajednog zatvorenika u kojoj prikaz bola postaje gotovo opipljiv, kao i finalna scena masovnog gušenja u gasnoj komori. Lica logoraša su sasvim sablasna, međusobno različita, a objedinjena preplavljujućom patnjom koja podseća na namučena lica sa ekspresionističkih slika, na primer Edvarda Munka. Stalna zvučna pozadina u predstavi, uznemirujuće pištanje, zujanje, puckanje, lupanje, još više doprinosi rastu tenzije i pojačavanju emotivno prenapregnute atmosfere.

Postupak video-prenosa radnje bitan je i u problematizaciji odnosa između pozorišta, kao žive, direktne, neposredovane umetnosti i filma/televizije, kao tehnološki posredovanih medija. Pozorište se ovde otkriva kao superiorno u odnosu na tehnomedije, jer ima dvostruku funkciju. Ono istovremeno prikazuje film, ali i pravljenje tog filma. Gledalac predstave je na dobitku, u odnosu na gledaoca filma, jer je u mogućnosti da vidi kompletnu sliku, diskurs kao i stvaranje tog diskursa, odnosno činjenice o mogućnosti manipulacije, montaže stvarnosti, koje su u osnovi masmedijskih prikaza događaja.

Upotreba lutki u dramskom teatru je nasleđe istorijskih avangardi, pre svega simbolizma, konceptualizovanog u teorijama i praksi Edvarda Gordona Krega i Morisa Meterlinka. Kreg je, na primer, tražio isključivanje glumca iz pozorišta i uvođenje marioneta, smatrajući da samo fizičko prisustvo glumca, njegova materijalnost, narušava vrline  neuhvatljivosti, metafizičnosti i metaforičnosti umetnosti. Vrlo blisko simbolističkom konceptu, lutke grupe „Hotel Modern” postaju sablasti, marionete i žrtve jedne jezive politike, metaforični akteri ceremonijalnog plesa smrti. Scena se transformiše u prostor uništenja, pakleni obred koji treba shvatiti kao opomenu i poziv na stalan oprez u proceni političke moći, vlasti,koja koristeći razna opravdanja može da uništi sve potencijalne vrline ljudskosti, ne ostavljajući ni trag života za sobom.