Meni

Svet

Nijanse crvene boje

Rasteruje zle duhove i donosi sreću, veruju Kinezi. – Boja kineskih simbola, tradicionalnih i političkih, ali i karaoke barova

Velika sala kineskog parlamenta (Fotodokumentacija „Politike”)

KINESKI KONTRASTI
U Kini se od davnina veruje da crvena boja rasteruje zle duhove i donosi sreću. Otuda crveni zidovi u pekinškom Zabranjenom gradu, komadići crvenog papira u kineskim domovima, crvene narukvice i končići protiv uroka.

Kineska prestonica često je obavijena crvenom bojom. Ulice Pekinga preplavljene su crvenim zastavama, parolama, posterima i lampionima kada se slavi neki praznik ili kada zaseda Svekineski narodni kongres (parlament).

Boja komunizma  

„Ženmin žibao” tada odštampa glavne naslove crvenim slovima. Televizijske voditeljke obuku crvene komplete. Partijski šefovi stave kravate sa crvenim nijansama. A iznad Tjenanmena lete crveni baloni i još crveniji zmajevi.

U Kini se crvena boja povezuje sa svečanostima. Crveno se ne nosi svaki dan. Ova boja više je vezana za tradiciju nego za politiku. Ako je crvena – boja komunizma, onda to danas nije ta nijansa crvene, slažu se stručnjaci.

Novi kineski bogataši – takozvani crveni kapitalisti – radije će razgovarati o akcijama na hongkonškoj berzi nego o Marksu i Engelsu. Ali Kina, iako se neumitno udaljava od svojih marksističkih korena, ne pokazuje znake da će napustiti boju koja se još od Francuske revolucije poistovećuje sa radikalnom levicom.

„Čak i da se Komunistička partija raspadne (danas ima 73 miliona članova), mislim da bi Kina ostala crvena”, tvrdi kineski sociolog Džoš Đijang, koji je magistrirao na temu crvene boje u kineskoj istoriji. „Crvena se nikada neće izgubiti u Kini”, tvrdi on.

Istoričari podsećaju da je Mao 1949. došao na vlast zahvaljujući Crvenoj armiji radnika i seljaka. Ponos kineske automobilske industrije (i to ne samo kineske, već i naše) bila je „Crvena zastava”, delo inženjera koji su bili „jarkocrveni, napredni i stručni”.

Pripadnici Crvene garde ponavljali su mudre reči Velikog vođe iz „Male crvene knjižice” u haosu Kulturne revolucije (1966-1976). U to dramatično vreme, crveno je značilo krv i krvoproliće. Za napredne kineske intelektualce – koji su tada verovali da se sve može rešiti oružanom revolucijom – to je bila boja strasti.

Oružana revolucija, naravno, već decenijama nije bila ni blizu agende na zasedanjima Svekineskog narodnog kongresa u zgradi Velikog doma naroda koja se nalazi na zapadnoj strani pekinškog Tjenanmena, trga na koji može da stane milion ljudi.

Impozantna zgrada u sovjetskom stilu sa mnoštvom kineskih crvenih zastava koje se vijore na krovu podseća starije Pekinžane na vreme kada su se tu nalazile Maove odaje, kada je proletarijat bio car i bog, a bogati Kinezi proganjani kao „hijene kapitalizma”.

Najnovija lista časopisa „Forbs” pokazuje da se ukupno bogatstvo
najuspešnijih 400 privrednika u Kini uvećalo na 42 milijarde dolara. Vong Ju je pre 20 godina prodavao tranzistore na pijaci, a danas je najbogatiji Kinez, čija je imovina procenjena na tri milijarde dolara.
Iako je to tek delić imovine osnivača „Microsofta” Bila Gejtsa, stručnjaci tvrde da se danas bogatstvo u Kini ne meri visinom računa u banci nego – brzinom kojom ti računi rastu.

Ted Fimen, autor knjige „Čajna inkorporejtid”, kaže da su u samo jednoj generaciji male zadruge zamenili ogromni tržni centri, a kineske gradove preplavio sveži novac. To je bum kakav dosad nije zabeležen u svetu, ocenjuje Fimen.

Stručnjaci ukazuju da u crvenoj Kini danas postoji 85 miliona privatnih firmi. To je zaista impresivno ako se ima u vidu da pre samo 20 godina nije postojala nijedna.

Crveni mandarin

Dijagonalno od Velikog doma naroda leže trajni simboli kineske revolucije – velelepna Kapija nebeskog mira, gde je Mao proglasio osnivanje NR Kine, kao i mesto na kome se nalazi njegov mauzolej.

Trg Nebeskog mira (Tjenanmen) bio je više od 50 godina poprište kineskih pobeda i poraza: od Maovog proglašenja Narodne Republike, preko demonstracija Crvene garde za vreme Kulturne revolucije, do pobune 1976. u koju se pretvorila komemoracija posle smrti premijera Ču Enlaja. Bilo je to centralno mesto studentskih prodemokratskih demonstracija 1989. koje je armija krvavo ugušila u noći između 3. i 4. juna – događaj koji sa gorčinom pamte mnogi Pekinžani.

Bivši kineski predsednik Đijang Cemin, koga je „crveni mandarin” Deng Sjaoping postavio na mesto šefa partije posle masakra 1989. godine, stajao je tada za govornicom, dok su se iza njega nalazili ogromni srp i čekić, okruženi crvenim zastavama – prizor identičan današnjem, samo što tu sada stoji novi šef partije i države Hu Đintao.

Ogromna konferencijska sala, površine 4.560 kvadratnih metara, može da primi 10.000 ljudi. Zasvođeni plafon, inspirisan frazom „voda i nebo spojeni u jednu boju”, prošaran je stotinama sijalica među kojima se, u centru, nalazi ogromna crvena zvezda.

„Istok je crven”, davno su pevale pristalice Mao Cedunga. Prvi kineski satelit s ponosom je 1970. godine slao istu melodiju na Zemlju, onu koja i danas često odjekuje iz pekinških karaoke barova, gde dominira crvena boja.

Ipak, ni crveno nije kao što je nekad bilo

Petar Mićković
objavljeno: 21/09/2008.

Za Vaš uređaj postoji Andorid aplikacija, želite li da je instalirate?

Instaliraj Kasnije