„Imajući u vidu ulogu koju je moja država odigrala u Pokretu nesvrstani, osećam se kao da sam ponovo kod kuće”, izjavio je letos za govornicom ministarske konferencije Pokreta nesvrstanih u Teheranu šef srpske diplomatije Vuk Jeremić, dobivši zatim veliki aplauz u glavnom gradu četvrtog svetskog izvoznika nafte.

Povratak „kući – nesvrstanima” danas je sastavni činilac nove globalne vizure srpske diplomatije sa kraja prve decenije 21. veka.

Rekompozicija globalnog poretka – podstaknuta najtežom svetskom ekonomskom krizom od Drugog svetskog rata – i naša diplomatska bitka za Kosovo i Metohiju pred Međunarodnim sudom pravde u Hagu podsetile su Srbiju na njeno potencijalno uporište u Pokretu nesvrstanih – drugoj najmnogobrojnijoj međunarodnoj organizaciji posle Ujedinjenih nacija. Domaćin osnivačke konferencije Pokreta nesvrstanih davne 1961. godine, zvanični Beograd je danas posmatrač u toj organizaciji 118 članica sa četiri kontinenta.

Turobna previranja od početka osamdesetih godina 20. veka, potonji ratni sukobi, međunarodni pritisci, NATO bombardovanje, nametnuta izolacija, mučni život pod sankcijama i prve mukotrpne godine oporavka u novom stoleću zaklonili su sa diplomatskog radara Srbije jedno vreme plejadu pouzdanih nesvrstanih prijatelja i proverenih poslovnih partnera: od Iraka do Nigerije i Zimbabvea. Uzdržanost Zimbabvea (i Kine) u Savetu bezbednosti UN februara 1992. godine prilikom izjašnjavanja o uvođenju drakonskih sankcija Jugoslaviji, na ovim prostorima ipak nije zaboravljeno: kako god bilo, zvanični Beograd je niz godina na međunarodnoj sceni manevrisao bez posebnog interesovanja za svet nesvrstanih.

U međuvremenu, osnovan u doba najžešćeg hladnog rata kao priželjkivani balans između Istoka i Zapada, Pokret nesvrstanih je preživeo brojna osporavanja sopstvene političke težine na međunarodnoj političkoj sceni i obogatio članstvo. Uočavanje Srbije kao potencijalno osobenog partnera sa evropskog tla oživelo je poslednjih godina interesovanje Pokreta nesvrstanih za međunarodne političke inicijative i ekonomske ponude zvaničnog Beograda.

Staro prijateljstvo počelo je obostrano da jača: skoro 85 odsto članica Pokreta nesvrstanih nije priznalo samoproglašenu Republiku Kosovo.

Srbija će nastaviti da jača veze sa članicama Pokreta nesvrstanih, da teži članstvu u Evropskoj uniji i vodi uravnoteženu spoljnu politiku, istakao je ministar Jeremić u septembru u Beogradu na Međunarodnoj konferenciji „Istorija i nasleđe za miroljubivi svet” – koja je okupila i diplomate iz desetine zemalja Pokreta nesvrstanih.

„Ovaj sinergistički pristup je pravi za naše vreme. U međuzavisnom svetu 21. veka, članstvo Srbije u EU će dati novo, dublje značenje našim vezama sa članicama Pokreta nesvrstanih”, precizirao je tom prilikom šef srpske diplomatije.

Najava nove sinergije Srbije s Pokretom nesvrstanih uklapa se u danas neizbežni trend revizije ustrojstva aktuelnih međunarodnih odnosa. Osim toga, predsednik Boris Tadić u julu je pokrenuo inicijativu da Beograd 2011. godine bude domaćin jubilarnog samita Pokreta nesvrstanih, na 50. godišnjicu njegovog osnivanja.

T. Vujić