Gotovo četvrt veka posle nesreće u Černobilju (Ukrajina) životinje osećaju posledice. (Jedan od četiri reaktora u nuklearnoj elektrani eksplodorao je 26. aprila 1986. ispustivši veliku količinu radioaktivnosti u okolinu). Najiscrpniji nalazi do sada objavljni su nedavno u naučnom časopisu „Biloška pisma Kraljevskog društva” (Velika Britanija).

Prema tumačenju dvojice američkih naučnika sa Univerziteta Južna Karolina, Andersa Molera i Timotija Musoa, insekti, ptice i drugi stvorovi naprosto su desetkovani u toku dve decenije nakon najpogubnijeg udesa na mirnodopskom atomskom postrojenju. Ključni uzrok je dugotrajno izlaganje malim dolazama zračenja.

U protekle tri godine ovi istraživači su popisali beskičmenjake na više od 700 mesta u blizini Černobilja i na svakom su izmerili zračenje, koristeći Gajgerov brojač i snimke iz vazduha. Izbrojili su i bumbare, leptirove, skakavce, vilinske konjice i paukove. Kada su prethodno prebrojili ptice, zapazili su da je broj skakavaca smanjio, da se znatno proredilo voće i, čak, pomanjkanje paukovih mreža u šumi!

U najnovijem istraživanju proverili su činioce koji su uticali na smanjenje, kao što je vrsta zemljišta, životinjska staništa i visina rastinja. I otkrili su da se broj beskičmenjaka smanjio s porastom ozračenja, iako nije ni izdaleka dostizalo jačinu zabeleženog u razrušenoj nuklearnoj elektrani.

Imajući u vidu smer duvanja vetrova, zbog se zračenje neravnomerno raspršilo, uočili da su najviše pogođena okolna područja, a i pojedina poprilično udaljena. Nakon toga su proučili vukove, lisice, zečeve, veverice i srodne vrste, ali još nisu voljni da i to obelodane.

Na temelju sadašnjeg izučavanja insekata i pređašnjeg praćenja ptica, navode da su mnoge vrste iščezle ili ih malo ostalo u krajevima koji okružuju Černobilj. Ispostavilo se da su na pojačanu radijaciju naročito osetljive ptice s perjem jarkih boja i selice. Šta se, u stvari, dogodilo?

Dve pojave su, po svemu sudeći, dovele do opadanja životinja u tom delu Ukrajine. Prvo, zračenje se, verovatno, gomilalo iz naraštaja u naraštaj kod pojedinih vrsta unošenjem zagađene zemlje, vode i hrane. Drugo, ukoliko je jedna vrsta insekata smanjila, druga je zauzela njeno mesto; ali i nova je bila bila ozračena i doživela je opadanje. U najkraćem, živi svet Černobilja (i okoline) nikada se nije sasvim oporavio, ostao je zauvek desetkovan.

Nalazi nisu ni izdaleka porazni kao što su to ustanovili istraživači sa Univerziteta Džordžija, otprilike, deset godina posle nezgode. Čem Dalas je u to vreme izjavio da je Gajgerov brojač kojim je prelazio iznad tela glodara nepodnošljivo zujao. Takve životinje nisu mogle da prežive, mada nijedna nije bila unakažena.

Anders Moler i Timoti Muso su, međutim, otkrili velike promene (mutacije) kod brojnih vrsta životinja i biljaka, čak i kod ljudi! Deca koja su nastavila da žive u blizini nuklearke u znatnom broju pate od raka štitne žlezde, a najnovija ispitivanja pokazuju učestala oštećenja krvnih zrnaca.