Rio de Žaneiro, slavan svuda u svetu zbog statue Hrista Spasitelja, brdu Glava šećera i plaži Kopakabana, uvršćen je na Uneskovu listu kao objekat kulturne baštine. On je daleko najpoznatiji od osam novih istorijskih i prirodnih mesta koje je Unesko označio kao izuzetno značajno nasleđe planete.

Ova organizacija je na 36. zasedanju u Sankt Peterburgu priznala i umetnički značaj Rija, njegovu snagu da nadahnjuje muzičare, pejzažiste i urbaniste. Na sajtu Uneska piše da je ovaj brazilski grad na moru, dugačkim plažama, brdima i baštama stvorio kulturu življenja na ulici, u prirodi, pored vode. Rio je za stručnjake svetske organizacije urbanističko, umetničko i svako drugo, pa i prirodno čudo, između ostalog i zbog stene neobičnog oblika, brda poznatog kao Glava šećera, a ponekada i kao „grba”.

Žig Uneskove baštine sada nose i rudarska mesta u belgijskoj oblasti Valonija, neolitsko nalazište u Turskoj, čadska jezera, nacionalni park Sanga, koji se prostire u tri afričke države i Zapadni Gati, planine u Indiji, inače starije od Himalaja.

Po neobičnosti se među „pridošlicama” na listi izdvajaju seoske kuće iz 19. veka u Švedskoj, svedoci velikog bogatstva tadašnjih farmera koji su, umesto da naručuju platna, angažovali umetnike da slikaju direktno na zidovima. Nameštaj jarkih boja, i plava i ljubičasta rezbarija posebno se ističu u velikim gostinskim sobama. Redak prizor jeste i poslednja novina sa Uneskovoj listi, površina od 512 hektara u Kini sa fosilima koji svedoče o morskom životu od pre 530 miliona godina.

To je 43. kineska atrakcija na listi. U nesvakidašnje prizore spadaju i strme padine u regiji Dazu, u koje su umetnici klesali skulpture od 9. do 13. veka. Raritet umetnosti u kamenu govori današnjim generacijama kako se živelo u tadašnje vreme, a ujedno je i spomenik budizmu, konfučijanizmu i taoizmu. Dah oduzima i Tivanaku, odnosno ostaci ovog predhispanskog grada u Boliviji, sa očuvanim zidinama i skulpturama koje datiraju od 500. do 900 g. n. e.

Daleko mlađi, ali gotovo isto tako napušten kao i Tivanaku jeste čileanski grad Sevel, koji je jedna američka rudarska kompanija podigla 1905, visoko u Andima, za potrebe svojih radnika. Rudarsko mesto na visini od 2.000 metara izgrađeno je na strmom terenu do koga bi se teško stiglo automobilom, ali danas je ionako napušteno – većina stanovnika je otišla sedamdesetih godina 20. veka, posle nacionalizacije rudnika.

Daleko od bilo kakve ljudske naseobine, okružen rekom i planinama, sačuvan je i minaret Džam, visok 65 metara. Unesko ga je uvrstio na listu kulturne baštine kao izuzetan primerak tamošnje arhitekture 12. veka.

J. S.

-----------------------------------------------------------

Evropa i Italija prednjače

Lista Svetske baštine uključuje 962 mesta. Od toga su 745 kulturna, 188 prirodna i 29 „mešovita” blaga iz 157 zemalja. Među kontinentima apsolutni rekorder jeste Evropa koja se skoro 400 puta našla u društvu odabranih, a među zemljama Italija sa 47 posebnih lokaliteta.