I bi muško venčanje: prizor iz crkve u Oslu

Od našeg dopisnika,
Oslo, novembra – Masa radoznalog sveta, svečano doteranih zvanica, tiskala se tog prohladnog ali sunačnog septembarskog dana da zauzme što bolje mesto u norveškoj crkvi Kampen, smeštenoj u istoimenom predgrađu Osla, i vide čudo neviđeno. Prizor koji se odvijao u prepunoj lokalnoj crkvi mnogima je ličio na snimanje nekih sekvenci iz ljubavnog filma.

Zaista su čudni putevi gospodnji, rekli bi sveštenici: toga dana venčala su se dvojica norveških mladića. Sudbina, životna realnost, šta li je, tako je namestila da je venčanje ovog gej para obavila žena sveštenik, uz to još i lezbijka.

„Da li vi, dragi Garde Nilsene, slobodnom voljom i bez ikakvih pritisaka, uzimate za supruga ovde prisutnog Lase Sandakera”, pitala je Siri Sunde, ženski pop, gledajući pravo u oči mladoženju Nilsena.

„Da”, uzviknuo je muški i resko mlađani Nilsen.

„Ovde pred Bogom, svedocima, ovim predivnim skupom, želim tebe Lase Sandakere da pitam – želiš li da uzmeš ovde prisutnog Garda Nilsena za svog supruga, da se čuvate i pazite i u dobru i u zlu, dok vas smrt ne rastavi”, pažljivo je, uz male stanke, birala reči Siri Sunde, obučena u belu svešteničku odoru.

„ Da”, uzvratio je gotovo nestrpljivo Lase Sandaker.

„Neka mladoženja poljubi – mladoženju!”

Nilsen i Sandaker nisu časili časa. Oči su im caklile, a kako i ne bi, stali su na ludi kamen, i to još u hramu božjem.

„Biblijski prizor”, čuo se žamor među crkvenim klupama.

„Opet razapinju Isusa”, šapnuo je neko da ne kvari svadbeno veselje i izazove gnev zvanica.

Krstili su se i jedni i drugi.

„Zaustavite to venčanje, to bogohuljenje”, grmeo je na potčinjene sveštenike iz crkve Kampen biskup Ule Kristijan Kvarme, starešina biskupije Oslo. Biskup Kvarme nije imao autoritet, sklapanje braka nije osujećeno.

Supružnici Nilsen i Sandaker prvi su norveški gej par venčan po crkvenom obredu. Zakon o bračnoj zajednici dozvoljava sklapanje samo građanskih brakova između homoseksualaca. Dakle, gej i lezbijskim parovima nije još dozvoljeno venčanje u norveškim crkvama. Na ludi kamen mogu da stanu u opštini, pred matičarima ili u takozvanim narodnim kućama. Naime, u Norveškoj postoji širok alternativni antireligijski pokret, Savez humanista i etičara. Reč je, zapravo, o ateistima, humanističkom, etičkom udruženju koje u prvi plan stavlja čoveka i ljudska prava i slove kao opozicija zvaničnoj državnoj norveškoj crkvi. U njihovim odajama, kućama zakonski je dozvoljen i priznat brak sklopljen između istih polova. Upravo na jednoj takvoj ceremoniji, prvi norveški lezbijski par, Sesilija Stensland i Jane Abrahamsen zavetovali su se na vernost.

Prva je u salu, uz laganu, svečanu muzičku podlogu, sa crvenom ružom u ruci, graciozno ušetala Jane, prenose delić atmosfere sa venčanja ovdašnji mediji. Odlazi do stola i ružu stavlja u vazu koja stoji pored velike zastave u bojama duge, najvećeg simbola gejova i lezbijki. Vrata se otvaraju po drugi put, u salu ulazi izabranica Janinog srca Sesilija Stensland, ritualno stavljajući svoju pored Janine ruže... Dok ih smrt ne rastavi...

Mada je izložena ogromnom pritisku jakih gej-lobija, političara kao i snažnom pokretu unutar crkve sastavljenom od ne tako malog broja sveštenika homoseksualaca, vrh norveške crkve za sada odoleva zahtevima da aminuje i odobri istopolnu bračnu zajednicu. Norveški biskupi i nadbiskupi pozivaju u pomoć Sveto pismo prema čijem je slovu valjan samo brak između muškarca i žene. Najveći i poslednji adut crkvenih velikodostojnika jeste liturgija, ceremonija crkvenog venčanja.

„Liturgija koja se služi u crkvama sačinjena je za venčanja muškarca i žene. Ukoliko sveštenik želi da venča muškarca sa muškarcem, mora se sastaviti nova liturgija”, objašnjava glavni biskup u Oslu Ulav Skjenesland. Utoliko vrh norveške crkve smatra da su venčanja istih polova obavljena po aktuelnoj liturgiji – ništavna i nevažeća. Jedino crkveni sinod, sabor norveške luteranske crkve, može da izmeni liturgiju. Tek tada brak između dva muška mladenca i par nevesta biće Božji i legalan.

Dok Norvežani pružaju otpor braneći se liturgijom, sestrinska luteranska crkva u susednoj Švedskoj (reformatorsko krilo Rimokatoličke crkve) odobrila je sklapanje homoseksualnih brakova. Sinod švedske crkve, sa ogromnom većinom glasova verskih poslanika (178 za, 68 protiv, ostali uzdržani, od 249 delegata koliko ima sabor), odlučio je da od 1. novembra brak u crkvi, po svim važećim obredima, mogu sklapati i gej i lezbijski parovi.

„Ovakav čin posledica je modernih kretanja u društvu. Švedska crkva je samostalna i potpuno slobodna u svojim stavovima i mišljenjima, ovaj istorijski potez učinjen je bez mešanja politike”, izjavio je poglavar švedske protestantske crkve – nadbiskup Anders Vejrud.

Polovina od 14 švedskih biskupa usprotivila se takvoj odluci crkvenog sabora oštro kritikujući odluku sinoda, smatrajući da su venčanja homoseksualaca ispred crkvenih oltara ništa manje nego „huljenje Boga, ruženje Crkve”. To je tužan dan za švedsku crkvu koja se više neće smatrati biblijskom, upozorila su sedmorica biskupa.

„Sedmorica otpadnika” smatraju da takva venčanja nisu u duhu crkvenog učenja, ispovedanja vere, luteranske tradicije i da je crkveno jedinstvo u opasnosti.

Reagovali su i velikodostojnici Katoličke crkve u Švedskoj (Frederik Emanuelson) i Pravoslavne (Miša Jakšić) uputivši otvoreno pismo u kome „žale što će švedska crkva venčavati homoseksualce, što je protivno crkvenoj tradiciji, pogledu i verovanju o postanku sveta”.

Odluka švedskih crkvenih vlasti da blagosiljaju gej i lezbijske brakove izazvala je duboku zabrinutost i grupe sveštenika iz Engleske.

Traje i kampanja prikupljanja potpisa protiv „jeretičkog poteza švedskog sinoda”. Za samo jedan dan u Stokholmu prikupljeno je 50.000 potpisa koji su prosleđeni vladi. U peticiji stoji da su političari prisilili popove da blagoslove ruganje Bogu.

Švedska crkva duboko je podeljena, preti joj i raskol, upozoravaju analitičari.