nedelja, 18.11.2018. ✝ Verski kalendar € Kursna lista
Poslednja izmena 19:27

Beogradske šume preživele i ratove

Autor: Milan Jankovićnedelja, 27.04.2014. u 10:49
Фото З. Анастасијевић

– Moramo sačuvati šume za svoju decu, unuke i one koji tek treba da se rode, ali moramo sačuvati šume i za one koji ne mogu govoriti u svoje ime, poput ptica, životinja, riba i drveća – drevna je izreka navaho Indijanaca sa kojom će se, sasvim sigurno, složiti i ovdašnji ljubitelji prirode, a posebno Beograđani svesni značaja činjenice da se srpska prestonica nalazi u epicentru oblasti koja po bogatstvu flore na relativno malom prostoru nema sebi ravne možda u celom svetu!

Beograd je mesto „geografskog sudara” dve velike prirodne celine – Panonske nizije i Balkanskog poluostrva. To je uticalo na stvaranje specifičnih ekoloških uslova i postojanje različitih biljnih zajednica.

Područje grada obuhvata tri različite klimatsko-geografske teritorije: stepe i šumostepe, južnoevropske listopadne šume i područje submediteranskih šuma sa hrastom sladunom i cerom. Pravo prirodno blago.

To što je Beograd od davnina predstavljao važan privredni i vojni centar i raskrsnicu međunarodnih puteva, uticalo je i na sadašnje stanje šuma našeg glavnog grada i njegove šire okoline.

– Našim gradom i celom državom prohujali su veliki ratovi i osvajačke horde koje su opustošile nekadašnje „okeane srpskih šuma”, kako ih je nazvao francuski književnik i političar Alfons de Lamartin.

Na stanje naših šuma posle Drugog svetskog rata ukazivao je Branislav Jovanović, veliki šumarski naučnik i dendrolog, navodeći: „Ako istorija uopšte treba da pomogne da shvatimo današnjicu i da eventualno predviđamo budućnost, onda istorija naših šuma iz bliže i dalje prošlosti mora biti polazna tačka i neophodni uslov za sticanje suda o njihovom današnjem stanju i ulozi”.

Danas se na teritoriji Beograda pod šumama nalazi blizu 39.000 hektara, dok drvna zapremina iznosi 4,8 miliona kubnih metara. U šumama Beograda evidentirane su 22 vrste autohtonog drveća, među kojima su najzastupljeniji hrastovi: cer, sa 18 odsto, lužnjak, sa 15,4, i sladun, sa 5,3.

– Veliki deo šumskih kompleksa na području Beograda i šire okoline izdvojen je u posebne namenske celine – šume posebne namene. U celoj ovoj priči ekonomska dobit gotovo da je zanemarena. Proračunato je da šumski kompleksi Stepinog Luga, Avale, Kosmaja, Guberevačkih šuma i Lipovičke šume godišnje apsorbuju oko 221.000 tona prašine i više od 442.000 kilograma sumpor-dioksida. Ovo prirodno blago u toku vegetacionog perioda godišnje oslobađa više od 48.000 tona kiseonika – otkriva mr Marina Vukin, doktorant na Šumarskom fakultetu.

Starija dokumenta opisuju šumu sladuna i cera u okolini Beograda, na području Lipovice, na sledeći način: – Sve je to niska šuma, izdanačka, hiljadu puta sečena, krčena, pregrađivana, kradena i puštana da predahne i da se sama od sebe obnovi...

Danas se šume sladuna i cera na području Beograda, među kojima je najveća Lipovička šuma, nalaze u neposrednom okruženju većih prigradskih naselja, Rušnja, Sremčice, Barajeva. Zbog naglog širenja grada i porasta stanovništva, u narednih nekoliko decenija sva ova naselja će prerasti u povezanu urbanu celinu.

Istovremeno, ovi šumski kompleksi su jednodobne starosne strukture i usled negativnog dejstva raznih faktora u skoroj prošlosti, recimo masovne seče u toku Drugog svetskog rata i po njegovom završetku, nalaze se pri kraju svog životnog ciklusa, takozvane ophodnje.

Ipak, Vukin je uverena da će, obnovljene na pravilan način, šume Beograda, kao dragoceni zeleni koridori koji duboko prodiru u gradsko jezgro i odvajaju pojedine njegove celine, činiti i dalje naš grad jednom od najzelenijih prestonica Evrope.

Košutnjak – spomenik prirode

Šuma Košutnjak je proglašena zaštićenim područjem na osnovu rešenja koje je nedavno usvojio privremeni organ Beograda pred sam kraj mandata. Time se ovaj dragulj usred prestonice svrstao u red više od 300 spomenika prirode u Srbiji i postao i zakonom zaštićena vrednost od naučnog, estetskog, kulturnog i obrazovnog značaja. Ubuduće će svako ko na bilo koji način pokuša da poremeti harmoniju ovog komada raja na zemlji za to odgovarati.

Na osnovu Zakona o zaštiti prirode pod zaštitu je stavljeno više od 265 hektara ove bašte raznovrsne flore, staništa mnogobrojnih sisara, ptica, insekata, gmizavaca i vodozemaca, kao i objekata geološkog nasleđa koji imaju karakter prirodnih retkosti. Košutnjačka šuma je prirodni rezervat srebrnaste lipe, graba i hrasta lužnjaka.

Košutnjak se prvi put spominje 1831. godine, a u drugoj polovini 19. veka postao je bogato lovište u kome su zajedno sa knezom Milošem Obrenovićem lovili i neki strani konzuli. Na osnovu dopisa iz 1849. godine, u šumi je evidentirano prisustvo 13 jelena i 35 košuta, po kojima je ceo kraj dobio ime. Košutnjačka šuma ostaće poznata i po atentatu na kneza Mihaila Obrenovića, u junu 1868. godine.

– Ne treba zanemariti da su nedavno na inicijativu gradskog Sekretarijata za zaštitu životne sredine, a uz našu podršku, pod zaštitu stavljene i Bojčinska šuma i Obrenovački zabran, a ranije i Lipovička šuma – Dugi rt. Mada je trenutno 10 odsto teritorije Beograda pod zaštitom, mi pratimo trend prema kome barem 15 procenata metropola treba zaštiti – kaže dr Dragana Ostojić, načelnica u Zavodu za zaštitu prirode Srbije.

Nekada Titov gaj

Manje poznata šuma je Stepin lug ili Gaj. Ovaj svojevrstan šumski park zahvata delove Voždovca i Zvezdare i predstavlja deo najveće šumske površine u gradu – Stepin lug – Baba Velka – Torlak – Jajinci.

Smešten je na jugoistočnoj periferiji Beograda, a od centra prestonice udaljen trinaestak kilometara. Cela oblast je „domaćin” 13 različitih zajednica listopadnog drveća i četinara među kojima su najvažniji kedar, čempres, jela, bor, kleka, tisa, jasen, breza i bagrem. Ima zečeva i fazana.

Ranije je ova šuma bila poznata kao Titov gaj, a tu se nalaze brdo Torlak, na kome se vodila velika bitka u Drugom svetskom ratu, i rodna kuća vojvode Stepe Stepanovića.

Blago na Banjici

Deo blaga gradskog zelenog sistema je i Banjička šuma, na teritoriji Voždovca, između Bulevara oslobođenja, ulica Generala Pavla Jurišića Šturma i Crnotravske. Površina zaštićenog prirodnog dobra iznosi više od 40 hektara.

Na ovom prostoru nekada je bila šuma koja je iskrčena da bi se gajilo povrće. Podaci govore da je vojna komanda na ovom mestu izgradila radionicu za popravku vozila, pa je po tome trg nazvan Autokomanda, a do početka Drugog svetskog rata tu je bilo vojno strelište.

U periodu od  1948. do 1950. godine, u dobrovoljnim radnim akcijama ceo prostor je pošumljen. Tako je začeta jedna od najlepših prestoničkih šuma.

Gradske šume:

°Zvezdarska
°Banjička
°Košutnjak sa Topčiderom
°Torlak, Jajinci
°Miljakovačka
°Makiš sa Adom Ciganlijom
° Uz autoput Beograd–Zagreb do Surčina

Prigradske šume:

Guberevačke
Stepin Lug
Sremački rt sa Goricom
Lipovica
Avala
Trešnja
Kosmaj
Obrenovački zabran
Bojčinska
Crni Lug
Ritske
Zaštitne šume sa područja REIK „Kolubara”


Komentari1
c59aa
Molimo vas da sе u komеntarima držitе tеmе tеksta. Rеdakcija Politikе ONLINE zadržava pravo da – ukoliko ih procеni kao nеumеsnе - skrati ili nе objavi komеntarе koji sadržе osvrtе na nеčiju ličnost i privatan život, uvrеdе na račun autora tеksta i/ili članova rеdakcijе „Politikе“ kao i bilo kakvu prеtnju, nеpristojan rеčnik, govor mržnjе, rasnе i nacionalnе uvrеdе ili bilo kakav nеzakonit sadržaj. Komеntarе pisanе vеrzalom i linkovе na drugе sajtovе nе objavljujеmo. Politika ONLINE nеma nikakvu obavеzu obrazlaganja odluka vеzanih za skraćivanjе komеntara i njihovo objavljivanjе. Rеdakcija nе odgovara za stavovе čitalaca iznеsеnе u komеntarima. Vaš komеntar možе sadržati najvišе 1.000 pojеdinačnih karaktеra, i smatra sе da stе slanjеm komеntara potvrdili saglasnost sa gorе navеdеnim pravilima.

Bob Petrovich
Mozda najbolji primer za ugled je posumljavanje Avale. Danasnja velicnastvena suma je posle I sr. zasadjena ljuskom rukom. Trebalo bi doneti gradsku uredbu da svaki vlasnik automobila mora da plati da se zasadi jedno drvo u njegovo ime, ili da to sam ucini. To bi bio neznatan individualni trosak a za 20 godina Beograd bi postao najzeleniji grad u Evropi. Pri tome bi trebalo zabraniti da se sadi drvece cije cvetanje izaziva alergije.

Komentar uspešno dodat!

Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.

Početna /

Arhiva Impresum O nama Kontakt Pretplata Oglašavanje Pravila korišćenja Biznis Klub Pravila o privatnosti

Prijavite se na našu mailing listu

* Obavezna polja