četvrtak, 04.06.2020. ✝ Verski kalendar € Kursna lista
nedelja, 01.02.2015. u 09:15

Srpska knjiga koja je uznemirila Hrvatski sabor

U Hrvatskom saboru žučno se raspravljalo o knjizi prof. dr Zlate Bojović „Istorija dubrovačke književnosti”, u izdanju „Srpske književne zadruge”, u kojoj se, kako je rečeno, dubrovačka književnost i njeni pisci Držić, Gundulić i ostali, proglašavaju srpskim.

Prošle nedelje, poslanik Frano Matušić zatražio je od premijera Zorana Milanovića da se izjasni da li je pročitao ovo delo, i da li je na sednici vlade reagovao povodom „imperijalističkih težnji srpske naučnice”. Snimci iz Hrvatskog sabora, uz izjave hrvatskih naučnika, emitovani su u emisiji „Pola ure kulture”, preksinoć na Prvom programu Hrvatske radio-televizije.

Istoričar književnosti, novinar, dugogodišnji predsednik Hrvatskog PEN-a Slobodan Prosperov Novak etiketirao je ovu knjigu kao smešnu i vrlo opasnu, zato što se, kako je rekao, „pojavljuje kao iredentistički, imperijalistički pokušaj uzimanja ne samo tuđe baštine, već i tuđe teritorije”.

U pomenutoj emisiji HRT-a je , takođe, istaknuto da je ova knjiga profesorke Bojović „u Srbiji dobila prvorazredni ne samo kulturni, već i politički tretman, s obzirom da je predstavljena u centralnom Dnevniku”.

Međutim, izdavač „Srpska književna zadruga”, u okviru svojih redovnih susreta sa novinarima još nije predstavila ovo delo.

Inače, Novak je krajem prošle godine na Sajmu knjiga „Interliber” u Zagrebu, povodom izabranih dela Iva Andrića, u izdanju „Školske knjige” i u vezi sa „Leksikonom svetske književnosti”, istog izdavača, izjavio da se Ivo Andrić tretira kao srpski, hrvatski i kao bosanski pisac.

– To može biti zanimljivo za nekog stranca, ali u Hrvatskoj nije potrebna kanonizacija tog pisca, jer za nekoga ko ovde živi on može biti samo hrvatski pisac i dokaz toga da je moguće da jedan hrvatski pisac piše na srpskom – objasnio je Novak.

Hrvatski premijer Zoran Milanović odgovorio je u Saboru da nacionalna svest podrazumeva i svest o sebi. Milanović je zatim dodao:

– Ako će me svaka bezvezarija, koju je objavio nekakav polupismeni provokator terati da u Vladi Republike Hrvatske o tome govorim, onda smo mi slabi u svojoj veri o tome ko smo i šta smo. Džore Držić i Šiško Menčetić u 15. veku pisali su na čakavštini, e pa to je samo hrvatsko!

Hrvatski istoričar Ivo Banac je u emisiji „Pola ure kulture”, rekao da Zlati Bojović ne priliče ovakve kvalifikacije.

– Ona je cenjena autorka, a što se tiče dubrovačke književnosti, o toj oblasti napisala je više od šest knjiga. Nije dobro tako uvaženu osobu tretirati kao šibicara – prokomentarisao je Banac. On je osporio premijeru Milanoviću razumevanje problema čakavštine, jer kako je kazao, tako pada u zamku iste ideologije koju predstavlja profesorka Bojović.

– U Beogradu tvrde da je samo čakavština hrvatska. Prema tome Hrvatskoj pripada deo Istre, jedan deo priobalja i deo jadranskih ostrva. Što je jasna teritorijalna pretenzija. Na delu je nešto izuzetno opasno u postjugoslovenskom obliku, nastojanje da se štokavsko narečje, kao što je bio slučaj kod nekih teoretičara u 19. veku, prikaže kao isključivo srpsko. Desetog decembra u Novom Sadu održan je okrugli sto povodom šezdeset godina Novosadskog dogovora. Jedan od zaključaka, važan za ovu raspravu, govori o tome da se srpska filologija i politika moraju držati načela srpskog filološkog programa – srpski jezički i kulturni prostor jeste nedeljiv, iz čega proističe da sva štokavska književnost pripada srpskom jeziku. Po teorijama koje dolaze iz Beograda mi sada razgovaramo na srpskom jeziku – rekao je Ivo Banac.

Podsećamo da je hrvatska javnost, takođe, u dnevno-političke svrhe žestoko reagovala povodom knjige Zlate Bojović „Antologija poezije Dubrovnika i Boke Kotorske”, iz edicije „Deset vekova srpske književnosti” Izdavačkog centra Matice srpske iz Novog Sada, u kojem su pomenuti dubrovački pisci navodno, takođe, uvršteni u srpsku književnost.

Akademik Miro Vuksanović nam je juče rekao da samo želi da podseti na to da su dubrovački i bokokotorski pisci u ovu ediciju uvršteni na osnovu njihove dvojne pripadnosti – srpskoj i hrvatskoj književnosti.

M. Vulićević

----------------------------------

Dubrovačko nije i srpsko

Ne želeći da komentariše dnevno-političku retoriku hrvatskih medija, profesor dr Zlata Bojović istakla je da je njena knjiga „Istorija dubrovačke književnosti” rezultat ozbiljnog naučnog rada, i da bez čitanja nikako ne može da se preslikava na sadašnju situaciju. Takođe, naglasila je da se u ovom delu ni na jednom mestu ne spominje reč „srpski”, niti da je dubrovačka književnost srpska, jer kada bi to bio slučaj, onda bi i knjiga imala naslov „Istorija srpske književnosti”, a ne „Istorija dubrovačke književnosti”.

----------------------------------

Zatvoren stogodišnji krug

Recenzent profesor dr Branko Letić piše da je „Istorija dubrovačke književnosti” dr Zlate Bojović, sva na temeljima srpske nauke o starom Dubrovniku

Preovladavanjem slovenskog življa i slovenskog jezika na dubrovačkoj teritoriji, u srednjem veku, ističe profesor dr Zlata Bojović u knjizi „Istorija dubrovačke književnosti”, koju je u „Kolu” objavila „Srpska književna zadruga”, spontano su se stvarali uslovi za nastanak i razvoj književnosti. U srednjem veku, na teritoriji Dubrovnika, pored službe na latinskom, obavljana je i služba na slovenskom jeziku, već u 14. veku. Najstarije srednjovekovne štampane knjige, namenjene dubrovačkim čitaocima, objavljivane su ćirilicom.

Zlata Bojović (1939) je istoričar književnosti, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu, na Katedri za srpsku književnost. Središnji deo njenih naučnih interesovanja je dubrovačka književnost. Knjiga „Istorija dubrovačke književnosti” sadrži četiri tematske celine: „Putevi humanizma”, „Vek renesanse”, „Epoha baroka” i „Dubrovačko prosvetiteljstvo”.

Od početka 16. veka, podseća Zlata Bojović, bilo je nastojanja da se u Dubrovniku otvori ćirilična štamparija, kada je (1502. godine), katolički sveštenik Luka Radovanović već posedovao „mašinu za štampanje i potrebne kalupe za ćirilična slova”, koju je poklonio svešteniku Pavlu Vukašinoviću. Neuspelih pokušaja bilo je i kasnije. Godine 1511. propala je slična namera Petra Đorđevog Sušića i Frana Ratkovog Macalovića, da zasnuju štampanje knjiga u Dubrovniku. Macalović je već 1510. ugovarao sa Čirolamom Sončinom, izdavačem iz Pezara, da štampa „Oficij Bogorodičin”, jevanđelja i „Razgovore sa samim sobom” o odnosu duše prema Bogu Svetog Avgustina. Sve je trebalo da bude štampano „srpskim slovima i jezikom” (in litera et idiomate servijano), uz napomenu da će se knjiga prodavati u Dubrovniku i po Srbiji.

U vreme kada su, u prvim decenijama 16. veka, nastajali najvažniji dubrovački srednjovekovni zbornici i štampane prve knjige, naglašava Zlata Bojović, dubrovačka književnost je uveliko išla putem velikog razvoja u humanizam i renesansu. Bio je to sasvim novi put, koji je za sobom ostavljao jednu epohu koja je postajala deo književne istorije.

„Istorija dubrovačke književnosti” dr Zlate Bojović, naglašava profesor dr Branko Letić, recenzent knjige, zatvara stogodišnji krug srpske raguzeologije (dubrovačkih studija), nekada najznačajnije grane srpske nauke o književnosti, koju je zasnovao Pavle Popović, a razvijali potonji njegovi sledbenici, profesori Beogradskog univerziteta Petar Kolendić, Dragoljub Pavlović, Miroslav Pantić i Zlata Bojović. Po svemu, to je srpska istorija dubrovačke književnosti, jer je sva na temeljima srpske nauke o starom Dubrovniku: srpskih istoričara, istraživača arhivske građe, pre svih Mihaila Dinića, Jorja Tadića, Radovana Samardžića, ali i njihovih savremenika i sledbenika.

Zlata Bojović je njihov sledbenik i u nauci, i u univerzitetskoj nastavi, ekskluzivni stručnjak za dubrovačku književnost, izgrađen na izvornim izučavanjima arhivske i bibliotečke građe u Dubrovniku, Zadru i Kotoru, i italijanskim arhivima i bibliotekama u velikim centrima sa kojima je Dubrovačka republika vekovima imala jake kulturne veze. Rezultat tih njenih višedecenijskih istraživanja jesu brojni radovi, manji naučni medaljoni i velike monografije o pojedinim piscima i delima, s uvidima u njihove poetičke i žanrovske odlike.

„Istorija dubrovačke književnosti” Zlate Bojović, zaključuje Branko Letić, velika je sinteza magistralnih tokova njenog razvoja, dragocena i kao celovit, do sada deficitaran udžbenik na srpskim univerzitetima, pisan lepim stilom u tradiciji čuvene beogradske škole. Po ritmu kazivanja, kondenzovanoj refleksiji i emociji u svakoj rečenici, klasično jasnoj, približava se ovo naučno delo umetničkoj literaturi.

Z. Radisavljević

Komentari34
3f55c
Molimo vas da sе u komеntarima držitе tеmе tеksta. Rеdakcija Politikе ONLINE zadržava pravo da – ukoliko ih procеni kao nеumеsnе - skrati ili nе objavi komеntarе koji sadržе osvrtе na nеčiju ličnost i privatan život, uvrеdе na račun autora tеksta i/ili članova rеdakcijе „Politikе“ kao i bilo kakvu prеtnju, nеpristojan rеčnik, govor mržnjе, rasnе i nacionalnе uvrеdе ili bilo kakav nеzakonit sadržaj. Komеntarе pisanе vеrzalom i linkovе na drugе sajtovе nе objavljujеmo. Politika ONLINE nеma nikakvu obavеzu obrazlaganja odluka vеzanih za skraćivanjе komеntara i njihovo objavljivanjе. Rеdakcija nе odgovara za stavovе čitalaca iznеsеnе u komеntarima. Vaš komеntar možе sadržati najvišе 1.000 pojеdinačnih karaktеra, i smatra sе da stе slanjеm komеntara potvrdili saglasnost sa gorе navеdеnim pravilima.

Radoslav Radovic
Svak se rodi da po jednom umre.Cast i bruka stoje do vijeka.Skoro 50 godina nije se smjela pisati, a ni citati nikakva druga istina osim one koju su pisali Brozovi istoricari.Sva nasa istorija svela se na nekoliko ofanziva.Sada nema Broza, a nema ni Jugoslavije,pa je slobodno pisati istinu, kako proslu, tako i sadasnju.Istorija je uciteljica zivota.Kome smeta istorija, smeta mu i zivot.Raspad Jugoslavije ma koliko izgleda bezazlen, nije zavrsen i nije konacan,jer su ga napravili Vatikan,Nacisti i Ameri.Ostatak svijeta je prividno bio pasivan.Sada ce se postavljati milion pitanja na koje se mora dati milion odgovora, jer u igru ulaze novi igraci,koji takodje mogu upotrebiti silu.Hrvati bi to po kratkom postupku,da i dalje Srbima diktiraju sta ce citati i sta ce pisati,ali su zaboravili da vise nijesmo ista drzava i da imamo pravo da znamo i nasu proslost i nasu sadasnjost, kao i gdje smo bili,gdje nas vise nema i gdje nas jos ima.Ima nas jos ima.....
Iva Iva
Neki komentatori kao da su citirali Milorada Pavića(Istorija srpske književnosti baroknog doba) gde naš uvaženi istoričar književnosti i pisac kaže da Srbi renesansu nisu imali, kao što su je imali Dubrovčani. Dobro je da aktuelni istoričari hrvatske književnosti, čak ni pod pritiskom medija, ne osporavaju značaj naučnog rada profesorke Zlate Bojović. Njene knjige su nam bile osnovna literatura prilikom spremanja ispita Dubrovačka književnost, kod profesora dr Branka Letića.
Ljutko ljutko
Kao neko ko je studirao na Filoloskom fakultetu, mogu reci, da je profesor Zlata Bojovic vrhunski strucnjak, pedagog i covek. Izgleda gospoda Hrvati imaju stravicnu krizu identiteta, pa su im Srbi trn u oku. Apropo jezika, ti nazovi kriticari( koji cak nisu ni kompetentni), neka procitraju bilo koji udzbenik iz filologije, sta kazu Dabrovski, Miklosic, Resetar, pa i njihov Hrvat, Vatroslav Jagic, vrhunski naucnici, u svetskim razmerama. Zalosno je to, sto se uporno ide na krivotvorenje cinjenicnog stanja, pa cak i izmislja.
Deda Djole
Pozdravljam clanak Z. Radovanovica i jedva cekam da procitam knjigu Zlate Bojovic. Danas je Dubrovnik u HR ali u srednjem veku on je imao vrlo malo veze sa Zagrebom i Beogradom. Izvesni politicari u HR i SRB poznaju bogatu istoriju i sjajnu knjizevnost Dubrovnika tek nesto bolje od onoga koji je rekao : " Ako bude trebalo, napravicemo jos ljepsi i stariji D ".
Nevena Novi Sad
Na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, na Odseku za srpsku književnost, na drugoj godini osnovnih akademskih studija slušaju se dva predmeta u okviru kojih se proučava i dubrovačka književnost: KNJIŽEVNOST RENESANSE i KNJIŽEVNOST BAROKA. Zato, nikako ne stoji izneta tvrdnja (nick Dubrovnik) : Na filozofskom fakultetu u NS postoji predmet koji se zove "Klasična SRPSKA književnost - Književnost renesanse i baroka" koji se 95% sastoji od proučavanja Dubrovačke književnosti i autora. Toliko o "neposezanju" za Dubrovnikom.

PRIKAŽI JOŠ

Komentar uspešno dodat!

Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.

Prijavite se na našu mailing listu

* Obavezna polja