subota, 11.07.2020. ✝ Verski kalendar € Kursna lista
nedelja, 19.02.2017. u 16:00 D. J. S.

Obnova spomenika Jevrejima – srpskim vojnicima

Jedno od najvećih obeležja posvećenih Jevrejima u Srbiji, Spomenik izginulim vojnicima u balkanskim i Prvom svetkom ratu biće obnovljen do 2. oktobra, kada se navršava 90 godina od njegovog otkrivanja
Давор Салом, члан комисије Савеза јеврејских општина Србије за обнову споменика, крај меморијалне целине на Сефардском гробљу у Београду (Фото: Д. Жарковић)

Do pre neku godinu oronula, potamnela i oštećena spomenička celina na samom ulazu u Sefardsko jevrejsko groblje u Beogradu, zablistaće zahvaljujući Ministarstvu kulture i informisanja, koje je do sada za tu namenu izdvojilo četiri miliona dinara. Jedno od najvećih obeležja posvećenih Jevrejima u Srbiji, Spomenik izginulim vojnicima u balkanskim i Prvom svetkom ratu biće obnovljen do 2. oktobra, kada se navršava 90 godina od njegovog otkrivanja.

Kako objašnjava Davor Salom, član komisije Saveza jevrejskih opština Srbije za obnovu spomenika, ovo obeležje Srbima Mojsijeve vere simbolizuje jedinstvo dva naroda, a podignuto je u čast 132 pala Jevrejina u ratovima od 1912. do 1918. godine.

– Podizanjem tog obeležja istaknut je doprinos Jevreja u očuvanju države u kojoj su živeli. Obeležje je nepunu deceniju posle Velikog rata podigla Jevrejska opština Beograd, od novca koji su prikupili rođaci i prijatelji poginulih naglašava Salom.

Na konkurs Ministarstva kulture za finansiranje projekata kulturnog nasleđa u 2014. godini Savez jevrejskih opština Srbije uputio je zahtev za preuređenje spomeničke celine površine od oko stotinu kvadratnih metara. Rekonstrukcija je odobrena i počela je 2015. godine, a sprovodi se pod nazorom Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda. U ime Saveza jevrejskih opština nadzor je radio inženjer Jaša Preger, a na čelu komisije za obnovu bio je dr Ruben Fuks, predsednik saveza.

Veći deo posla obavljen je u prvoj fazi obnove. Svi kameni i liveni elementi su očišćeni, restauirani i zaštićeni odgovarajućim premazima.

„Pažljivo su demontirani, obnovljeni i ponovo montirani svi elementi spomenika, nadgrobne ploče, postamenti, lučne klupe, ojačani su armiranobetonski temelji i ploče, urađena hidroizolacija. Između ostalog, postavljena su dva reflektora dekorativnog osvetljenja. Ponovo su ispisana imena 25 palih vojnika koje su tu sahranjeni, kao i natpis na glavnom stubu”, navode iz Zavoda za zaštitu spomenika.

Miroslav Grinvald, predsednik komisije koja se u okviru jevrejske zajednice brine o groblju, očuvanju tradicije i zagrobnih običaja, ističe da je novac koji je izdvojilo Ministarstvo kulture pokrio prvu fazu obnove, a da su nedavno ponovo konkurisali za sredstva koja su neophodna da se preuređenje privede kraju.

– Ostalo je da se na spomen-ploči iznad grobnica ponovo ispišu posveta i izbledela imena preostalih 107 vojnika Jevreja, koji nisu tu sahranjeni. Prema planu, obnova bi trebalo da bude okončana do početka oktobra, kada se navršava devet decenija od osvećenja spomenika – ističe Grinvald.

Monument na Jevrejskom groblju delo je arhitekte Samuela Sumbula, a izrađen je u radionici kamenoresca Josifa Dajča. Obojica su bili istaknuti pripadnici jevrejske zajednice i imena su im ispisana na kamenim stubovima ograde obeležja.

Spomenik je karakterističan jer predstavlja kombinaciju srpskih i jevrejskih simbola. U središtu polukružnog platoa je obelisk visok osam metara, sa četiri stuba. Na piramidalnom vrhu nalazi se dvoglavi orao, a ispod njega srpski grb sa četiri ocila. Jedna orlova glava gleda u nebo, odnosno u slobodu, dok je druga pognuta ka zemlji i simbolično tuguje sa narodom. Na dnu je motiv srpske šajkače, sablje i puške, a ispod je Davidova zvezda. Na ivicama platoa su takođe karakteristični simboli judaizma, beli lavovi, iza kojih su grobovi poginulih. Zadnji deo spomenika zatvoren je sa trapezoidnim kamenim masivom, koji se sastoji od pet ploča sa dve plamene svetiljke, jevrejskog simbola neprekidnog pomena umrlima. Na središnim pločama je isklesana posveta poginulima, a na dve bočne uklesana su imena poginulih ratnika.
 

Istorija uklesana u nadgrobne spomenike

Na Sefardskom jevrejskom groblju, površine 12.748 metara kvadratnih, nalazi se 4.000 nadgrobnih spomenika.

Među najznačajnijim obeležjima su spomenik posvećen jevrejskim žrtvama fašizma, na kraju glavne aleje. Otkriven je 1952. godine, a autor, arhitekta Bogdan Bogdanović, nagrađen je Oktobarskom nagradom grada Beograda. U grupu komemorativnih obeležja spada i Spomenik austrijskim Jevrejima, ubijenim 1941. godine u Zasavici kod Šapca. Njega je, prema projektu arhitekte Andrije Mešulama, podigla Jevrejska opština u Beču, posle prenosa posmrtnih ostataka 800 žrtava, obavljenog 1959. godine.

Komentari4
03e32
Molimo vas da sе u komеntarima držitе tеmе tеksta. Rеdakcija Politikе ONLINE zadržava pravo da – ukoliko ih procеni kao nеumеsnе - skrati ili nе objavi komеntarе koji sadržе osvrtе na nеčiju ličnost i privatan život, uvrеdе na račun autora tеksta i/ili članova rеdakcijе „Politikе“ kao i bilo kakvu prеtnju, nеpristojan rеčnik, govor mržnjе, rasnе i nacionalnе uvrеdе ili bilo kakav nеzakonit sadržaj. Komеntarе pisanе vеrzalom i linkovе na drugе sajtovе nе objavljujеmo. Politika ONLINE nеma nikakvu obavеzu obrazlaganja odluka vеzanih za skraćivanjе komеntara i njihovo objavljivanjе. Rеdakcija nе odgovara za stavovе čitalaca iznеsеnе u komеntarima. Vaš komеntar možе sadržati najvišе 1.000 pojеdinačnih karaktеra, i smatra sе da stе slanjеm komеntara potvrdili saglasnost sa gorе navеdеnim pravilima.

izvolite, napadajte
I ja se slazem. Ali ima jos jedan narod tu oko nas cija se sudbina i tragedija moze ravnopravno mjeriti sa jevrejskom samo to se ne smije reci. Zovu se Srbi iz Hrvatske. Genocid nad njima koji je vrsen, izvrsen i ne vidi mu se kraj ne smije biti podignut na svjetski nivo. Zasto?
Zoran
Nad sudbinom Jevreja u evropi covjek jednostavno zanijemi I pogne glavu.
Michaell
Највећи страдалник у оба светска рата био је српски народ, а не Јевреји. Чиста статистика, тужна, али јасна и тачна.
Islam Hajrudin
Slazem se 100%.Tako mali narod a toliko moci u svojim rukama.Svi mi moramo da ucimo od njih.

Komentar uspešno dodat!

Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.

Prijavite se na našu mailing listu

* Obavezna polja