utorak, 01.12.2020. ✝ Verski kalendar € Kursna lista
nedelja, 24.06.2018. u 22:00 Danilo Kocić

Od Vilinog Luga do Crne Trave

Posle Drugog svetskog rata živelo više od 13.600, a do kraja godine u 25 naselja, kako se procenjuje, biće deset puta manje
Центар Црне Траве (Фото Д. Коцић)

Crna Trava – Opština Crna Trava, na jugu Srbije, svojim prirodnim lepotama, čistim vazduhom i gostoljubivim domaćinima oduševljava svakog putnika-namernika. Nažalost, ovaj živopisni krajolik ubrzano nestaje. Ima sela u kojima živi tek po nekoliko starina, a pre nekoliko godina u celoj opštini nije rođeno nijedno dete. Siromaštvo i starost druže se sa tišinom, jer ima naselja u kojima odavno nije bilo svadbenih veselja, a plač novorođenčeta nije se čuo decenijama.

Neposredno posle Drugog svetskog rata, 1948. godine, Crna Trava je imala 13.614 stanovnika, 1953. godine evidentirano je 12.902, a 1971. popisana su 9.672 žitelja. Od tada počinje demografski sunovrat. Prema podacima iz 2016. godine evidentirano je 1.339, a računa se da će na kraju ove godine biti samo 1.228 stanovnika.

Posle Drugog svetskog rata Crna Trava je postala najveće migraciono područje u Srbiji. Crnotravci su se selili najpre u moravska sela, a zatim u sve krajeve. Danas ih najviše ima u Beogradu, Nišu, Kragujevcu, Leskovcu, Smederevu. Prva posleratna iseljavanja vezuju se za kolonizaciju u Vojvodini. Smatra se, ipak, da su najveći krivci za napuštanje zavičaja – građevinci koji su kupovali placeve i gradili kuće u mestima u kojima rade, a gradili su širom bivše Jugoslavije. To je delom i odgovor na pitanje zašto su Crnotravci izgradili sve druge krajeve osim svog. Stanovništvo je ovde opstajalo uglavnom zahvaljujući ženama, jer su muškarci pretežno bili van kuće, u pečalbi.

Spomenik Crnotravki, majci, borcu i pregaocu, rad subotičkog vajara Save Halugina, otkriven je 4. jula 1983. godine ispred hotela „Vilin lug”, na ušću Vlasine i Čemerčice u Crnoj Travi, kao priznanje ženama Crne Trave koje su podnele veliki teret u očuvanju kuće i porodice u odsustvu svojih muževa građevinaca, koji su rasuti po gradovima i selima Srbije gradili neko bolje sutra.

Kada je pre nekoliko godina Rasim Ljajić, tadašnji ministar rada i socijalne politike, posetio Crnu Travu, kazao je da je potrebna hitna pomoć države kako bi ekonomski opstala. „Obišao sam skoro celu Srbiju, ali nešto slično nisam video kao u Crnoj Travi. Ako se hitno ne reaguje, za nekoliko godina prostor će biti ispražnjen od ljudi”, rekao je tada ministar Ljajić.

Crna Trava decenijama je istinska „kolevka srpskog neimarstva” i u ovdašnjoj Tehničkoj školi izučavalo se građevinarstvo, ali je sada mnogo veće interesovanje za ekonomiju i pravo. Dugogodišnji predsednik opštine Crna Trava Slavoljub Blagojević kaže da nema značajnijeg objekta u Srbiji koji nisu gradili upravo crnotravski neimari, obrazovani u ovdašnjoj Tehničkoj školi.

Legenda o crnotravskim neimarima počinje s prvim pečalbarima iz ovog mesta i tesno je povezana sa svim generacijama Tehničke škole „Milentije Popović”. Sledeći neimarsku tradiciju, iz kolevke građevinarstva izrasla je jedna od najsavremenijih škola na teritoriji Srbije za školovanje kadrova iz oblasti građevinarstva, koja predstavlja arhitektonsku celinu sa kompletnim sadržajem.

Koreni ove škole datiraju iz 1919. godine, kada je i otpočela sa radom sa prvim učenicima, koji su se školovali u okviru kamenorezačkog kursa. U Tehničkoj školi sa domom učenika „Milentije Popović” u Crnoj Travi prošle godine sredstvima Evropske unije i vlade Švajcarske kompletno je zamenjena stolarija i rekonstruisana kotlarnica koja greje celu zgradu. Ovom investicijom, vrednom 114.000 evra, stvoreni su bolji uslovi za učenje i stanovanje za 185 učenica i učenika iz raznih krajeva Srbije.

Komentari0
28158
Molimo vas da sе u komеntarima držitе tеmе tеksta. Rеdakcija Politikе ONLINE zadržava pravo da – ukoliko ih procеni kao nеumеsnе - skrati ili nе objavi komеntarе koji sadržе osvrtе na nеčiju ličnost i privatan život, uvrеdе na račun autora tеksta i/ili članova rеdakcijе „Politikе“ kao i bilo kakvu prеtnju, nеpristojan rеčnik, govor mržnjе, rasnе i nacionalnе uvrеdе ili bilo kakav nеzakonit sadržaj. Komеntarе pisanе vеrzalom i linkovе na drugе sajtovе nе objavljujеmo. Politika ONLINE nеma nikakvu obavеzu obrazlaganja odluka vеzanih za skraćivanjе komеntara i njihovo objavljivanjе. Rеdakcija nе odgovara za stavovе čitalaca iznеsеnе u komеntarima. Vaš komеntar možе sadržati najvišе 1.000 pojеdinačnih karaktеra, i smatra sе da stе slanjеm komеntara potvrdili saglasnost sa gorе navеdеnim pravilima.

Komentar uspešno dodat!

Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.

Prijavite se na našu mailing listu

* Obavezna polja