ponedeljak, 19.11.2018. ✝ Verski kalendar € Kursna lista
Poslednja izmena 23:43
IZ STARIH RIZNICA

Sablja za heroja Dobrudže

Ovo priznanje general Stevan Hadžić, veliki vojskovođa, šef Generalštabnog odseka i načelnik Ministarstva vojnog, dobio je od svojih saboraca iz Čehoslovačke legije 1928. godine
Autor: Branko Bogdanovićčetvrtak, 12.07.2018. u 08:15
Сабља – поклон чехословачке армије генералу Стевану Хаџићу (Фотодокументација "Политике")

Stevan Hadžić je rođen 1868. godine u Beogradu. Nastavljajući porodičnu vojničku tradiciju, u Srpsko-bugarskom ratu je učestvovao kao đak-dobrovoljac Timočkog pešadijskog puka. Posle svršene gimnazije, 1886. upisao se u 19. klasu Vojne akademije.

Nakon sticanja čina artiljerijskog potporučnika, upućen je u Rusiju na stručno usavršavanje. Rusko ministarstvo vojno ga je prvo rasporedilo na stažiranje u Kostromi, nakon čega je primljen na Nikolajevsku generalštabnu akademiju (klasa 1891–1895).

Vrtoglava karijera

Nakon povratka u Srbiju počinje njegova vrtoglava vojnička karijera: od vodnika u artiljerijskom puku, do 1910. napredovao je do šefa Generalštabnog odseka i načelnika Ministarstva vojnog. Iste godine je postavljen za vojnog izaslanika u Petrogradu, gde je ostao do početka Drugog balkanskog rata. Nakon povratka u Srbiju, preuzeo je komandu nad Drinskom divizijom koja se istakla u Bregalničkoj bici. U Velikom ratu prvo je predvodio Šumadijsku diviziju u borbama u Mačvi, da bi u avgustu 1914. bio postavljen za načelnika Štaba Prve armije. Nakon povlačenja na Krf, Hadžić je dobio dužnost koja će obeležiti njegov dalji život. Na osnovu ukaza ministra vojnog od 24. februara 1916, naime, u Rusiji je započeto formiranje Prve srpske dobrovoljačke pešadijske divizije, za čijeg komandanta je određen pukovnik Hadžić. Hadžić je sa Krfa, u pratnji 21 oficira i isto toliko nižih činova, na novu dužnost u Odesu stigao 23. aprila 1916. Nakon kompletiranja divizije, u njenom sastavu se nalazilo i oko 600 Čehoslovaka, od čega je 128 imalo oficirsko zvanje. Tako je počelo da se razvija „bratstvo po oružju” između dva naroda.

Rumunija je 27. avgusta 1916. godine ušla u rat na strani Antante. Kako bi sprečila prodor bugarsko-nemačko turskih snaga u Dobrudžu, ruska vrhovna komanda je odlučila da na taj deo fronta uputi svoje trupe kao pojačanje. Dobrovoljačka divizija je ušla u sastav novoformiranog samostalnog rusko-srpskog 47. korpusa generala Andreja Zajončkovskog. Jedinica je iz Odese do sela Koru Nasradina i Kara Sinana stigla 5. septembra a u bitku kod Dobriča stupila je dva dana kasnije. Borbe u Dobrudži trajale su sve do kraja oktobra; zbog slabog držanja Rumunije, neprijatelj je na ovom delu fronta postigao veliki napredak pa je Srpska divizija povučena i 26. oktobra 1916. prikupljena u rejonu Izmaila. Tokom ovih borbi iz stroja je izbačeno 244 oficira i 8.295 podoficira i vojnika, među kojima se nalazilo dosta Čehoslovaka.

Pokrovitelj Sokola Kraljevine Jugoslavije
Hadžić je bio i pokrovitelj „Sokola Kraljevine Jugoslavije”, čije je osnivanje, 5. decembra 1929, potpisao sa kraljem Aleksandrom (istim zakonom ukinuta su društva Jugoslovenski, Srpski i Hrvatski Soko i Orao). Tako se saradnja sa Pragom nastavila i kroz zajedničke manifestacije ovog sveslovenskog društva za fizičko, zdravstveno, moralno i patriotsko vaspitanje. Društvo „Soko” je pre i tokom Velikog rata imalo nesumnjivi uticaj na razvoj ne samo jugoslovenske nego i ideje o osamostaljenju ostalih slovenskih naroda, do tada pod austrougarskom dominacijom.

Nakon rata, ovo savezništvo nije zaboravljeno. Već 19. septembra 1919, bivši borci Dobrovoljačke divizije, predvođeni inspektorom novoformirane čehoslovačke vojske, Jozefom Maharom, u Pragu su organizovali pomen-veče, posvećeno zajedničkoj borbi 1916. godine. Predavanje o nastanku divizije i borbama u Dobrudži održao je potpukovnik Vaclav Kopal. Kopal je, inače, od novembra 1915. bio dobrovoljac u diviziji, a 13. marta 1916. dobio je i čin srpskog potporučnika. Pokrenuta je akcija da jedan domaći puk ponese naziv „Jugoslovenskog”, a pozdravni telegrami su upućeni prestolonasledniku Aleksandru, vojvodi Živojinu Mišiću i bivšem zapovedniku divizije, tada ministru vojske, Stevanu Hadžiću.

Nakon potpisivanja regionalnog vojnog saveza (Male Antante) 1922, saradnja dve države sve više se razvijala, uključujući i negovanje tradicija Velikog rata. Tako je 28. septembra 1927, u prisustvu generala Hadžića i čehoslovačkih delegata, u Kragujevcu otkriven spomenik streljanim slovačkim vojnicima 71. pešadijskog puka. Štaviše, u izgradnju spomen-kosturnice na Tekerišu uključila se i Čehoslovačka Republika, doniranjem finansijskih sredstava. Na svečanom otkrivanju spomenika, 28. juna 1928, prisustvovali su čehoslovački poslanik Jan Šeba sa načelnikom generalštaba generalom Janom Sirovim, vojnim atašeom pukovnikom Mezlom i odabranim oficirima.

Nakon ceremonije, Jan Sirovi, inače jedan od osnivača čehoslovačkih družina, kasnije preraslih u Čehoslovačku legiju, svečano je uručio saborcu iz Velikog rata, generalu Hadžiću, novu oficirsku ešarpu i sablju čehoslovačke armije M1924.

Četiri puta vojni ministar

Tridesetog oktobra 1923. godine je, naime, propisom o uniformi čehoslovačke armije, bila ustanovljena i nova, prva domaća oficirska sablja. Sablja sa ešarpom i odgovarajućom paftom zvanično je uvedena u opremu 1924. godine. Tako je general Hadžić postao prvi inostrani oficir sa pravom nošenja oficirskih znamenja Čehoslovačke Republike.

Hadžić je 17. februara 1920. postavljen za komandanta Druge armijske oblasti i na toj dužnosti je ostao je do 20. marta 1921. U periodu od marta 1921. do decembra 1926 (sa prekidima od 24. maja do 20. jula 1921. i od 27. jula do 6. novembra 1924, kada je po drugi i treći put bio ministar vojske i mornarice), obavljao je dužnost prvog ađutanta kralja Aleksandra. Za Ministra vojske i mornarice četvrti put je izabran 1926. i tu dužnost obavljao je do smrti, 23. aprila 1931. godine.

Pomagao izbeglim iz Oktobarske revolucije

Hadžić nikada nije zaboravio dane provedene na školovanju, službovanju i borbama u Rusiji. Njegova zahvalnost i ljubav prema ovom narodu naročito je došla do izražaja nakon izbijanja Oktobarske revolucije i građanskog rata, što je dovelo do velikog priliva ruskih izbeglica u Kraljevinu SHS. U granicama svojih mogućnosti, trudio se da im pomogne, a u znak zahvalnosti bio je izabran za počasnog člana Društva ruskih generalštabnih oficira, Društva kavaljera ordena Svetog Đorđa i Georgijevskog oružja i Sarajevske kolonije.

Ruski pitomci

General je nesebično podržavao svog kolegu, takođe ruskog pitomca, geodetskog generala Stevana Boškovića, inače upravnika Vojnogeografskog instituta, člana i predsednika mnogih međunarodnih geodetskih komisija i člana Srpske kraljevske akademije, u težnji da u zdanju osiguravajućeg društva „Rusija” (hotel „Moskva”) obnovi rad predratnog Rusko-srpskog kluba. Godinu dana nakon Hadžićeve smrti, klub je, sa Stevanom Boškovićem kao predsednikom, započeo sa radom u Ulici kralja Milana br. 69.


Komentari0
a0431
Molimo vas da sе u komеntarima držitе tеmе tеksta. Rеdakcija Politikе ONLINE zadržava pravo da – ukoliko ih procеni kao nеumеsnе - skrati ili nе objavi komеntarе koji sadržе osvrtе na nеčiju ličnost i privatan život, uvrеdе na račun autora tеksta i/ili članova rеdakcijе „Politikе“ kao i bilo kakvu prеtnju, nеpristojan rеčnik, govor mržnjе, rasnе i nacionalnе uvrеdе ili bilo kakav nеzakonit sadržaj. Komеntarе pisanе vеrzalom i linkovе na drugе sajtovе nе objavljujеmo. Politika ONLINE nеma nikakvu obavеzu obrazlaganja odluka vеzanih za skraćivanjе komеntara i njihovo objavljivanjе. Rеdakcija nе odgovara za stavovе čitalaca iznеsеnе u komеntarima. Vaš komеntar možе sadržati najvišе 1.000 pojеdinačnih karaktеra, i smatra sе da stе slanjеm komеntara potvrdili saglasnost sa gorе navеdеnim pravilima.

Komentar uspešno dodat!

Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.

Početna /

Arhiva Impresum O nama Kontakt Pretplata Oglašavanje Pravila korišćenja Biznis Klub Pravila o privatnosti

Prijavite se na našu mailing listu

* Obavezna polja