četvrtak, 20.06.2019. ✝ Verski kalendar € Kursna lista
Poslednja izmena 21:13
Cerak vinogradi

Prvo moderno stambeno naselje postalo kulturno dobro

Upisom kompleksa na Čukarici i još šest zgrada širom Beograda u katalog kulturnih dobara država, vlasnici i korisnici imaju obavezu da čuvaju njihov autentični izgled
Autor: Daliborka Mučibabićčetvrtak, 31.01.2019. u 20:38
(Фото Д. Марушић)

Ovo je kruna naše karijere, odgovara arhitekta Milenija Marušić na vest da je Vlada Srbije 18. januara njeno autorsko delo, naselje Cerak vinogradi, proglasila za kulturno dobro. Kao prostorno kulturno-istorijska celina Cerak jedan i Cerak dva prvo su stambeno naselje moderne arhitekture sa prostora bivše Jugoslavije koje je upisano u katalog kulturnih dobara.

Ono je zavredelo i da se nađe na nedavno završenoj izložbi „Ka betonskoj utopiji – arhitektura Jugoslavije 1948–1980” u Muzeju moderne umetnosti MoMA u Njujorku. Tako je tridesetogodišnja borba da se čukarički kompleks sačuva u autentičnom izgledu baš kako je 1987. izgrađen prema projektu bračnog para Milenije i Darka Marušića i njihovog kolege Nedeljka Borovnice okončana. Ali tu tačka nije stavljena jer država, vlasnici i korisnici 92 hektara na kojima je podignuto 67 objekata i 3.650 stanova imaju obavezu da ih štite i spreče svaki pokušaj stihijskih graditeljskih intervencija.

– Kada je tim iz MoMA-e došao da obiđe Cerak vinograde i prikupi dokumentaciju za izložbu, rekli su da je to jedino naselje iz bivše države čiji prostor nije naružen, niti uništen izgradnjom na zelenim površinama između zgrada. Kada sam im skrenula pažnju da pojedine kuće jesu nadograđene i lođe zastakljene, odmahnuli su rukom uz komentar da je najvažnije da ambijentalna celina nije devastirana – ističe Milenija.

Ona podseća da Cerak vinogradi za nju i njenog pokojnog supruga nije projekat, nego poduhvat u kome je sažet njihov projektantsko-graditeljski kredo: „Nema granica i podela između arhitekture i urbanizma, između spoljašnjeg i unutrašnjeg prostora, kontekst je bitan u stvaranju objekta ili celine i u tom poslu učestvuje se od idejne skice preko projektovanja i građenja do ključa u ruke i nadgledanja kako objekat ili naselje živi”.

Osim Cerak vinograda, riznica kulturnih dobara, na predlog gradskog Zavoda za zaštitu spomenika kulture, dopunjena je sledećim spomenicima kulture: Srpska škola u Batajnici, Dom saveza nabavljačkih zadruga državnih službenika, Zgrada sa slikarskim ateljeima i galerijom Salona Muzeja savremene umetnosti, Stara osnovna škola u Bežaniji, Dom udruženja jugoslovenskih inženjera i arhitekata i Dom radničke komore.

Srpska škola u Batajnici

(Fotografije Zavod za zaštitu spomenika kulture Beograda)

Objekat u Ulici  pukovnika Milenka Pavlovića 5 podigao je knez Nikola Vulko između 1875. i 1880. godine, a danas je to OŠ „Boško Palkovljević Pinki”. Svojom arhitekturom izdvaja se od stambenih seoskih kuća i predstavlja retkost kao sačuvana namenska tipska zgrada druge polovine 19. veka koja svedoči o kontinuitetu razvoja školstva i prosvetne delatnosti u jugoistočnom Sremu.

Dom Saveza nabavljačkih zadruga državnih službenika

Zgrada se nalazi u Makedonskoj 21. Građena je od 1928. do 1929. godine prema projektu arhitekte Dimitrija M. Leka, jednog od najznačajnijih predstavnika akademizma u srpskoj arhitekturi između dva svetska rata. Podignuta je za potrebe esnafske organizacije, a značajna je i kao mesto na kome su nastala izuzetna ostvarenja nematerijalne baštine jer se u zgradi do marta 2014. godine nalazio Studio 10 Radio Beograda, odakle su potekla najznačajnija dela radio-drame.

Zgrada sa slikarskim ateljeima i galerijom Salona Muzeja savremene umetnosti

Izgrađena je 1960. godine u Pariskoj ulici 14 prema projektu Miroslava Jovanovića, jednog od vodećih srpskih arhitekata druge polovine prošlog veka. U objektu, osim stanova sa slikarskim ateljeima, projektovan je i deo namenjen izlaganju radova savremene umetnosti u kome je 1961. otvorena Moderna galerija, danas Salon Muzeja savremene umetnosti.

Stara osnovna škola u Bežaniji

Izgrađena je 1891. godine u Vojvođanskoj ulici 68 kao tipski objekat zasnovan na svedenim postulatima akademizma. Svedoči o kontinuitetu i razvoju školstva, ali i ekonomskom statusu, privrednim prilikama i položaju srpskog stanovništva krajem 19. veka. Škola je najstarija sačuvana zgrada druge polovine 19. veka na teritoriji Novog Beograda.

Dom Udruženja jugoslovenskih inženjera i arhitekata

Zdanje je podignuto u Ulici kneza Miloša 7 između 1933. i 1935. godine prema projektu arhitekata Milana – Miše Manojlovića i Isaka Azriela. Građeno je za sedište strukovnog društva formiranog 1919. godine i vizuelno je trebalo da prezentuje ideologiju jugoslovenstva kao dominantne političke doktrine i udruženja i države.

Dom Radničke komore

Nalazi se u Nemanjinoj ulici 28. Dom je sagrađen 1928. godine prema projektu arhitekte Svetislava Putnika u duhu akademizma. Prvobitno je bio namenjen za radničku klasu, potom za obrazovanje i kulturno uzdizanje, a danas predstavlja svojevrstan trezor nematerijalne baštine.


Komentari9
7f5b7
Molimo vas da sе u komеntarima držitе tеmе tеksta. Rеdakcija Politikе ONLINE zadržava pravo da – ukoliko ih procеni kao nеumеsnе - skrati ili nе objavi komеntarе koji sadržе osvrtе na nеčiju ličnost i privatan život, uvrеdе na račun autora tеksta i/ili članova rеdakcijе „Politikе“ kao i bilo kakvu prеtnju, nеpristojan rеčnik, govor mržnjе, rasnе i nacionalnе uvrеdе ili bilo kakav nеzakonit sadržaj. Komеntarе pisanе vеrzalom i linkovе na drugе sajtovе nе objavljujеmo. Politika ONLINE nеma nikakvu obavеzu obrazlaganja odluka vеzanih za skraćivanjе komеntara i njihovo objavljivanjе. Rеdakcija nе odgovara za stavovе čitalaca iznеsеnе u komеntarima. Vaš komеntar možе sadržati najvišе 1.000 pojеdinačnih karaktеra, i smatra sе da stе slanjеm komеntara potvrdili saglasnost sa gorе navеdеnim pravilima.

Blok 19A
10 godina pre Ceraka, na Novom Beogradu je izgrađen Blok 19A, koji monogo liči na sliku !
Milorad
Divni Cerak!
Cvetićanin Mirjana
Stanovala sam u naselju Cerak Vinogradi, baš u zgradi koju su projektovali arh. Milenija i Darko Marušić i mogu kao neposredni korisnik stana da kažem da je to isprojektovano baš po volji svakog stanara. U zgradi nas je bilo različitog soja i godišta, od dece do staraca i mogu reći da su svi bili zadovoljni uslovima stanovanja. Hvala gospodji Mileni.
Vidosava Ošmjanski, arh.
Lepo je da se velika dela zaštite od bahatih graditelja, ali je tužno što su već neka vredna dela nasilnički porušena.
Jovan Milic
Lepe vesti.

PRIKAŽI JOŠ

Komentar uspešno dodat!

Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.

Početna /

Prijavite se na našu mailing listu

* Obavezna polja