utorak, 15.10.2019. ✝ Verski kalendar € Kursna lista
Poslednja izmena 20:40
UZ DANAŠNjI POKLON ČITAOCIMA „POLITIKE”

Psalmi su tišina duše

Svakodnevno poju na manastirskim bogosluženjima, ali su nastupali i u mnogim koncertnim dvoranama, prenoseći široj publici lepotu istočnog crkvenog pojanja koje hor manastira Kovilj neguje gotovo tri decenije
Autor: Jelena Čalijačetvrtak, 25.04.2019. u 18:08
Манастир Ковиљ (Фо­то Манастир Ковиљ)

Sva mesta bila su unapred rasprodata u čuvenom Karnegi holu u Njujorku. Bila je to premijera muzičkog dela „Izvan nule: 1914–1918” srpske kompozitorke Aleksandre Verbalov, posvećena stogodišnjici Prvog svetskog rata, a sa „Kronos kvartetom” nastupio je i Hor manastira Kovilj. Muzički kritičar „Njujork tajmsa” opisao je ovaj koncert te 2015. godine kao „zadivljujuće iskustvo”. Sa željom da brojni slušaoci dožive to zadivljujuće iskustvo pravoslavnog pojanja, hor Svetoarhangelskog manastira Kovilj mnogo puta nastupao je u koncertnim dvoranama širom zemlje i u inostranstvu, iako im je prvenstveni zadatak svakodnevno pojanje na manastirskim bogosluženjima.

Svedočeći lepotu pravoslavnog pojanja i vanvremenost Biblije, želeći da dođu do srca i duša mnogih, snimili su CD „Psalmi”, koji „Politika” i Eparhija bačka danas poklanjaju čitaocima našeg lista. Izbor ove biblijske knjige, naravno, nije bio slučajan. Protopsalt, vođa hora, jeromonah Jerotej (Petrović) ističe u razgovoru za naš list da je Psaltir bio i ostao omiljeno štivo svih hrišćana.

– O značaju i važnosti Psalama još je Sveti Vasilije Veliki, poznati hrišćanski svetitelj iz četvrtog veka, rekao da su „tišina duše, darovatelji mira, uspokojitelji mutnih i burnih pomisli”, dok je naš Sveti Sava, u svom poznatom Karejskom tipiku, ostavio hilandarskim monasima u amanet da u njegovoj isposnici u Kareji na Svetoj Gori svakog dana u godini pročitaju celokupan Psaltir. Želja Hora manastira Kovilj bila je da, kroz prevod Psaltira na savremeni srpski jezik vladike Atanasija Jeftića i drevne crkvene melodije, približi Psalme današnjim ljudima – kaže otac Jerotej.

Hor Svetoarhangelskog manastira Kovilj na­stao je po­čet­kom de­ve­de­se­tih go­di­na pro­šlog ve­ka
(Foto Hor Manastira Kovilj)

Kako dodaje, pripreme hora, koji je brojao 12 članova, za snimanje CD-a trajale su nekoliko meseci, a samo snimanje obavljeno je najvećim delom u manastirskoj kapeli.

– Za naš hor bio je to pionirski poduhvat, s obzirom na to da na svim manastirskim bogosluženjima pojemo isključivo na drevnom crkvenoslovenskom jeziku – ističe jeromonah Jerotej.

Manastirski hor nastao je početkom devedesetih godina prošlog veka i u početku su ga sačinjavali isključivo monasi i iskušenici, članovi manastirskog bratstva. Vremenom su se priključili i drugi ljubitelji drevnog istočnog crkvenog pojanja, popularno nazvanog vizantijsko pojanje, prijatelji i poklonici manastira. Danas Hor manastira Kovilj ima 20 članova i čine ga monasi, iskušenici i laici.

– U Kovilju manastirska bratija svakodnevno poje na svim bogosluženjima. Za pojedine velike praznike, kao što su Vaskrs, Božić, manastirska slava i drugi, u manastir dolaze i ostali članovi Hora manastira Kovilj da poju i pomognu da bogosluženja budu još svečanija. Iako je osnovna funkcija Hora manastira Kovilj da poje na crkvenim bogosluženjima, opravdanje za njegov izlazak na koncertne podijume pronalazimo u želji hora da, kroz pojanje, široj publici prenese barem deo one bogoslužbene i sveštene atmosfere koje to pojanje stvara i u sebi nosi – ističe otac Jerotej.

On sam za istočnu crkvenu muziku zainteresovao se još u studentskim danima, početkom devedesetih godina prošlog veka, a dolaskom u manastir Kovilj, kako ističe, ta ljubav i interesovanje još više su se produbili. Pojanje je postalo sastavni deo njegovog života, s obzirom na to da je bogosluženje centar monaškog života, dodaje otac Jerotej.

– Kasnije mi se pružila prilika da, sa blagoslovom svog igumana vladike Porfirija, sada mitropolita zagrebačko-ljubljanskog, ovo, za mene, čudesno pojanje mogu da izučavam na njegovom izvoru, u Grčkoj, u Atini, kod najboljih poznavalaca ove muzičke tradicije. Po povratku iz Grčke, sa blagoslovom našeg vladike, Njegovog preosveštenstva G. Irineja i uz podršku blaženopočivšeg profesora crkvene muzike Likurga Angelopulosa, osnovana je u Novom Sadu Škola crkvenog pojanja „Sveti Jovan Damaskin”, u kojoj sam profesor crkvenog pojanja – priča jeromonah Jerotej.

Ova petogodišnja škola crkvenog pojanja trenutno ima stotinak polaznika različitog uzrasta, nivoa obrazovanja i raznih zanimanja. Među učenicima su i monasi i monahinje, članovi crkvenog klira.

Je­ro­mo­nah Je­ro­tej   (Foto lična arhiva)

– Sve njih povezuje ljubav prema crkvenoj muzici i bogosluženju. U poslednjih nekoliko godina upisuje se sve više profesionalnih muzičara. U školi se, pre svega, izučava crkveno pojanje, i staro i narodno-crkveno, ali i svi oni predmeti neophodni za budućeg crkvenog pojca. Nastava se odvija jednom sedmično, kao blok nastava, u prostorijama Škole pojanja, a za one koji žive daleko od Novog Sada postoji i mogućnost pohađanja nastave putem interneta. Do sada je školu okončalo pet generacija polaznika, njih ukupno jedanaest. Pri školi je osnovan Hor „Sveti Jovan Damaskin”, koji aktivno sarađuje sa Horom manastira Kovilj i sa njim često nastupa – kaže jeromonah Jerotej.

Ističe da još od vremena Karlovačke mitropolije u Eparhiji bačkoj postoji tradicija negovanja crkvene muzike, koja se nastavila i u današnje vreme, staranjem vladike Irineja, o čemu svedoče brojni višeglasni horovi pri crkvama. Manastir Kovilj poznat je po tome što neguje istočno crkveno pojanje, tzv. vizantijsko.

– Što se tiče istočnog crkvenog pojanja, može se, u potpunosti, povući paralela istočne pravoslavne ikonografije sa njim. Kao što likovi svetitelja na pravoslavnim ikonama teže da pokažu svete ljude, preobražene Božijom blagodaću, oslobođene od ljudskih strasti i nedostataka, tako i istočno pojanje teži da odslika preobraženi govor i pesmu tih istih svetih ljudi. Iz tog razloga na Svetoj Gori Atonskoj monasi ovo pojanje nazivaju „anđelskim” i „sveštenim”. Istočno pojanje i do danas je sačuvalo ovu težnju kroz svoje viševekovno muzičko predanje, zasnovano na jednoglasju i sistemu osam crkvenih glasova. Upravo je ovu muzičku tradiciju naš Sveti Sava preneo iz manastira Vatoped, gde se učio monaškom životu, u manastir Hilandar, a odatle u Srbiju. Istorijske okolnosti tokom kasnijih vekova dovele su do mešanja i međusobnih uticaja zapadne i istočne crkvene muzike kod nas Srba, što je rezultiralo da Srpska pravoslavna crkva u svojoj riznici danas čuva i neguje više različitih crkvenih muzičkih predanja – kaže otac Jerotej.

Nastupi hora

Hor je učestvovao na brojnim crkvenim manifestacijama, navodi otac Jerotej i nabraja one najznačajnije: svenoćno bdenje u manastiru Hilandar 1999. povodom jubileja 800 godina postojanja manastira, svepravoslavna liturgijska sabranja u Hramu Svetog Save na Vračaru 2004. povodom osvećivanja hrama i u Nišu 2013. povodom obeležavanja 1.700 godina Milanskog edikta. Hor manastira Kovilj više puta je nastupao i na poznatim muzičkim festivalima u zemlji (BEMUS 2001, „Mokranjčevi dani” 2004) i van nje („Festival del’Imaginaire” u Parizu 2003, „Filokalija” u Pragu 2013, Međunarodni vizantijski muzički festival u Jašiju u Rumuniji 2017).

Kompakt-disk „Psalmi”

Snimano u manastiru Kovilj i Studiju M Radio Novog Sada u periodu oktobar–decembar 2007. Ton-majstori: Dejan Nestorović, Dejan Kisić i Boris Đuranin. Miks: Dušan Ševarlić. Miks, mastering: Studio M, Radio Novi Sad. Producenti: Boško Buta i Dušan Ševarlić. Na disku su pojali i g. Nikola Popmihajlov i njegovi pojci iz Srpskog vizantijskog hora „Mojsije Petrović” iz Beograda.


Komentari1
f383d
Molimo vas da sе u komеntarima držitе tеmе tеksta. Rеdakcija Politikе ONLINE zadržava pravo da – ukoliko ih procеni kao nеumеsnе - skrati ili nе objavi komеntarе koji sadržе osvrtе na nеčiju ličnost i privatan život, uvrеdе na račun autora tеksta i/ili članova rеdakcijе „Politikе“ kao i bilo kakvu prеtnju, nеpristojan rеčnik, govor mržnjе, rasnе i nacionalnе uvrеdе ili bilo kakav nеzakonit sadržaj. Komеntarе pisanе vеrzalom i linkovе na drugе sajtovе nе objavljujеmo. Politika ONLINE nеma nikakvu obavеzu obrazlaganja odluka vеzanih za skraćivanjе komеntara i njihovo objavljivanjе. Rеdakcija nе odgovara za stavovе čitalaca iznеsеnе u komеntarima. Vaš komеntar možе sadržati najvišе 1.000 pojеdinačnih karaktеra, i smatra sе da stе slanjеm komеntara potvrdili saglasnost sa gorе navеdеnim pravilima.

Милош Милић
Хвала вам за диван поклон!

Komentar uspešno dodat!

Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.

Početna /

Prijavite se na našu mailing listu

* Obavezna polja