subota, 06.06.2020. ✝ Verski kalendar € Kursna lista
utorak, 31.03.2020. u 18:00 Danijela Davidov-Kesar
KONZILIJUM

Nekontrolisana šećerna bolest dovodi do gubitka vida

U ranim fazama bolesti pacijent obično ne primećuje simptome, kasnije se javljaju problemi sa čitanjem ili viđenjem udaljenih predmeta, kao i promenjen osećaj za boje
(Фото Пиксабеј)

Šećerna bolest predstavlja hronični metabolički poremećaj koji odlikuju dugotrajno povišene vrednosti šećera u krvi. To je jedno od najčešćih oboljenja sa stalnim porastom broja obolelih među stanovništvom, a dovodi se u vezu sa modernim načinom života, koji pre svega podrazumeva ishranu sa povećanim unosom masti i ugljenih hidrata. Ovo, zbog načina života koji u velikoj meri podrazumeva da sedimo, uz značajno smanjenu fizičku aktivnost, rezultira gojaznošću. Prema statističkim podacima, u Srbiji je 750.000 ljudi obolelo od dijabetesa. Osobe obolele od šećerne bolesti izložene su većem riziku od nastanka očnih oboljenja nego zdravi ljudi. U najteže komplikacije šećerne bolesti spada i dijabetesna retinopatija.

​Siniša Babović (Foto: Lična arhiva)

Dr sc. med. Siniša Babović, upravnik Klinike za očne bolesti Kliničkog centra Vojvodine, pojašnjava da je dijabetesna retinopatija oboljenje mrežnjače (retine), dela oka zaduženog za prijem svetlosnih draži i stvaranje slike, koje nastaje kao posledica neregulisane šećerne bolesti. Ovim delom oka gledamo i vidimo svet oko nas, a u uznapredovalim stadijumima bolesti ovaj deo biva bespovratno oštećen, pa dolazi do trajnog gubitka vida. Dijabetesna retinopatija predstavlja vodeći uzrok slepila koje se može sprečiti u srednjoj životnoj dobi, kod radno sposobnog stanovništva.

̶  Visok nivo šećera u krvi oštećuje krvne sudove mrežnjače. Dolazi do pojačane propustljivosti zidova krvnih sudova, izlaska tečnosti iz njih, što se klinički manifestuje stvaranjem otoka u središnjim delovima mrežnjače, u makuli ili žutoj mrlji. Kako bolest napreduje, dolazi do začepljenja krvnih sudova, sprečavanja dovoda kiseonika u tkivo, odnosno ishemije mrežnjače, odnosno njenog gušenja. Kao odgovor na ovo stanje, organizam počinje da stvara posedne supstance koje imaju zadatak da stvore nove krvne sudove koji bi doneli više krvi i kiseonika. Nažalost, ovi novi krvni sudovi su patološki i neprirodni, vrlo su krti, slabašne građe i propustljivi te vrlo često dolazi do krvarenja u staklasto telo (to je želatinozna providna i vodenasta struktura koja se nalazi u unutrašnjosti oka i ispunjava ga)  ̶  kaže naš sagovornik.

U daljem toku oboljenja dolazi do njihovog rasta uz stvaranje vezivnog tkiva oko njih i počinju da urastaju u staklasto tela. Stvaraju se trake ili opne koje mogu da dovedu do znatnog povlačenja mrežnjače, dovodeći do njenog odlubljivanja od dubljih struktura, narušavanja anatomske građe oka, a samim tim i do značajnog ili potpunog gubitka vida. U ranim fazama bolesti pacijent obično nema nikakvih simptoma. Neki ljudi primećuju promene u vidu, poput problema sa čitanjem ili viđenjem udaljenih predmeta, zamagljen vid, oštećenje osećaja za boje, krivljenje slike, kao i lošiji vid noću. Ove promene mogu biti povremene, javiti se i nestati. U kasnijim, uznapredovalim fazama bolesti zahvaćeni krvni sudovi u mrežnjači mogu krvariti u takozvano staklasto telo. Ako se to dogodi, pacijent može u vidnom polju videti bezbojne ili tamne, plutajuće tačkice koje porede sa letećim mušicama, mrlje ili pruge koje liče na paučinu. Ponekad je jedini simptom koji se može otkriti iznenadni i potpuni gubitak vida.

̶  Bolest se češće javlja kod višegodišnjih pacijenata, kao i onih koji nemaju dobru regulaciju vrednosti šećera. Dijabetesna retinopatija se javlja u 50 odsto bolesnika kod kojih dijabetes traje sedam godina, a čak u 90 odsto ako traje 20 godina. Osim loše kontrole šećera u krvi, pojavu i napredovanje dijabetesne retinopatije mogu da ubrzaju povišen krvni pritisak, holesterol i trigliceridi, anemija, oboljenje bubrega, pušenje i trudnoća. Bez obzira na to koji je tip šećerne bolesti dijagnostikovan, neophodno je da lekar koji leči pacijenta – internista, endokrinolog ili lekar opšte prakse – odmah uputi pacijenta na kompletan oftalmološki pregled. To je naročito važno jer veliki broj pacijenata ima visok šećer u krvi, česte varijacije ili čestu hipoglikemiju (nizak šećer u krvi) i po nekoliko godina pre dijagnostikovanja bolesti, što umnogome povećava šanse da već pri prvom pregledu oftalmolog otkrije dijabetesnu retinopatiju, vrlo često i u odmaklom stadijumu  ̶  pojašnjava dr Babović.

Oftalmološki pregled kod pacijenata sa šećernom bolesti obuhvata pregled prednjeg i zadnjeg segmenta oka. Pregled zadnjeg segmenta oka obavezno je uraditi nakon širenja zenica. Pregled je jednostavan i bezbolan. Uz pripremu pacijenta i širenje zenica traje oko 45 minuta. Mogu se raditi i dopunske dijagnostičke metode. Danas je to najčešće OCT (optička koherentna tomografija), neka vrsta „skenera” oka, metoda koja daje detaljan prikaz slojeva mrežnjače.

̶  Lečenje zavisi od više faktora, uključujući težinu i vrstu dijabetesne retinopatije, kao i od toga kako je pacijent reagovao na prethodni tretman. U kasnijim fazama bolesti važno je odmah početi sa lečenjem, posebno ukoliko postoji oštećenje vida. Lečenje obuhvata nekoliko modaliteta – laserski tretman, intravitrealnu aplikaciju leka i hirurgiju. Tradicionalno standardno lečenje, laserska fotokoagulacija retine, indikovana je da smanji rizik progresije bolesti i daljeg gubitka vida. Važno je objasniti pacijentima da najčešće ne dovodi do poboljšanja vida, nekada dolazi i do smanjenja vida, ali pravilno i pravovremeno urađena, na duge staze, održava vid i omogućava da ga pacijent dugo ima. Intravitrealna injekcija podrazumeva aplikaciju leka u staklasto telo, direktno u oko pacijenta. To se obavlja ambulantno, ali u strogo regulisanim sterilnim uslovima, u operacionoj sali. Procedura traje veoma kratko, svega nekoliko sekundi. Nakon pripreme pacijenta ukapavanjem lokalnog anestetitka, tankom iglom, kroz beonjaču se u staklasto telo ubrizga lek. Ma koliko delovalo kao neprijatna procedura, bolnost je manja nego pri ubodu kada vadimo krv za rutinsku analizu. Često, pacijenti i ne osete momenat uboda  ̶  ističe dr Babović.

Operativno, hirurško lečenje dijabetesne retinopatije, to jest vitrektomija, jeste metod koji se savetuje u uznapredovalom stadijumu bolesti, kada drugi vidovi terapije ne mogu da pomognu. Radi se složena mikrohirurška precedura koja se naziva vitrektomija. Operativni tretman se radi najčešće u regionalnoj anesteziji, podrazumeva uklanjanje zamućenog staklastog tela i traka, opni i patoloških krvnih sudova, a ukoliko je došlo do odlubljenja mrežnjače, i njeno vraćanje u prirodni položaj.

Komentari0
1edf9
Molimo vas da sе u komеntarima držitе tеmе tеksta. Rеdakcija Politikе ONLINE zadržava pravo da – ukoliko ih procеni kao nеumеsnе - skrati ili nе objavi komеntarе koji sadržе osvrtе na nеčiju ličnost i privatan život, uvrеdе na račun autora tеksta i/ili članova rеdakcijе „Politikе“ kao i bilo kakvu prеtnju, nеpristojan rеčnik, govor mržnjе, rasnе i nacionalnе uvrеdе ili bilo kakav nеzakonit sadržaj. Komеntarе pisanе vеrzalom i linkovе na drugе sajtovе nе objavljujеmo. Politika ONLINE nеma nikakvu obavеzu obrazlaganja odluka vеzanih za skraćivanjе komеntara i njihovo objavljivanjе. Rеdakcija nе odgovara za stavovе čitalaca iznеsеnе u komеntarima. Vaš komеntar možе sadržati najvišе 1.000 pojеdinačnih karaktеra, i smatra sе da stе slanjеm komеntara potvrdili saglasnost sa gorе navеdеnim pravilima.

Komentar uspešno dodat!

Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.

Prijavite se na našu mailing listu

* Obavezna polja