Daleko, do Šangaja

KRAGUJEVAC – Najbogatiji čovek je onaj koji ima mnogo prijatelja. Da se ova mudrost odnosi na gradove, Kragujevac bi sigurno bio jedan od najbogatijih na svetu. (Od toga je daleko nekoliko stotina svetlosnih godina, ali o tome neki drugi put.)

Dvadeset uramljenih povelja o saradnji, prijateljstvu i bratimljenju krasi hodnik na prvom spratu zgrade Grada. Deset-petnaest metara zida, od kancelarije gradonačelnika do sale za sastanke, prekriveno je protokolima o bratskoj ljubavi.

Između američkog Springfilda i kineskog Šangaja, najnovijih gradova pobratima, redom idu povelje potpisane još u doba Titovog komunizma: Siren (Francuska), Pitešti (Rumunija), Karara (Italija), Bijelsko Bjala i Bidgošć (Poljska)...

Među njih su se umešale povelje sa dalekim i egzotičnim gradovima, poput Sin-Čona (Koreja), Bat-Jama (Izrael) i Mogiljeva (Belorusija). No, tu je i grčki grad Drama, pa nemački Ingoštadt i Hanover, ali i "stari dobri prijatelj" – Split i Karlovac.

Od ,,bratstva" do pokušaja

Povelje o bratimljenju sa Splitom i Karlovcem potpisane su 1973. godine, u doba jačanja hrvatskog Maspoka i Titovog obračuna sa srpskim liberalima, ali u protokolima je, ipak, zapisano svedočanstvo o ljubavi "svih naših gradova i svih naših naroda i narodnosti".

"Živjelo bratstvo i jedinstvo svih naših naroda i narodnosti, živjelo bratstvo i jedinstvo između naših gradova, živio drug Tito koji je u nama razgorio iskru ljubavi, da se više nikad ne ugasi..." – stoji, između ostalih izliva ljubavi, u povelji o bratimljenju sa Karlovcem.

,,... u cilju razvijanja samoupravnih socijalističkih odnosa, produbljivanja bratstva među ljudima, generacijama koje stasavaju i našim gradovima, i jačanja spoznaje o istoj sudbini i istoj viziji..." – moto je povelje potpisane sa "bratskim" Splitom.

Dok je bilo ,,jagnjećih brigada" i ljubitelja dalmatinskog vina, s jedne, a sa druge strane šumadijskog roštilja, "bratstvo" je trajalo. Ali, kafanska izmaglica se odavno razišla i pretvorila u gusti dim međusobnih topovskih plotuna.

Kragujevac danas, kako kaže predsednik Skupštine grada Dobrica Milovanović, pokušava da pronađe druge i drugačije prijatelje, one od kojih može imati koristi.

Povelja o bratimljenju sa američkim Springfildom potpisana je 2002. godine. Vezu je uspostavio američki senator srpskog porekla Džordž Vojinović, a rezultat je saradnja dva gradska univerziteta. Ipak, kako kaže Milovanović, odnosi bi mogli biti i bolji.

Kultura otvara vrata

Sredinom prošle godine potpisan je protokol o saradnji i bratimljenju sa Šangajem, odnosno sa Lunjanom, centralnim distriktom najvećeg industrijskog centra Dalekog istoka. Videvši da se ovde još proizvode automobili, prijatelji iz Kine pokazali su interesovanje za saradnju sa ,,Zastavom", ali je protok ljudi i robe, ipak, otvorila kultura. Reč je o gostovanju tamošnjeg lutkarskog pozorišta i zakazanoj uzvratnoj poseti kragujevačkog Pozorišta za decu.

Kultura je inicijalna kapisla i kad je reč o protokolu o saradnji i prijateljstvu sa nemačkim Ingolštadtom. Međusobna gostovanja pozorišta dva grada, poseta naših bibliotekara i muzičara o tome najbolje govore. Slična saradnja postoji sa rumunskim Piteštijem i poljskim Bijelsko Bjalom i Bidgošćem.

Sa italijanskim gradovima, poput Karara i Ređo Emilije, pak, dogovara se socijalno-ekonomska saradnja. Prema rečima predsednika Skupštine Milovanovića, u planu je pokretanje saradnje sa Torinom i Napuljom. Milovanović kaže da su Italijani i emocionalno i interesno vezani za Srbiju.

Međutim, postoje i oni gradovi pobratimi sa kojima se, osim zvaničnog potpisa o saradnji, nije dalje odmaklo.

Sa korejskim Sin-Čonom i izraelskim Bat-Jamom sporazum o prijateljstvu i saradnji potpisan je početkom, odnosno sredinom devedesetih, ali zajedničkih projekata nije bilo. Možda, kaže Milovanović, i zato što je budžet Kragujevca duplo manji od vrednosti jednog jedinog projekta u Bat-Jamu.

--------------------------------------------------------------------------

Pokloni svedoci ljubavi

Prilikom potpisivanja povelje o bratimljenju, davne 1967, čelnici Sirena (Francuska) Kragujevcu su ostavili komplet čaša za vino i bokal od "alpoka" sa ugraviranim grbovima gradova. Iz Ohrida je stigla rezbarija u drvetu sa motivima flore i faune. Čelnici Springfilda i Bat-Jama doneli su ,,ključeve" svojih gradova, a iz Sin-Čona su stigla pića sa lekovitim korenom žen-šen.