Loznica – grad koji je branio državu

Loznica – U porti Crkve Pokrova Presvete Bogorodice, gde počiva vojvoda Antonije Anta Bogićević, obeležena je 215. godišnjica jednog od najsudbonosnijih trenutaka Prvog srpskog ustanka, Boja na Loznici. Ovde, gde je srpska vojska branila grad, ali i samu ideju slobode, danas se okupljaju potomci onih koji su je osvojili. Program je započeo verskim obredom koji je predvodio episkop šabački Jerotej, a potom su položeni venci na grob slavnog vojvode.

Bitka vođena 17. i 18. oktobra 1810. godine, na polju Tičaru kod Loznice, bila je više od vojnog okršaja. S jedne strane, 30.000 Turaka pod komandom Ali-paše Vidajića, a s druge, svega 1.200 ustanika predvođenih vojvodom Bogićevićem. U toj neravnopravnoj borbi Loznica je postala utvrđenje nade, a njen bedem granica između pokora i slobode.

Ova pobeda je, prema oceni istoričara, promenila tok događaja u zapadnoj Srbiji. Da je grad pao, put ka Šapcu i Valjevu bio bi otvoren, a ustanak bi izgubio jedan od svojih ključnih oslonaca. Zato je Boj na Loznici bio ne samo vojnički trijumf već i psihološka pobeda naroda koji više nije verovao u tuđe carstvo, već u svoju snagu.

Istoričar Stefan Pavlović podsetio je da je Loznica u tom periodu imala izuzetan strateški položaj.
„Grad je bio na udaru turskih trupa koje su preko Drine pokušavale da se probiju ka Šapcu i Valjevu. Oslobođena 1807, Loznica je postala oslonac srpske vojske u Podrinju. Šest godina nakon pogibije braće Nedića u Čokešini, vojvoda Anta ponovo je branio istu ideju, da se ovi krajevi više nikada ne potčine”, rekao je Pavlović.

Boj na Loznici nije bio najveći po broju vojnika, ali je bio među najvećima po posledicama. On je učvrstio uverenje da je ustanak moguć i da se Turcima može suprotstaviti ne samo oružjem već i verom u pravednost.

Podrinje je, od Čokešine do Loznice, ostalo simbol otpora. Upravo u ovom kraju, gde su braća Nedić i vojvoda Anta Bogićević položili živote, stasala je svest da se sloboda ne dobija na dar, već osvaja znojem, pesmom i žrtvom.

Gusle Filipa Višnjića su tada bile oružje jednako moćno kao i mač. Njihov zvuk je okupljao borce, ulivao snagu i objavljivao pobedu. I danas, dva veka kasnije, u hladu lozničke crkve još odjekuje Višnjićev stih kao opomena da je svako pokolenje dužno da se „za ’beden rukam’ privaća”.