U čast prve međunarodne auto-trke

U periodu između dva svetska rata Beograd je bio domaćin nekoliko značajnih međunarodnih sportskih takmičenja. Ona su imala za cilj, osim sportskog karaktera, promovisanje Beograda kao evropske metropole i dolazak stranih turista. Jedno takmičenje koje je privuklo pažnju građana Jugoslavije, ali i čitave Evrope, bile su trke automobilista i motociklista održane 1939. godine u Beogradu.

Ovaj događaj propraćen je prigodnom serijom od četiri poštanske marke, koje su puštene u opticaj 3. septembra, na dan održavanja trka. Marke su odštampane sa dve oznake vrednosti i u filateliji se nazivaju marke sa doplatnim viškom.

Prva vrednost označava koliko iznosi poštarina, odnosno prihod pošte, a druga označava iznos koji pripada organizatoru trke. Prilikom kupovine maraka plaćao se zbir ove dve nominale. Tako je ovo izdanje imalo dvojaku ulogu: promovisanje međunarodnog sportskog takmičenja i prikupljanje novčanih sredstava za pokrivanje troškova takmičenja.

Trke su bile priređene povodom i u čast rođendana kralja Petra Drugog, inače redovnog člana Automobilskog kluba Kraljevine Jugoslavije, koji je bio i organizator trke. Prema proceni reportera i izveštača, trkama je prisustvovalo 75.000 Beograđana koji su na ulicama, prozorima, balkonima, krovovima, drveću i banderama pet sati posmatrali i bodrili najveće svetske asove poput Milera, Janga, Novularija…

Trke su imale za cilj i da prikažu stepen industrijskog razvoja zemalja u kojima su automobili i motori proizvedeni.

Koliki je značaj pridavan ovoj manifestaciji pokazuje i želja organizatora da ove trke postanu tradicionalne pa je takmičenje dobilo naziv „Prve međunarodne auto i moto trke”, kako stoji odštampano i na sve četiri poštanske marke.

Da je želja organizatora bila promovisanje Beograda i kao turističke destinacije pokazuju motivi. Pored motora i automobila koji su učestvovali na trkama, prikazane su znamenitosti grada. Ovo je ujedno naša prva serija na kojoj su ove dve teme spojene i smatra se jednim od najlepših izdanja maraka u Kraljevini Jugoslaviji.

Na marki nominale 50 para plus 50 para motiv je motor sa prikolicom i spomenik „Pobednik” Ivana Meštrovića, na marki nominale jedan dinar plus jedan dinar prikazan je automobil marke „union” i spomenik „Pobednik” sa delom Kalemegdana, na marki nominale 1,50 dinara plus 1,50 dinara prikazan je motociklista i deo Saborne crkve, dok je na marki nominale dva plus dva dinara prikazan automobil marke „mercedes” i kula Nebojša. Na osnovu ovih nominala kupac je plaćao dvostruku cenu od cene poštarine.

Štampano je po 200.000 komada maraka od svake vrednosti, ali ih je prodato ispod polovine, po 80.000 komada u proseku, tako da organizator nije dobio očekivana novčana sredstva. Jedan od razloga što nije bila veća prodaja leži u činjenici da su marke svega pet meseci bile na poštama nakon čega su povučene i nisu mogle više da se koriste za plaćanje poštanskih usluga. Ostatak je spaljen.

Pored prigodnih koverata, filatelisti su pravili i prigodne karte prvog dana, a Ministarstvo pošta izdalo je i 200 ministarskih albuma.