Razgrada

„Zašto ja taksu uplaćujem na beogradski račun kad je šuma ovde, u ataru mog sela, a ja tu i sečem… Samo da su vraćali onoliko koliko je kora drveta vredela, od hiljade kubika minulih godina i decenija odavde odvezenih bilo bi u selu i asfaltiranog puta i drugih pogodnosti”, upitao se Aleksandar Čorbić, predsednik mesne zajednice Lopatnica, sela podno planine Troglav koje pripada kraljevačkoj opštini.

Bilo je to na skupu 12 predsednika mesnih zajednica, koji se sastaju već treći put da bi razgovarali o formiranju novih opština u Kraljevu, kome je nedavno dodeljen status grada. Shvatili su to kao pogodnu priliku, jer je i ranije bilo predloga da se pojedina područja izdvoje iz kraljevačke u posebnu opštinu, a sada je, brže-bolje, počela „razgrada” grada. Izgleda da je samo dilema na koliko opština i koje će selo, prigradsko ili gradsko područje prerasti u novu opštinsku zajednicu.

Ne može se, zbog toga, mnogo prigovoriti predsednicima mesnih zajednica, oni su „aktivisti” i najčešće bez ikakve nadoknade vode razne komunalne akcije u svojim sredinama i, kao pomenuti Čorbić, susreću se sa teškoćama izražavanja i uvažavanja interesa njihovih mesnih zajednica u postojećim organima opštinske vlasti. Njihov motiv, zapravo, najmanje je politički. Ali, pomoć u toj aktivnosti nude im neke stranke i pojedinci čija je računica i motiv svakako politički. Uostalom, oni se i „razotkrivaju” tako što bi da stvar poguraju, da se formiranje novih opština okonča, čulo se i na ovom skupu, „na vreme, pre predstojećih lokalnih izbora”. Takvu brzinu, recimo, predlaže nedavno formirani Pokret za Kraljevo, koji vodi dr Ljubiša Jovašević i zalaže se za čak šest novih opština na teritoriji Kraljeva.

Doduše, bilo bi uslova za to ako se gleda broja stanovnika, geografska kompaktnost…ali to bi značilo i novih šest predsednika opština, stotinak činovnika, pored 70 gradskih još oko tri stotine opštinskih odbornika…Ko će to da plaća?

Istina, u pravu je Jovašević koji tvrdi „da bez finansijske nema ni političke decentralizacije”. Drugačije rečeno, to uvođenje dvostepene lokalne vlasti moralo je da prati i povećanje visine izdvajanja za lokalne samouprave, koje je sada 1,7 odsto od nacionalnog dohotka kao i veći transfer novca iz republike za gradove, odakle bi se i nove opštine ovajdile.

No, pitanje da li će se državna vlast odučiti da bude izdašnija u korist „lokala” ili će im, shodno zakonu a i Evropskoj povelji o lokalnoj samoupravi, prepustiti naplatu još nekih poreza.

U slučaju ovog drugog, mora se imati na umu da je i prema postojećim propisima opštinama dato pravo naplate i razrez stopa poreza na imovinu, komunalne takse, naknade za uređenje gradskog građevinskog zemljišta…čak i formiranje sopstvenih poreskih organa. Naplata je u mnogim srpskim opštinama tek polovična, a poreske organe je retko koja osnovala. Razlog uglavnom isti – nema kadrova, nema efikasnih mehanizama, a nema ni od koga i od čega…