Od Dedinja preko Miločera do Kranja

Među pola miliona prijava, koliko se pretpostavlja da je stiglo na adresu Direkcije za imovinu Srbije, nalaze se i prijave svih članova porodice Karađorđević koji su u zakonskom roku, do 30. juna, podneli zahtev za povraćaj imovine koja je ovoj srpskoj kraljevskoj porodici oduzeta nakon Drugog svetskog rata. Kneginja Jelisaveta Karađorđević traži da joj Vlada Srbije vrati vilu "Crnogorka", koja je u vreme zajedničke države Srbije i Crne Gore bila beogradska rezidencija crnogorskih zvaničnika. Ova vila je ispražnjena i, shodno teritorijalnoj podeli imovine Srbije i Crne Gore, sada je u vlasništvu vlade u Beogradu.

Kneginja podstanar

Kneginja Jelisaveta sa podstanarskim statusom u Beogradu i njen brat knez Aleksandar, koji živi u Parizu, traže povraćaj vile, jer je do nacionalizacije posle Drugog svetskog rata, kada je postala jedan od rezidencijalnih objekata bivše Jugoslavije, bila vlasništvo njihove majke kneginje Olge Karađorđević.

Advokatska kancelarija Đorđa Đurišića je u ime prestolonaslednika Aleksandra Karađorđevića Direkciji za imovinu Srbije podnela prijavu za evidentiranje imovine koja je pripadala njegovoj baki kraljici Mariji i dedi kralju Petru Drugom.

Kao što je poznato, polovinom 2001. godine vlada je donela odluku da se Beli i Stari dvor na Dedinju daju na korišćenje princu Aleksandru kao starešini kraljevskog doma i drugim članovima doma Karađorđevića. Nakon donošenja zakona o restituciji treba regulisati pitanje vlasništva nad dvorskim kompleksom na Dedinju površine od oko 130 hektara.

Kako nam je kazao član Krunskog saveta Dragoljub Acović, sem prestolonaslednika koji je prijavu za povraćaj imovine podneo u svoje ime, i ostali članovi porodice Karađorđević kao naslednici podneli su prijavu za evidentiranje imovine, kako je to predviđeno zakonom.

Letnjikovac u Miločeru

Karađorđevići ne potražuju samo imovinu u Srbiji nego i u republikama bivše SFRJ, Sloveniji, Makedoniji i Crnoj Gori gde je Zakon o restituciji donet pre tri godine, ali, kako kaže Acović, nije mu poznato da je ikome išta vraćeno.

Od imovine u Crnoj Gori Karađorđevići potražuju kuću na Cetinju u kojoj se rodio kralj Aleksandar, dvorac "Leskovac" u Rijeci Crnojevića i letnjikovac u Miločeru koji crnogorska vlada koristi kao rezidencijalni objekat.

Slično je sa dvorcem na Brdu kod Kranja u Sloveniji koji slovenačka vlada, takođe, koristi kao reprezentativni objekat u kojem je ovog leta boravio princ Aleksandar sa princezom Katarinom Karađorđević.

Knez Pavle je u posedu imao dvorac "Brdo" kod Kranja, i njegovi potomci su tražili tu imovinu. Kralj Aleksandar i kraljica Marija su posedovali sopstvenu imovinu na Bledu i Bohinjskom jezeru.

Slovenija jeste usvojila Zakon o restituciji, ali je njime isključila kraljevsku porodicu s obrazloženjem da se članom 81 njenog ustava ne daju prava na povraćaj imovine porodici Karađorđević. Oni se pozivaju na Ukaz o oduzimanju državljanstva i konfiskaciji celokupne imovine Karađorđevića koju je donela Skupština FNRJ 1945. godine.

Imanje u Demir Kapiji

U Hrvatskoj Karađorđevići nisu imali nekretnine, a u Bosni su imali posed u Han Pijesku.

U Makedoniji je postojalo imanje u Demir Kapiji koje se vodilo na kraljevića Tomislava. Imali su još u vlasništvu neke rudnike, zatim akcionarski kapital u nekim akcionarskim društvima i bankama, kao i pravo korišćenja lovišta u Hrvatskoj, Vojvodini i Bosni.

Budući da se zakon o restituciji u Srbiji očekuje krajem godine Karađorđevići će, kako predviđa direktor Fonda za razvoj demokratije Milenko Radić, morati da dokazuju svoje pravo nad vlasništvom koje potražuju. Kraljevska imovina, koja se nalazi u republikama bivše SFRJ, najpre, treba da bude predmet sukcesije nakon čega bi ona postala imovina države Srbije ili tih republika.

Kako smatra advokat Radić, pre donošenja zakona o denacionalizaciji mora se utvrditi šta je porodična imovina Karađorđevića, a šta je za kraljevske potrebe gradila cela monarhija od 1904, ali i ranije, jer su Karađorđevići nasledili Obrenoviće, pa sve do 1941. godine. Imovina koja je nacionalizovana svakako treba da im bude vraćena, zaključuje Radić