Priče o r(e)voluciji

Radnja predstave Rasprava sa Ernestom Če Gevarom , koju je režirao Dušan Petrović prema tekstu argentinskog pisca Hosea Pabla Fajnmana, dešava se noć uoči streljanja Čea (Aleksandar Srećković), a u centru pažnje je njegov susret sa profesorkom Navarom (Branka Šelić).

Taj odnos je pokretač brojnih filozofskih pitanja: o manipulaciji, revoluciji, slobodi, razočaranjima. U rediteljskom pogledu, predstava je nemaštovita, ostvarena u maniru jednog dosta zastarelog, lažnog realizma. Glumački je retko ubedljiva: Srećković je, na primer, sav u grču i preafektiranosti izraza, mnogo uzbudljivije bi bilo da je njegova igra suptilnija. Ipak, tokom gledanja predstave, pažnja nam se ne rasipa u potpunosti, zbog zanimljivosti teksta, pogledi koje on nudi predstavljaju vezivno tkivo mlake igre, održavajući naše interesovanje.

Sa druge strane, predstava Gospodin, prema komadu savremenog nemačkog pisca Filipa Lolea, u režiji Stevana Bodrože, vrlo je vešto, fino stilizovano, crnohumorno tumačenje teksta koji se bavi položajem čoveka u (post)kapitalističkom društvu. Izbor forme se ovde može shvatiti i kao sadržaj – stilizacija adekvatno prikazuje bespomoćno otuđenje i obezličenost savremene egzistencije (scenograf i kostimograf Mina Ilić). Na beloj, svedenoj, stripovski postavljenoj sceni, glumci razigrano grade priču o Gospodinu koji se buni protiv dehumanizujućeg sistema (Svetislav Bule Goncić). On odbija da se zaplete u nesnosni, začarani krug proizvodnje i potrošnje, negira novac i posedništvo, bira asketizam, prepoznajući u tome čistu slobodu. Milena Predić i Bojan Žirović igraju više likova iz Gospodinovog okruženja, situacije se glatko pretapaju jedna u drugu, efektno slikajući neuroze današnjeg čoveka, uteranog u pakao automatizovanog rada i očajničke potrošnje.

Predstava Revolucija: master class, prema konceptu, dramaturgiji i u režiji zagrebačke grupe „Bacači sjenki” (Katarina Pejović i Boris Bakal) takođe se bavi problemom revolucije, ali ga, za razliku od prethodne dve, tretira kroz radikalniju promenu forme koja traži odgovore na niz pitanja. Na početku, gledaoci, vođeni glumcima, glasanjem biraju kojim će se temama tokom predstave baviti (obrazovanje, tolerancija, smrt, vera, seks, hrana itd.). Zatim slede segmenti gde glumci govore o izabranoj temi iz ličnih iskustava, uvek uvlačeći gledaoce u igru, usmeravajući nas da se setimo svoje prošlosti, da razmišljamo o svojim željama i snovima, da ih izrazimo i podelimo sa drugima.

Glumci Aleksandra Janković, Hristina Popović, Ana Marković, Joana Knežević, Srđan Jovanović i Bojan Krivokapić postaju tako moderatori razgovora koji podseća na nekakvu grupnu terapiju – gledaoci se posvećeno uključuju, daju savete za rešavanje problema itd. Pri tome, glumci nastupaju kao oni sami, ne kao likovi, čime se jedan od imperativa tradicionalnog teatra, relacija glumac–lik, bespoštedno ruši. Takođe tradicionalna, pasivna pozicija publike, guši se – ovde dolazi do transformacije gledaoca u aktera, gledaoci više nisu udaljeni i odvojeni.

Stvara se događaj u koji su uključeni svi prisutni, pri čemu se insistira i na odgovornosti publike, što ima politički značaj (makar u teoriji). Brisanje granice između izvođača i publike podrazumeva postojanje zajedničkog prostora, što ovaj događaj čini i nekom vrstom rituala, procesa koji nas sve povezuje, ujedinjuje.

„Bacači sjenki” direktno podstiču naše (zakopane) želje za igrom, maštanjem, sećanjima, kao i uključivanje u proces stvaranja. Istovremeno, gomila srušenih teatarskih konvencija postaje polazište za analizu različitih aspekata scenskog izvođenja, ali i šire, društvenog izvođenja, globalne politike što, možda, vodi do promena, prvo u nama, a onda i u okruženju, a to valjda jeste neki vid revolucije.