Vraćene ukradene ikone

Dve prestone ikone, Presveta Bogorodica sa Hristom i Sveti apostoli Petar i Pavle, ukradene 1971. godine iz crkve Svetog Nikole u Sibaču kod Pećinaca pronađene su i vraćene Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Ova vredna dela naslikao je poznati zograf Georgije Stojanović u periodu od 1740. do 1742. godine za ikonostas Donje crkve u Sremskim Karlovcima.
Milan Ognjenović iz Beograda pre tri meseca prijavio je policiji da je od oca nasledio dve ikone za koje sumnja da pripadaju nekoj crkvi ili manastiru.

"Ikone su već godinama bile okačene kod nas u stanu na Vračaru. Zbog većih dimenzija ali i činjenice da Presveta Bogorodica sedi na svečanom prestolu sa lavljim šapama pretpostavio sam da ikone nisu kućne. Konsultovao sam literaturu i došao do zaključka da su ova dela najverovatnije iz neke crkve ili manastira", priča Ognjenović.

Ove ikone iz 18. veka rađene u temperi na drvetu, dimenzija 103 sa 59 santimetara, Milanov otac kupio je sredinom sedamdesetih godina u Beogradu od jednog Jevrejina. Pre četiri godine ikone su bile i na restauraciji.

Srđan Savić iz MUP-a, specijalista za borbu protiv krijumčarenja kulturnih dobara koji je prisustvovao primopredaji ikona u Mitropolijskom dvoru u Sremskim Karlovcima, ističe da policiji nije uvek lako da uđe u trag ovakvim predmetima: Kada nam se Milan obratio sa zahtevom da je dobio u nasledstvo ikone za koje mu se čini da nisu porodične odmah smo kontaktirali sa Srpskom patrijaršijom i tako je utvrđeno da su ukradene iz crkve kod Pećinaca.

Sadašnji paroh crkve u Sibaču Radomir Klincov kaže da je mali hram Svetog Nikole opljačkan u junu 1971. godine. Iz crkve su odnete tri prestone ikone ali i ikona apostola iz gornjeg dela ikonostasa.

"Ikona apostola je pronađena i vraćena u roku od godinu dana. Za ostalim ikonama za koje se pretpostavlja da su prvo iznete u Nemačku i Italiju pa ponovo vraćene u Srbiju tragalo se svih ovih godina. Da bi se kompletirao ikonostas sibačke crkve koji se sada nalazi u riznici  SPC u Sremskim Karlovcima nedostaje treća ukradena prestona ikona Isusa Hrista. I molim ako je neko ima da je vrati crkvi", kaže jerej Radomir Klincov.

Ikonostas koji je radio Georgije Stojanović za crkvu Svetih apostola Petra i Pavla (Donja crkva) Karlovčani su, kako kaže, protojerej-stavrofor Marko Španović svojevremeno prodali Sibaču za par volova. Pokazujući preostale ikone sa sibačkog ikonostasa koje se sada nalaze u riznici Marko Španović, upravnik Muzeja SPC u Sremskim  Karlovcima objašnjava da je Georgije Stojanović  bio dvorski slikar patrijarha Arsenija IV Jovanovića Šakabente. Kao pripadnik srpskog baroka Stojanović je stvarao neposredno uoči početka druge seoba Srba  u Beogradu, Sremskim Karlovcima, Hilandaru, Peći, Dečanima i Beču. Istoričari umetnosti su pronašli jedan Stojanovićev autobiografski zapis sačuvan u Pomeniku kir Dimitrija dasakala u manastiru Dečani u kome je zabeleženo: " Neka se zna da sam ja Georgije Stojanović rodom iz Svištova bio u Velikoj obitelji Dečanskoj crtati manastir 8. februara 1745. godine".

Da bi se ceo ikonostas čije je čišćenje završeno ove godine kompletirao i vratio u Sibač neophodno je obnoviti crkvu. Kako ističe otac Radomir Klincov Pokrajinski zavod za zaštitu kulture je naložio da se na crkvi uradi nov krov, postave nova vrata i prozori i učvrsti noseća greda ikonostasa. "Biće nam potrebne dve do tri godine da završimo sa svim radovima i tada će ikonostas sa ikonama Georgija Stojanovića biti ponovo postavljen. Nadam se da će do tada biti pronađena i treća ukradena prestona ikona Isusa Hrista", poručuje sibački paroh.

-----------------------------------------------------------

Apel vladike Vasilija

Episkop sremski Vasilije zahvalio je Milanu Ognjenoviću i njegovom sinu Filipu što su crkvi vratili ikone s nadom da će ovaj postupak uticati i na druge koji u svom posedu imaju crkvene stvari da ih vrate.

"Ikone Georgija Stojanovića koje su ukradene pre 35 godina iz crkve Svetog Nikole u Sibaču vraćaju se ponovo u svoju eparhiju. Hvala svima koji su učestvovali u ovom poduhvatu, ali imali i snage da prepoznaju da one pripadaju crkvi. Pred ovim ikonama u Sremu je narod upućivao molitve Presvetoj Bogorodici i apostolima. Oni koji su ih skinuli sa ikonostasa verovatno ni sami nisu znali kuda ih nose. U tom hodu ikone su imale svoju misiju i ovo je Božji dar što se vraćaju. Još jedna treća prestona ikona Isusa Hrista sa ovog ikonostasa nije pronađena i zato apelujemo, ako neko zna gde je, da se vrati crkvi", poručio je vladika Vasilije.