U čast "Trećeg čoveka"

Do kojih granica može ići ljubav prema umetnosti najbolje potvrđuje privatni muzej posvećen filmu i romanu "Treći čovek", koji već nekoliko meseci vrlo dobro posluje u Beču. Glavni grad Austrije dugo se dičio poznatim filmskim i književnim delima čije su radnje smeštene u ruševine posleratnog Beča, a sada je pronađena i prava mera da se dug "vrati".

Dvoje bečkih ljubitelja ovog filma, koji i dalje ne otkrivaju svoj identitet, sakupili su blizu 100 eksponata u vezi filma i knjige "Treći čovek" i odlučili da otvore muzej. U trenutnoj postavci nalaze se i prva izdanja romana "Treći čovek" Grejema Grina, na čak 90 svetskih jezika, bezbroj filmskih plakata i bioskopskih programa iz celog sveta, kao i projektor koji je u funkciji. Film "Treći čovek" se prikazuje svake večeri, i za divno čudo, skoro uvek ima posetilaca.

Najnoviji nabavljeni izložbeni predmet u muzeju je citra koju je koristio Anton Karas, kompozitor muzike za film "Treći čovek", a za ljubitelje ove muzike u ponudi je blizu 400 obrada čuvene Karasove filmske teme koja se i danas rado sluša i izvodi.

Nastao u britansko-američkoj produkciji, film "Treći čovek" snimljen je 1949. godine po istoimenom romanu Grejema Grina, u kojem je ovaj poznati pisac (mnogi ga smatraju jednim od najznačajnijih u prošlom veku) još jednom analizirao koristoljublje kao jednu od najlošijih osobina modernog društva. Kroz priču o "trećem čoveku" koji je mogući ključ za razrešavanje enigme oko prodaje penicilina i stradanja dece, Grin je dao i lekciju o humanosti i pravdi koje mogu da postoje jedino ukoliko pojedinac to i želi. Pre svega suptilan analitičar psihičkih stanja svojih junaka, Grin i u ovom romanu dotiče svoje stalne teme: strah, sažaljenje, nasilje i ljudsko traganje za spasenjem i ljubavi, a veoma živa radnja spojena sa tamnom atmosferom Beča doprinosi tajanstvenosti koja vodi do neočekivanog obrta.

Sve ove dobre karakteristike romana prenete su i na veliko platno jer je Grin lično napisao scenario za film. Sa rediteljem Kerolom Ridom koji je insistirao da film bude snimljen u crno-beloj tehnici Grin je dugo radio na predlošku filma, i analizirao svaku napisanu scenu ili repliku. Film je sniman od oktobra do decembra 1948. godine, u posleratnom razorenom Beču u čije je ruševine Grin smestio radnju svog krimi-scenarija o švercu penicilina. Glavne uloge su ostvarili: Orson Vels, Trevor Hauard, Džozef Koten i Alida Vali, a pored odličnih kritika film je nagrađen priznanjem "Oskar" za najbolju fotografiju, Bafta nagradom za najbolji britanski film 1949. godine i Velikom nagradom žirija na Kanskom festivalu, ekvivalentom današnjoj "Zlatnoj palmi" koja se dodeljuje od 1955. godine.

Povodom proslave prvog veka postojanja filmske umetnosti, u izboru članova Britanskog filmskog instituta "Treći čovek" je proglašen za najbolji britanski film, a uvršćen je i na listu deset najboljih filmova svih vremena po izboru članova Američkog filmskog instituta.

Idejni tvorac "Trećeg čoveka" Grejem Grin, uvek je pokazivao sklonost i interes prema umetnosti pokretnih slika kojom je bio fasciniran sve do kraja života, 1991. godine. Po njegovim romanima snimljeni su mnogi popularni filmovi, među kojima i "Orijent ekspres", "Ljudski faktor", "Kraj jedne ljubavne priče" ili "Tihi Amerikanac".