Stvaralački integritet

U sagledavanju i istorizaciji fenomena koji su obeležili umetnost poslednjih decenija 20. veka u Srbiji, Studentski kulturni centar,stecište mladih i energije dobrog mesta, odigrao je presudnu, promotivnu i produktivnu ulogu. To se prvi put dogodilo sedamdesetih godina, kada je SKC podržao protagoniste nove, konceptualne umetnosti, a drugi put, krajem osme i početkom devete decenije, kada se stvaralački procesi i produkcija nove beogradske skulpture dešava u Likovnoj radionici Galerije SKC. Neosporno, spritus movens ovih događaja je Biljana Tomić, dugogodišnja urednica galerijskog programa ove institucije. Ona je i kritičar na delu čiji su ideali vezani za novu umetničku praksu i mlade umetnike, a kao entuzijasta, profesionalac i animator svojom vizijom kulturne strategije, kreirala je atmosferu u kojoj su umetnik i kritičar u saradničkoj relaciji i na istoj strani, učesnici i saučesnici određenog stvaralačkog uporišta.

Postavka 20/4 u Kući legata posvećena je četvorici autora –Srđanu Apostoloviću, Zdravku Joksimoviću, Dobrivoju Bati Krgoviću i Dušanu Petroviću – čiji su stvaralački počeci vezani za Likovnu radionicu SKC-a, svojevrsni vajarski ateljegaleriju, i ideje o novoj skulpturi i njenom značenju u izmenjenoj materijalnoj realizaciji. Po sećanju jednog od umetnika oni su nakon manje-više konvencionalnog školovanja na Likovnoj akademiji nastavili intenzivan rad u SKC-u koji je za njih bio i neka vrsta oslobađanja od školskih shema. Njihova neverovatna produkcija različitih predložaka nove skulpture i izložbe koje su potom usledile u zemlji (i inostranstvu), bili su im jaki motivi, a kritika ih je prepoznala kao mlade beogradske skulptore novog senzibiliteta. Stvaranje u zajedničkom prostoru, generacijska bliskost, slični pogledi na prirodu skulpture i rad u materijalima različitog porekla i kvaliteta inicirano je potrebom da se spoljašnjom formom odredi njen unutrašnji prostor i sadržaj. Svoje radove vajali su i/ili komponovali od najrazličitijih materijala i predmeta stvaranih ili nađenih (sa otpada, iz fabrika) redukujući suvišno; oslobođeni stega umetničkih konvencija unosili su materijale opozitnih svojstava i subverzivnih odnosa. Isto tako, u svojim duhovito-ironičnim vizuelnim igrokazima ostvarivali su provokativne postavke koje su visile u prostoru, ležale na podu ili zidu galerije. U osnovi, promišljanje o tome šta je skulptura imalo je u tom vremenu svoj zdravi potencijal jer je podstaknuta cela generacija mladih vajara koji su nastavili da problematizuju nove pristupe skulpturi. Duh postmodernog fenomena skulpture činio je svoje, pa se blizak estetski kontekst odvijao i u evropskoj skulpturi, posebno na britanskom ostrvu.

Nova postavka radova četvorice skulptora, posle dve decenije, svojim umetničkim konceptom ističe osobene autorske stavove i njihove različite interpretativne modele podeljene u zasebne prostore legata.

Danas ovi umetnici imaju različite karijere, ali su sačuvali stvaralački dignitet. Nastavila se geneza skulpturske prakse Joksimovića i Petrovića, oni su i profesori na fakultetimakojesu završili, njihov rukopis je sačuvao vitalnost rano postavljenih ciljeva, a oniih sa manje ili više uspeha slede.

Srđan Apostolović i Bata Krgović izlažu posle više godina jer se oni danas ostvaruju u oblasti dizajna.

Izložba 20/4 je slojevita,a njen cilj je da se detaljno snimi umetnička i izlagačka praksa u Galeriji SKC-a od 1988. do 1995, jedan značajan umetnički period, da se učini vidljivim pregled početaka nove skulpture u SKC-u,kao i da se kritički evaluira njena aktuelnost. Drugi deo postavke čini dokumentarni materijal –fotografije, katalozi, plakati, hronologije događaja – u kojemje sačuvan i jak, tu i tamo,dirljiv memorijski kod.

Postavka u Kući legata svojim recentno-istorijskim konceptom potvrđuje kritičarsko uverenje da su Apostolović, Joksimović, Krgović i Petrović,zasnivajući poetiku svog rada na fenomenu novog talasa skulpture i težnji da pronađu njen unutrašnji sadržaj,uneli novi estetski diskurs u nacionalnu umetnost na kraju 20. veka.