Lađa za kralja i maršala

Požar u kome je prekjuče izgoreo brod "Krajina", simbol srpskog brodograditeljstva, najverovatnije je stavio tačku na pokušaje koji su u poslednjoj deceniji činjeni da brod dobije značaj koji u istoriji zaslužuje. Daleko u senci "plavog voza", "mercedesa pulman", broda "Galeb" i drugih ikona Brozovog doba, "Krajina" je kao lađa predsednika SFRJ imala znatno lošiji tretman, tako da je joj je pretilo rezanje u staro gvožđe.

Zahvaljujući entuzijazmu zaljubljenika u brodove beogradskog biznismena Boška Jakšića i legende srpskog brodograditeljstva profesora Branislava Bilena pre nekoliko godina javnost je bila obaveštena da je "Krajina" spasena i da će konačno zaploviti Savom i Dunavom, kao u stara i za nju jedino dobra vremena.

Istorijat broda i njegova sudbina dovoljni su za jedan akcioni film, možda uzbudljiviji od onog čiji je dekor izgoreo prilikom snimanja na lađi koja bila vlasništvo jugoslovenskog kralja Aleksandra, a potom i na raspolaganju sledećem vladaru maršalu Titu.

Luksuzna dvorska jahta dinastije Karađorđević izgrađena je u nemačkoj rečnoj luci u Regensburgu 1928. godine po narudžbini kraljice Marije. Potom je, prema zahtevu Uprave dvora, brod obojen u belo i dobio je ime "Dragor". Prema tadašnjim podacim gradnja broda uključujući i sve prepravke stajala je milion i po zlatnih maraka.

Novembra iste godine "Dragor" je uključen u flotu Kraljevske mornarice. Tada je imao imao tri salona, dva apartmana, 18 dvokrevetnih kabina, luksuznu šetnu palubu i mnoge druge sadržaje koje su ovu lađu činile prestižnom.

Sa izbijanjem rata "Dragor" je podelio sudbinu naroda i vladarske porodice. U bazi mornarice u Novom Sadu "zarobljen" je već 24. aprila 1941. godine i ubrzo je prešao u vlasništvo Mornarskog zbornog zapovjedništva iz Zagreba.

Novi "vlasnici" brod su ga poklonili bugarskom caru Borisu, da bi posle njegove smrti 1943. godine Nemci pruzeli brod.

Zaboravljen i zapušten 1946. godine "Dragor" se vratio kući u tadašnje brodogradilište na Čukarici. Dve godine kasnije odlučeno je da dobije i novo ime "Krajina" i nalazio se u sastavu Komande garde. Zvanično je pripadao Državnom sekretarijatu za narodnu odbranu, a Broz je "Krajinu" koristio i za državničke potrebe. 

Ostalo je tako u brodskoj knjizi zabeleženo da je aprila 1959. godine plovio do Đerdapa i Kladova, godinu dana kasnije do Novog Sada, ali svake godine sve manje i manje.

Neraskidivo povezana sa sudbinama svojih vladara "Krajina" se našla na još jednoj raskrsnici. Umesto Vojnoj pošti 2827 brod je pripao Sekretarijatu za turizam i ugostiteljstvo Izvršnog veća Srbije. Razlog za promenu vlasništva bili su skupo održavanje i starost plovila.

U Jugoslovenskom rečnom brodarstvu želeli su da "Krajina" postane  Muzej rečnog saobraćaja i Ratne rečne flotile. Ideja nije ostvarena, troškovi održavanja broda su rasli, tako da je odlučeno da se brod proda. Iz današnje perspektive interesantno je da je kupac bila jedna od tada najmoćnijih firmi u SFRJ – Basen Bor, odnosno "Zlatara Majdanpek". U godinama koje su usledile ne zna se da li su više propali ovi gradovi ili brod.

Bilo je predviđeno je da brod plovi na dizel – električni pogon, sa dva agregata, a pokretanje svakog točka da bude potpuno nezavisno. Ukoliko radi samo jedan agregat, brod je po planu, trebalo da plovi nizvodno brzinom od 16 kilometara na čas, dok je potrošnja goriva oko 45 litara na sat, dok je sa dva agregata "Krajina" mogla da razvija brzinu plovidbe od 21 kilometar na čas.

U potpalublju krme nalazila se velika sala, iznad nje dva potpuno autentična apartmana koji su pripadali Josipu Brozu i njegovoj supruzi Jovanki, u duborezu i tikovini. Na komandnoj palubi planirano je bilo da se obnove dve sale. Kapacitet lađe bio je oko sto putnika, a mogla je da se koristi za razgledanje Beograda sa reka i kraća putovanja. Posebnu atrakciju sa palube trebalo je da predstavlja  posmatranje okretanja velikih točkova prečnika tri i po metra kojima se može upravljati sa komandnog mosta.

Sve je bilo lepo zamišljeno, ali su prvo nedostatak novca za obnovu plovila od nacionalnog značaja, a potom i ovonedeljni požar "potopili" najčuveniju srpsku dvorsku i maršalsku lađu.