Strah od podele Libije

Posle pada Muamera Gadafija libijska država se postepeno kreće ka istorijskoj podeli na Tripolitaniju, na zapadu, Fezan, na jugu, i Kirenaiku, na istoku. Povratak na to da je „Libija” vekovima bila maglovita geografska oznaka, a ne ime zemlje, čini se veoma izvesnim nakon prekjučerašnje odluke plemenskih vođa i komandanata lokalnih milicija da proglase poluautonomiju za istočni deo Libije, nekadašnju Kirenaiku.

Na odluku lidera naftom bogatog istoka Libije, koji se proteže od grada Sirta do granice sa Egiptom, žestoko se juče obrušio predsednik Prelaznog nacionalnog saveta Libije Mustafa Abdeldžalil, zapretivši da će upotrebiti silu kako bi sprečio otcepljenje istoka zemlje.

„Nismo spremni za podelu Libije”, rekao je, kako prenosi libijska državna televizija, Abdeldžalil pozvavši plemenske vođe na dijalog pri čemu ih je upozorio na „ostatke” Gadafijevog režima. „Morate znati da ti ostaci i infiltrirani elementi Gadafijevog režima pokušavaju da vas iskoriste, mi smo spremni da ih u tome sprečimo, čak i uz upotrebu sile.”

I ostali čelnici privremene libijske vlade, koja je smeštena u Tripoliju na zapadu zemlju, strahuju da je formiranje poluautonomne istočne oblasti zapravo samo uvod i obnavljanje nezavisne Kireanike, odnosno raspad Libije na najmanje tri dela.

Ova strahovanja nisu bez osnova budući da je jedinstvena Libija proteklih decenija zapravo bila plod Gadafijeve vlasti i uspešnosti da privoli plemenske vođe da sarađuju, dok je sada za vođu vladajućeg saveta poluautonomne istočne oblasti imenovan Ahmed al Zubair, čovek koji je bio najduže politički zatvorenik u vreme Gadafijevog režima.

Ceremonija proglašenje poluautonomne oblasti održana je u Bengaziju, nekadašnjem centru pobune protiv Gadafija. Iako je Gadafi svrgnut sa vlasti pre šest meseci, u Bengaziju su se prekjuče čuli pozivi plemenskih vođa da se prekine višedecenijska marginalizacija kojoj su bili podvrgnuti tokom vladavine Gadafija, uz zahtev da se država federalizuje.

Zubair, koji je inače član Prelaznog nacionalnog saveta u Tripoliju, obećao je da će štititi prava novoformirane oblasti, ali i da savet ove istočne oblasti priznaje da privremena vlada u Tripoliju vodi međunarodne poslove zemlje.

Istorijska podela Libije jeste na tri dela, pri čemu Kirenaika čini 51 odsto, Fezan 33 odsto, a Tripolitanija 16 odsto ukupne površine Libija od oko 1,75 miliona kvadratnih kilometara. Gadafijeva revolucionarna vlast je 1969. godine nazive ovih regiona promenila u Istočna, Južna i Zapadna Libija.

Osamostaljenje Istočne Libije je vruća tema jer u ovoj oblasti, koje je dobilo ime Kirenaika od naziva starogrčke kolonije Kirena, nalazi se većina libijskih nalazišta nafte (80 odsto), a samo 20 odsto libijskog stanovništva. Osim toga, prema pojedinim tvrdnjama, istočnolibijski gradovi Bengazi, Derna, Bejda, Adždabija i Brega važe za baze džihadističkog pokreta „Islamistička borbena grupa”.

Međutim, zasad presudnu reč u Istočnoj Libiji vode nekoliko vođa plemena, kojih u celoj Libiji ima više od 100 i koja su veoma važna jer se ljudi pre svega identifikuju prema pripadništvu određenom plemenu a ne libijskoj državi. Među najvažnijim plemenima, koja kontrolišu naftna polja u Kirenaici, jesu plemena Al Zuvaja i pleme Al Varfala, koje broji oko milion ljudi i živi južno od Bengazija.

Plemenu Al Varfala blisko je i pleme Al Zintan, čiji pripadnici žive u gradu Zintan na oko 100 kilometara južno od Tripolija. Ovo pleme iz Tripolitanije među prvima se uključilo u proteste protiv Gadafijevog režima.

Međutim, nisu svi u Istočnoj Libiji saglasni sa kretanjem ka federalizmu zemlje, tako da su u utorak uporedo sa ceremonijom proglašenja poluautonomije na ulicama Bengazija trajali protesti podrške centralnoj vlasti u Tripoliju uz slogane „Ne plemenima, ne centralizaciji, da – civilizovanoj Libiji”.

I premijer privremene libijske vlade Abdul Rahim al Kib poziva na solidarnost, ističući da „ćuteća većina” u narodu mora da zaštiti državu od „lažnih revolucionara”.

„Nije nam potreban federalizam jer idemo ka decentralizaciji i ne želimo da se vratimo 50 godina nazad”, rekao je prvi čovek libijske privremene vlade.