Tragedija i farsa silikonske elite

„Mizantropa” (1666), jedno od Molijerovih značenjski najsloženijih i najtragičnijih dela u njegovom komediografskom opusu, reditelj Egon Savin scenski je protumačio kao savremenu političku dramu sa naglašenim farsičnim i melodramskim crtama. Tekst ove fino izbalansirane predstave je baziran na proznoj adaptaciji Jana Kota, Molijerovi stihovi sa arhaičnim prizvukom izvedeni su sa scene – to je u funkciji direktnog približavanja francuskog klasicizma današnjem gledaocu. Radnja je postavljena u savremeno, hajtek okruženje – likovi su zaglavljeni među kompjuterima, televizorima i mobilnim telefonima koji predstavljaju ponižavajući diskurs zavodljive površnosti našeg medijskog sveta (scenograf Boris Maksimović, kostimograf Lana Cvijanović). Na planu sadržaja, u fokus je izguran motiv ličnointeresnih političkih kombinatorika, akteri su aktivni članovi političkih stranaka i nemilosrdno se bore se za moć u partijskoj hijerarhiji. Uvođenje ovog dominantnog motiva takođe je jasno sredstvo rekontekstualizacije Molijerove radnje – blaziranu aristokratiju Kralja Sunca zamenili su ljigavi i razvratni političari naše svakodnevice (dramaturg Slavko Milanović).

Glumci nastupaju sigurno i samouvereno, kao i uvek u Savinovim režijama, koje redovno definiše strpljiv i temeljan rad sa glumcima. Oni ovde igraju u rasponu od psihološkog realizma do groteskne stilizacije, dobro balansirajući između napete ozbiljnosti i zrele farsičnosti. Likovi Alsesta i Selimene su ostvareni u realističkom maniru što ističe njihova tragična značenja. Nikola Jovanović igra Alsesta kao nepomirljivog buntovnika radikalnih političkih stavova kroz koje pokušava da artikuliše svoje nagomilano nezadovoljstvo društvom u kome živi. On je preovlađujuće melanholičan, u sebi tiho taloži razočaranje i gnev zbog dekadentne lažnosti okruženja, povučen je i pomalo infantilan u svojoj romantičarskoj mizantropiji. Njegov odlučan izbor da se razornom istinitošću bori protiv opšteg ulizičkog ponašanja koje degradira ljudskost, prikazan je slojevito, verodostojno – to ga čini umetnički vrednim.

Nina Janković je Selimenu predstavila kao užasno koristoljubivu zavodnicu čija lepota raspomamljuje celo okruženje, i muško i žensko (uveden je motiv homoseksualne privlačnosti između nje i Arsinoje). Ona postaje tragična žrtva svog izbora da prigrli društvenu igru u kojoj vladaju laž i licemerje. Motivisana zaslepljujućom željom za javnim uspehom, ona gubi svoj identitet u menjanju maski koje je izobličavaju. I Filent (Aleksandar Đurica) je oblikovan u bazično realističkom ključu, on je oportunista i konformista, pomirljiv i pragmatičan, Alsestov je antipod koji se bezlično utapa u mora ogavnog laskanja, sistemske neprincipijelnosti i bespovratnog politikanstva.

Sa druge strane, farsično je ostvarena Arsinoja (Dušanka Stojanović-Glid) koja je ovde goropadna i nadobudna šefica kabineta, uticajna figura koja tužan nedostatak lične sreće pokušava da zameni bezobzirnim grabljenjem političke moći. I Klitandar Miloša Đorđevića je oblikovan u bliskom komičnom maniru – glumac sredstvima teatralizacije naglašava njegovu ogromnu aroganciju. U srodnom tonu je Branko Vidaković protumačio Oronta, kaćipernog skribomana. Manirizam njegove igre je nešto svedeniji zbog čega on ima izraženije ljudske dimenzije. Likovi suzdržane Elijante (Zlatija Ivanović), tihog Akasta (Ljubivoje Tadić), bezličnog policajca (Miloš Lalović) i dve neme, amorfne menadžerke (Maja Lukić i Valentina Velkov) slikovito dopunjuju kritički prikaz našeg tragično smešnog, zarđalog sveta udavljenog u poplavi znakova koji ništa bitno ne znače, u praznoj pretencioznosti silikonske elite.