Plemenska ili crkvena imovina

Beogradska patrijaršija nezakonito prisvaja imovinu plemena Paštrovića, požalio se odlazećem ambasadoru Evropske unije u Crnoj Gori Leopoldu Maureru Miraš Dedeić, poglavar „Crnogorske pravoslavne crkve”. On je objasnio da je sa države i plemena Paštrovića nezakonito ispisano nekoliko primorskih crkava i manastira koji su upisani na Srpsku pravoslavnu crkvu. Dedeić, kao i neki državni zvaničnici Crne Gore, smatra da SPC svojata crnogorsku državnu i plemensku imovinu, ističući da su se odvajkada crkve i manastiri vodili na države, bratstva i plemena. Za protojereja-stavrofora mr Velibora Džomića, koordinatora Pravnog saveta Mitropolije crnogorsko-primorske, pitanje crkvene imovine u Crnoj Gori je jasno.

– Ono je rešeno na isti način kao i za sva druga pravna i fizička lica u Crnoj Gori. Ima politikanata koji smatraju da je imovina Mitropolije i drugih eparhija SPC u Crnoj Gori, ali ne i imovina Katoličke crkve i Islamske zajednice, državna imovina”. Zahtevi za nezakonito podržavljenje crkvene imovine nisu pravno utemeljeni. To je pokušano pre nekoliko godina kada su jednim zaključkom ispisali Mitropoliju kao vlasnika 24 crkve u Cetinju. Ta nezakonita akta su poništena presudama Upravnog suda. Imovinu svih pravnih i fizičkih lica, pa i crkava i verskih zajednica kao pravnih lica, pre svega štite međunarodne konvencije, ali i Ustav Crne Gore. Nesporno je da ima ideja o otimačini onoga što je preostalo nakon komunističke nacionalizacije. Ruku na srce, ni komunistima nije padalo na pamet da oduzmu hramove i manastire od Crkve – objašnjava otac Velibor.

Poseban problem za SPC u Crnoj Gori predstavljalo je odbijanje izdavanja dozvola za boravak sveštenicima i monasima, sa obrazloženjem crnogorskog MUP-a da crkva u kojoj služe nije registrovana u MUP-u.

– U važećem komunističkom Zakonu o pravnom položaju verskih zajednica od 1977. godine ne postoje pojmovi „registracije i registra” nego „evidencije”. U tome postoji velika pravna razlika, jer je upis u registar konstitutivnog, a upis u evidenciju deklarativnog karaktera. Zakon obavezuje samo novoformirane verske zajednice da čin osnivanja prijave MUP-u. Uostalom, tumačenja MUP-a o „neregistrovanoj Mitropoliji” su deklasirana obrazloženjima Upravnog suda – kaže otac Velibor.

Pre nekoliko dana, prilikom posete predsednika Crne Gore Filipa Vujanovića Vatikanu zvanično je stupio na snagu Temeljni ugovor kojim se reguliše položaj Rimokatoličke crkve u Crnoj Gori. Slični ugovori potpisani su i sa islamskom i jevrejskom zajednicom, ali ne i sa SPC.

– Mogućnost potpisivanja ugovora postoji, ali samo pod uslovom da ne narušava crkveno ustrojstvo i kanonski poredak. A sve dok ne potpišu ugovor sa SPC ostali ugovori „vise u vazduhu”. Inače, potpisani ugovori su neprimenljivi u sadašnjem pravnom sistemu, pa taj proces liči na ono „evo ti ništa i drži ga čvrsto” – objašnjava protojerej-stavrofor mr Velibor Džomić.

J. Čalija