Metak, sečivo, štangla

Stranice „crnih hronika” domaćih medija svakodnevno su pune izveštaja o ubistvima i teškim incidentima počinjenim vatrenim i hladnim oružjem. Pištolj ili nož – deluje kao „mrtva trka”, ukoliko se uporedi broj krivičnih dela koja su učinjena jednim ili drugim oružjem.

Vatreno oružje, smatraju kriminolozi, najčešće potežu razbojnici i koriste kriminalne grupe u svojim okršajima, dok je „izvlačenje” noža karakterističnije za mlađu populaciju i sukobe nasilničkih navijačkih grupa.

Prošlog vikenda mladić za kojim policija intenzivno traga ubio je Ivana C. (26), radnika obezbeđenja popularnog beogradskog splava „Blejvoč”, ranio njegovog kolegu Marka D. (26) i gosta Dušana D. (31). Samo dan kasnije u Novom Pazaru je R. K. (37) tri puta nožem izbo svoju komšinicu na ulazu u stambenu zgradu.

Kriminolog Zlatko Nikolić, viši naučni saradnik u Institutu za kriminološka i sociološka istraživanja, kaže za „Politiku” da je oružje koje se koristi u kriminalnim delima u više od 90 odsto nelegalno.

– Pištolja ima sve manje u javnom opticaju, jer je Zakon o oružju radikalno smanjio mogućnost nošenja oružja. Zakon razlikuje držanje od nošenja oružja i za jedno i drugo postoje strogi propisi. Legalno oružje uglavnom nose službena lica, koja su za to ovlašćena. Sve ostalo oružje, s kojim se učestvuje u raznim incidentima nelegalno je. Procena je da u nelegalnom posedu građana ima tri puta više nelegalnog broja oružja od zvaničnog podatka o broju registrovanih cevi – ocenjuje Nikolić. 

Prema podacima Centra za kontrolu malog i lakog naoružanja u istočnoj i jugoistočnoj Evropi (SEESAC), na ovom prostoru sa oko 19 miliona stanovnika, ima više od 4.300.000 komada oružja. Podaci srpske policije pokazuju da je u našoj zemlji registrovano oko 1.200.000 raznih cevi.
Nikolić kaže da se broj upotrebe vatrenog oružja u ubistvima i težim incidentima, iako tako ne deluje, smanjio u odnosu na raniji period pre donošenja Zakona o oružju i pooštravanju sankcija.

– Prestupnici postaju svesni da će imati dva prestupa i dve teške kazne, jednu za nelegalno posedovanje oružja i drugo za njime počinjeno krivično delo – smatra Nikolić.

Sa druge strane, potezanju noža i drugog hladnog oružja skloniji su mlađi nasilnici. Ono što je karakteristično za teška krivična dela počinjena nožem ili drugim hladnim oružjem jeste to da su ona često neplanirana, jer se dešavaju u trenutku kada je to prvo oružje koje se nađe pri ruci. 

– Nož nose uglavnom osobe između 15 i 23 godine. Kao oružje ono je mnogo dostupnije, za razliku su vatrenog – ocenjuje Nikolić.

Stravičan zločin dogodio se, podsetimo, u junu prošle godine, kada je učenik iz Dečjeg sela u Sremskoj Kamenici nekoliko desetina puta nožem ubo kuvaricu.

Domaći zakon dozvoljava nošenje sečiva koje je kraće od 12 centimetara. Ukoliko policija kod prestupnika nađe nož ili drugo sečivo koje je veće od dozvoljenog kazna je 10.000 dinara ili 60 dana zatvora. Stručnjaci smatraju da bi ovu odredbu trebalo korigovati i kaznu znatno pooštriti.

– Ubistvo može da se počini i teška povreda da se nanese i znatno manjim sečivom kao što su, čak, ženske kozmetičke makazice –objašnjava Nikolić.

Bejzbolke i druge palice…

Najteža krivična dela kao što su ubistvo ili nanošenje teških telesnih povreda često se počine predmetima, odnosno oruđima, koja nisu zavedena kao oružja u smislu zakonske zabrane njihovog posedovanja i nošenja. Bejzbol palica, metalna šipka i „bokseri“ najčešće se koriste u masovnim tučama. Takođe, određen broj ubistava počini se sekirom, uglavnom u seoskim sredinama, u porodičnim i komšijskim obračunima.