Crkvi vraćaju šume

"Srbijašume" su samoinicijativno obustavile seču u šumama za koje se zna ili pretpostavlja da su bile vlasništvo Srpske pravoslavne crkve. Ova naredba generalnog direktora Ješe Erčića, kao gest dobre volje, na snazi je do 31. marta, dok se uz pomoć SPC i Direkcije za restituciju ne pribavi raspoloživa dokumentacija o parcelama koje su pripadale manastirima i crkvenim opštinama.
Zakonom o agrarnoj reformi i kolonizaciji iz 1946. godine Srpskoj pravoslavnoj crkvi je oduzeto 70.000 hektara šuma i oranica, a, prema grubim procenama ovog javnog preduzeća, SPC treba da bude vraćeno između 40.000 i 45.000 hektara pod drvećem. Šume treba da budu vraćene i manastirima Manasija, Žiča, Studenica, Ravanica, Sveti Prohor Pčinjski, Bogovađa, Rača, Jošanica...

– Želimo da se ispravi nepravda učinjena prema SPC pre 60 godina, ali postojanje Zakona o restituciji ne znači automatski povraćaj crkvene imovine. Predstoji identifikacija parcela na terenu, a to je dug i skup proces. Ne možemo mi da vratimo šumu tako što će neko samo reći – od ove bukve do onog kamena pripada nama – objašnjava Erčić.

Kako bi se ovaj složeni posao povraćaja imovine obavio u skladu sa zakonom "Srbijašume" su nedavno organizovale sastanak na kojem su bili predstavnici SPC, Ministarstva vera, Direkcije za imovinu Srbije i Direkcije za restituciju. Zakon o restituciji crkvene imovine kaže da će biti vraćene one šume  na kojima je došlo do manjih promena. Ali, kako ističe Ješa Erčić, ipak je prošlo šest decenija, a u međuvremenu su "Srbijašume" gradile puteve, objekte i lovišta na imanjima koja su pripadala crkvi.

– Nećemo kočiti proces povraćaja imovine i ponudićemo u dogovoru sa episkopima šume iste vrednosti na drugim lokacijama u kojima nismo kao javno preduzeće ulagali. Dobro je što zakon predviđa mogućnost sporazumnog dogovara koji ima snagu izvršnog rešenja – predlaže direktor "Srbijašuma".

Po Zakonu o šumama, ovo javno preduzeće ima pravo na gazdovanje, a to znači i na plansku seču u ovim šumama sve dok formalnopravno ne pređu u posed SPC. "Srbijašume" zato planiraju, iako na to nisu obavezne, da, u dogovoru sa Ministarstvom vera i eparhijama, crkvama i manastirima daju određenu nadoknadu za seču u ovim šumama u vidu ogrevnog drveta ili rezane građe.

– Na primer, ako u šumskoj jedinici "Bogovađa" koja je bila u vlasništvu SPC treba da posečemo, po planu, hiljadu stabala, dogovorićemo se sa episkopom valjevskim Milutinom da im damo, kao izraz dobre volje, nadoknadu od 100 posečenih jedinica – pojašnjava Ješa Erčić.

Najveći problem u povraćaju oduzetih crkvenih i manastirskih šuma predstavljaju stari premeri i stari brojevi parcela, ali i činjenica da u pojedinim delovima Srbije ova imovina nije vođena u zemljišnim knjigama.

– Potrebno je da neko od službe za katastar zatraži izlazak na teren kako bi se na osnovu raspoloživih podataka izvršila identifikacija crkvenih šuma, a da geodetski zavod uradi novi premer. Ovaj zahtev mogu podneti "Srbijašume", ili crkva kao nekadašnji vlasnik – kaže Slavica Radomirović, predsednik komisije za prikupljanje podataka o imovini oduzetoj crkvi i verskim zajednicama koju je vlada osnovala još 2004. godine.

"Srbijašume" planiraju da i pre nego što se okonča postupak povraćaja crkvene imovine Vranjskoj eparhiji privremeno prenese pravo korišćenja pojedinih šuma u Kopnenoj zoni bezbednosti, odnosno uz administrativnu granicu sa Kosovom i Metohijom.

Protojerej Vladan Milutinović, član komisije za sprovođenje Zakona o vraćanju imovine crkvama, kaže da je reč o površini koja se nalazi na području opštine Preševo, od oko 60 hektara, koja je uglavnom iskrčena i šumi koja pripada vranjskoj opštini i graniči se sa opštinom Kosovska Kamenica.

Vranjska eparhija očekuje da joj bude vraćeno između 2.000 i 2.500 hektara šuma. Samo manastiru Sveti Prohor Pčinjski treba da se vrati oko hiljadu hektara na planini Kozjak koji se nalaze uz samu granicu sa Makedonijom.

– Južno od Niša nisu vođene zemljišne knjige, već postoji tapijski sistem nasleđen još iz turskog perioda. Tapija kao javna isprava kaže da se parcela graniči od jedne do druge međe i tu će biti problema oko tačnog utvrđivanja granica površina koje treba da nam budu vraćene – kaže sekretar Eparhijskog upravnog odbora Eparhije vranjske.

Otac Vladan Milutinović kaže da će Ministarstvo vera i Sveti sinod SPC do 1. aprila biti obavešteni o svim šumama za koje se pretpostavlja da su pripadale crkvi. Posle ovog datuma "Srbijašume" će pojedinačno sa svakom eparhijom dogovarati način korišćenja tih površina dok one konačno ne pređu u vlasništvo SPC.