Poslednja odbrana ognjišta

Leposavić – Na severnoj strani južne srpske pokrajine, u Ibarskoj dolini, na 35 kilometru od Kosovske Mitrovice, nalazi se Leposavić – grad sa oko 6.000 stanovnika. Posle rata udomio je stotine prognanih duša sa juga Kosmeta i mnoge beskućnike koje je rat u bivšim republikama nagnao da ovde potraže dom. Primio je i studente iz Srbije i Crne Gore koji na dva fakulteta i Višoj ekonomskoj školi pohađaju nastavu po programu Republike Srbije.

Grad se prostire s obe strane magistralnog puta Raška – Kosovska Mitrovica, kojim danonoćno tutnje natovareni šleperi novopazarskih tablica, transporteri NATO, tenkovi s cevima uperenim na gotovs, demonstriraju silu džipovi UN, osmatraju put pripadnici Kosovske policije.

Sam grad je u ovo poratno vreme pravo malo gradilište. Finansiraju se i grade objekti, donacijama vlade Srbije i parama koje stižu iz budžeta inostranih vlada, humanitarnih i nevladinih organizacija. Niču nove kuće sa dva i više spratova, a nije zanemarljiv ni broj novobogataša koji su nove domove pronašli u Beogradu i gradovima centralne Srbije. Ima još ovde i kolektivnih centara u kojima čemerne dane broje izbeglice iz Bosne i Hrvatske, raseljeni s Kosova i Metohije. Primio je Leposavić Srbe, Hrvate, Rome a žitelji multietničkog Leposavića ne dele ljude po veri i naciji, ili boji kože.

Lokalnu vlast u opštini drže koalicija Demokratske stranke Srbije i Srpskog nacionalnog veća, udruženja građana kojima je narod Leposavića svojevremeno ukazao poverenje.

Ovih dana pažnju žitelja zaokuplja popločavanje trotoara duž ulice koja vodi od centra grada do Doma zdravlja i naselja Čukarac. Mnogi se pitaju da li su te pare mogle biti uložene u nešto preče, pa makar to bio i neki od makadamskih puteva koji vode do zabitih sela iz kojih narod silazi samo kada mora.

Sekretar opštine Milan Radosavljević, pak, kaže nam da je nemačka vlada u dva navrata namenski dala po 30.000 evra kako bi se "umile ulice" i osvetlio grad.

Gradi se ovde mnogo, mahom sredstvima Koordinacionog centra za Kosovo i Metohiju, ali ne može se prenebregnuti činjenica da su zatajili u finansiranju stambenog objekta nadomak dečjeg vrtića. Još januara 2003. počela je gradnja stambene jedinice od 42 stana koja bi znatno doprinela opstanku i ostanku Srba ovde. Vrednost radova procenjena je na oko 60 miliona dinara. U prošloj godini, tvrdi Radosavljević, Koordinacioni centar nije dao ni "banku", a da bi se zgrada završila potrebno je samo oko 300.000 evra.

Gradi se ovih dana i 1.100 kvadrata osnovne škole "Leposavić", u centru grada, kako bi u novoj školskoj godini đaci nastavu pohađali u odgovarajućim učionicama i kabinetima, s obzirom na to da sada, kako navodi za naš list Krstivoje Radosavljević, direktor škole, đaci uče u memljivim podrumima.

Leposavić je i grad mladih i studenata, koji od prošle školske godine, usvajanjem novog zakona a po odobrenju Ministarstva prosvete, na Višoj ekonomskoj školi studiraju po bolonjskom procesu. Studenata ovde ima sa teritorije Kosmeta (Srba, muslimana, Goranaca) a ima ih i iz Crne Gore, Raške, Novog Pazara, Sjenice i Tutina.

Za studente koji ne mogu da plate smeštaj u privatnom aranžmanu, a ovde je cena sobe, odnosno stana, od 30 do sto i više evra, sagrađen je lane studentski dom koji može da primi oko 300 akademaca.

Prošle godine lokalna vlast je "raskrstila" sa privremenim kosmetskim institucijama u Prištini, posle serije učestalih incidenata na teritoriji severnog Kosmeta. Tada su se i prosvetni radnici koji su primali "platu" iz kosovskog budžeta odrekli novca u visini do 200 evra. Ovih dana opštinski odbornici razmišljaju i o otkazivanju saradnje sa Unmikom i Kforom jer ocenjuju bezbednosnu situaciju kao veoma rizičnu.

Kako za "Politiku" upozorava predsednik opštine Velimir Bojović, po svoj prilici narod će morati sam da se brani, da se samoorganizuje i brani ognjišta od najavljivanih nasrtaja albanskih ekstremista. Visokorizičnom, kao i uvek do sada, Bojović ocenjuje deonicu magistralnog puta od Kosovske Mitrovice do Leposavića, gde se, na delu koji pripada leposavićkoj opštini, "naslanjaju" tri albanska sela.

Narod je ovde rešen da ostane i pored rizika koji nosi svaki novi dan, a, kako nam kaže Slobodan Branović, nastavnik matematike, Srbi će se svim sredstvima boriti da odbrane Leposavić i sever Kosova.

Pijačni dan je i jedini kada se sreću bogati i siromašni, zdravi i bolesni, koji se tada spuste iz sela podno Kopaonika i Rogozne, a u kojima se još samo gde-gde poneki odžak puši. Po podacima Centra za socijalni rad, u više od 60 odsto domaćinstava nema mlađih ljudi od 65 godina a oni mlađi spustili su se tu, u grad, ne bi li kako zaradili hleb. A mnogi su otišli put fabrika u Kragujevcu, Kraljevu, Smederevu... Neki od njih bi sada da se vrate, ali čekaju pomoć države, odnosno opštine.