Strah oterao Bošnjake

Od našeg stalnog dopisnika

U Trebinju je do početka rata u Bosni i Hercegovini živelo oko pet hiljada Bošnjaka – tada Muslimana, a kraj krvoprolića u gradu na Trebišnjici dočekalo ih je nešto manje od hiljadu. Oni su sa svojim komšijama Srbima delili i dobro i zlo i do januara 1993. godine, kada je većina Bošnjaka otišla u Crnu Goru, odakle su se uglavnom raselili po svetu.

Za Trebinje je specifično i ovo: većina Bošnjaka odazvala se 1991. na poziv za mobilizaciju tadašnje Jugoslovenske narodne armije. A posle njenog povlačenja iz BiH, sredinom proleća 1992. godine, ostali su u Vojsci Republike Srpske. O tome kakvi su bili borci, komandant bataljona Trebinjske brigade Hercegovačkog korpusa VRS-a Dragan Pavićević je za naš list rekao: "Ni po čemu se nisu razlikovali od Srba. Znači, bilo ih je i dobrih i prosečnih i loših boraca. To je i normalno, jer je reč o ljudima koji su živeli u istom gradu, u istim ili vrlo sličnim uslovima i formirali se na isti način. Što se tiče rasporeda dolaska na liniju fronta posle odmora, moram reći da su ga se, po pravilu, pridržavali".

Milenko Kukurić je rat proveo u Informativnoj službi Hercegovačkog korpusa. Na početku rata u bivšoj Jugoslaviji, rekao nam je on, trebinjski Bošnjaci su se masovno opredelili da brane svoj grad i opštinu, čiju su trećinu teritoriji "okupirale regularne jedinice Hrvatske vojske". Taj deo trebinjske opštine je, na kraju, pripao Federaciji BiH.

"Do početka 1993. godine, Bošnjake niko nije dirao, niti im je bilo teže nego Srbima. Pogotovo im probleme nisu pravili trebinjski Srbi. Izgrede, u kojima su stradali i Srbi, uglavnom su pravile pridošlice – dobrovoljci. Osim toga, na remećenje odnosa u Trebinju mnogo je uticao i talas Srba proteranih iz mesta u dolini Neretve. Ni Srbima tada nije bilo lako. Uostalom, više je Srba u Trebinju stradalo od Srba nego Bošnjaka", kazao nam je Kukurić.

O razlozima masovnog odlaska Bošnjaka iz Trebinja postoje dve verzije – bošnjačka i srpska. Predsednik Opštinskog odbora Stranke demokratske akcije i potpredsednik Skupštine opštine Trebinje Ervin Pobrić je za "Politiku" izjavio: "Posle stradanja Srđana Aleksića, koji je ubijen zato što je branio Alena Glavovića strah se uvukao u Bošnjake. Većina je razmišljala šta im se sve može dogoditi, ako je ubijen Srbin koji je hteo da zaštiti svog prijatelja Bošnjaka, koji je, kao borac Vojske Republike Srpske, teško ranjen na frontu. Naravno, teško nas je pogodilo i rušenje džamija u Trebinju, kao i drugi otvoreni i prikriveni pritisci na Bošnjake".

Bivši predsednik SO Trebinje Božidar Vučurević, pak, tvrdi, da su Bošnjaci otišli iz Trebinja jer im je tako naredilo rukovodstvo Stranke demokratske akcije.