Obeštećenje za proizvođače duvana

Niš – dvadesetak velikih i jakih poljoprivrednih proizvođača iz okoline Niša, Žitorađe i Prokuplja su decembra 2004. godine tužili Fabriku duvana Niš, koja je godinu dana pre toga prodata "Filipu Morisu", radi naknade štete nastale u njihovoj kooperaciji sa niškom fabrikom i u proizvodnji sirovog duvana i drugih poljoprivrednih proizvoda. Konačno, posle više od dve godine i sudskih ročišta, pa i nekoliko organizovanih protesta pred samom fabrikom u Nišu i blokada saobraćaja, u Opštinskom sudu presuđeno je u korist meštana u dolinama reka Južne Morave, Nišave i Toplice.

U Opštinskom sudu u Nišu doneta je presuda da se svi koji su tužili DIN obeštete tačno polovinom sume koju su tražili, odnosno da niška fabrika isplati 5,2 miliona dinara devetnaestorici proizvođača sirovog, ali veoma kvalitetnog duvanskog lista. Iznosi koje DIN treba da isplati su od 50.000 do 780.000 dinara, zavisno od toga na kolikim su parcelama proizvođači duvana sadili duvan. U nadoknadu, koja je presuđena, rečeno je u sudu, uračunata je i zatezna kamata od decembra 2004. godine, kada je tužba protiv DIN-Fabrike duvana podneta.

– Sklapajući ugovor o kooperaciji, mi proizvođači sirovog duvana u ovom delu Srbije, koji smo ovu industrijsku biljku sadili na parcelama od jednog pa do šest hektara, prihvatili smo obavezu da primenimo sve agrotehničke mere u proizvodnji i da isporučimo fabrici dogovorenu količinu duvana tipa virdžinija. Na drugoj strani, fabrika duvana prihvatila je istim ugovorom obavezu da nam pruži stručna uputstva u proizvodnji i zaštiti sirovog duvana, da obezbedi seme, hemijska sredstva, repromaterijal i energente. Kada je kampanja proizvodnje sirovog duvana te godine okončana, prinosi su totalno podbacili, na mnogim parcelama roda nije bilo uopšte i zvanično su stručne ekipe i poljoprivredna inspekcija utvrdili štetu u proizvodnji od 30 do 100 odsto. uzrok velike štete bila je bolest, viroza duvanskog lista – kaže za "Politiku" Miroljub Rakić, proizvođač duvana iz sela Smrdić, kod Žitorađe.

Poljoprivrednici su zatražili ekspertizu dobijenog semena od DIN-a, tvrdeći da uzrok podbačaja proizvodnje leži upravo u lošem repromaterijalu, kaže advokat Srđan Aleksić, koji je pred sudom zastupao proizvođače sirovog duvana:

– Od Fabrike duvana poljoprivrednici su dobili seme iz Brazila, koje pre toga, što je inače decenijama praksa, nije bilo provereno, ispitano i zasejano na oglednim njivama i koje je pušteno u promet protivno Zakonu o semenu. Isto tako, DIN je isporučivao zaštitna hemijska sredstva sa isteklim rokovima trajanja i upotrebe, što su utvrdili i inspektori i predstavnici Instituta za zaštitu bilja Srbije. Zbog svega toga je došlo do velike štete u proizvodnji, a kako u fabrici nisu prihvatali odgovornost moralo je da dođe i do sudskog spora.

Na sudu je procenjeno da su za štetu nastalu u proizvodnji duvana ipak obostrano krivi i DIN i sami proizvođači, za koje je utvrđeno da nisu primenili sve propisane agrotehničke mere na zaštiti duvana od insekata koji prenose viruse na biljke. Zato je odlučeno da obeštećenje za nastalu štetu koje su proizvođači tražili bude u iznosu polovine tražene sume.

Najviše će na ime odštete dobiti Nebojša Milić iz Baličevca kod Merošine (780.000 dinara) zatim Zoran Đorđević iz Jasenice kod Žitorađe (640.000) Ljiljana Aleksić iz Doljevca kod Niša (440.000) i Miroljub Krstić iz Drenovca kod Prokuplja (330.000). Obeštećenje za ostale je od 56.000 do 270.000 dinara.