Beograd – svetska prestonica knjige

Grad knjige – projekat je srpskog PEN centra čijim bi usvajanjem u Unesku Beograd 2012. godine postao centar svetske kulturne javnosti. Pored nosioca projekta, Srpskog PEN-a, u njegovom konačnom ostvarenju učestvovala bi i Skupština grada Beograda sa beogradskim institucijama kulture.

Prema rečima Gojka Božovića, člana programskog odbora projekta "Grad knjige", Srpski PEN je do sada, na sajmovima knjiga u Parizu i Montrealu, uspostavio kontakte sa predstavnicima svetskih asocijacija bibliotekara, knjižara i izdavača, kao i sa predstavnicima gradova koji su već bili domaćini ove međunarodne smotre kulture i umetnosti. Kontakti su uspostavljeni i sa Uneskom i sa francuskim ministarstvima spoljnih poslova i kulture. Do sada je obavljen veliki broj preliminarnih razgovora u Unesku koji jeste pokrovitelj i "glava" čitavog projekta. Narednih meseci predstoje razgovori u Solunu, na Međunarodnom sajmu knjiga, potom na sajmu u Torinu, a posle toga na svetskom kongresu PEN centra u Dakaru, u Senegalu.

Instituciju "Grad svetska prestonica knjige" osnovao je, inače, Savet bezbednosti 2001. godine i poverio ju je Unesku koji je za tu oblast najstručniji u okviru Ujedinjenih nacija, a već su određeni gradovi "domaćini knjige" do 2011. godine. Odluka o gradu domaćinu donosi se najmanje tri godine pre one u kojoj se projekat ostvaruje. Dakle 2009. biće doneta odluka za 2012. godinu.

– Sama odluka da jedan grad postane svetska prestonica knjige znači opšte međunarodno priznanje da se u tom gradu mnogo ulaže u kulturu, kao u jedan od prioriteta javnog života. To je, ujedno, prilika za veliku međunarodnu prezentaciju ukupnog potencijala jednog grada, a kultura je povod za to. Desetine hiljada ljudi koji će posetiti grad biće zainteresovani i za mnoge druge sadržaje koji nisu samo kulturni. Do 2009. godine treba da podnesemo program i zvaničnu kandidaturu, a predstavnici grada daju zvaničnu izjavu volje – kaže Gojko Božović.

Kandidatura za status "Grad svetska prestonica knjige" u okviru Uneska podrazumeva najpre celovit, obiman i raznovrstan program koji treba da odražava kulturne specifičnosti i potrebe grada domaćina. Taj program treba da iskazuje osobenosti proistekle iz kulturno-istorijskog nasleđa, kao i da bude najbolji izraz savremene umetnosti i književnosti. Unesku, kao pokrovitelju institucije "Grad svetska prestonica knjige", posebno je stalo da bude očuvana prepoznatljivost grada domaćina, a da mu istovremeno budu predloženi i novi kulturni sadržaji koji postoje u drugim gradovima – objasnio je Gojko Božović, dodajući da se već nazire interakcija između gradova koji su do sada bili svetske prestonice knjige i koji su spremni na uzajamnu pomoć i saradnju.

– U godini mandata grada "prestonice knjige", od aprila jedne do aprila sledeće godine, u tom gradu održavaju se neki od najvažnijih događaja u svetskoj kulturi, veliki svetski kongresi, najrazličitije međunarodne konferencije i gostovanja velikih svetskih muzeja sa izložbama – objašnjava Božović.

Naš sagovornik ukazuje i na još jednu od dimenzija institucije "Grad svetska prestonica knjige", a to je kulturna diplomatija, vrsta drugačijeg predstavljanja grada domaćina od uobičajene.

– Osnovna ideja Uneska, kao pokrovitelja "Grada prestonice knjige", jeste da program svakog od gradova bude specifičan i originalan. Iz dosadašnje istorije ove institucije može se videti da su programi Aleksandrije, Nju Delhija, Montreala, Antverpena, Rima ili Torina bili međusobno potpuno različiti, dodao je Božović.