Aspirin je nezamenjiv lek

U Srbiji u kojoj bolesti srca i krvnih sudova vode na listi uzroka smrti, sa čak 56,84 odsto, aspirin ostaje nezamenljiv lek, uprkos nedavnom upozorenju gastroenterologa da se zbog pogrešne upotrebe lekova iz grupe antireumatika i acetilsalicilne kiseline samo u Beogradu godišnje beleži oko 130 smrtnih slučajeva. Zato duže od jednog veka aspirin ne gubi na važnosti, a akademik, profesor dr Miodrag Ostojić, kardiolog, naglašava da je studijama dokazano da ukoliko osobe kod kojih srednji desetogodišnji rizik da obole od ateroskleroze iznosi pet odsto i više redovno uzimaju aspirin time mnogo više umanjuju mogućnost dobijanja infarkta srca i šloga nego što se izlažu opasnosti od gastrointestinalnih krvavljenja.

Acetilsalicilna kiselina, podseća akademik Ostojić, već duže od veka u širokoj je primeni kod odraslih pacijenta oba pola, koji pate od različitih oboljenja. Najpre kao osnovni lek za povišenu telesnu temperaturu i bolove u mišićima i zglobovima, a poslednjih decenija otkriveno je i izuzetno korisno dejstvo u lečenju oboljenja krvnih sudova, jer sprečava zgrušavanje krvnih pločica (trombocita) u krvnim sudovima. Zbog ovakvog delovanja acetilsalicilne kiseline kad je reč o sprečavanju razvoja oboljenja krvnih sudova, ušla je u upotrebu i u najširim krugovima mogućih bolesnika s bolestima krvnih sudova srca, mozga i perifernih organa. Korisna delovanja acetilsalicilne kiseline su dokazana i rezultatima više od 7.000 studija objavljenih u stručnoj literaturi, počev još od davne 1899. godine kada je objavljena prva studija o delotvornom dejstvu acetilsalicilne kiseline, pod imenom aspirin.

– Kao i kod svih lekova, nestručna primena i zloupotreba preparata acetilsalicilne kiseline može izazvati i neželjena dejstva. Tačnije, kod određenih osoba je moguće, u retkim slučajevima (0,8 odsto), da se javi i oštećenje sluzokože organa za varenje. Međutim, farmaceutska kuća "Bajer" potrudila se da napravi i originalni "Bajerov" aspirin u dozi od 100 miligrama, pod nazivom "aspirin protekt 100 mg", namenjen sprečavanju bolesti krvnih sudova srca i mozga, a koji štiti želudačnu sluzokožu – objašnjava dr Ostojić.

Poznato je da su bolesti krvnih sudova, po procentu obolevanja i broju umrlih, na prvom mestu u svetu i kod nas, pa akademik Ostojić smatra da se srčanim bolesnicima, kojima je aspirin neophodan, pravi ogromna šteta neopravdanim isticanjem mogućeg neželjenog dejstva acetilsalicilne kiseline koje je u velikom broju u vezi sa upotrebom ovih preparata kod bolesnika sa čirom u akutnoj fazi ili nezalečenim. Kad je reč o osobama kod kojih srednji desetogodišnjim rizik da obole od ateroskleroze iznosi pet odsto, studije su pokazale da redovno uzimanje aspirina spase od srčanog udara i šloga 15 od 1.000 lečenih osoba u toku 10 godina, a tek šest bi moglo da dobije gastrointestinalno krvavljenje zbog njegove upotrebe. Ukoliko je srednji desetogodišnji rizik obolevanja od ateroskleroze veći i iznosi 10 odsto, razmera između broja ljudi spasenih od srčanog udara i šloga i broja onih kod kojih bi se moglo pojaviti krvavljenje je još povoljnija, jer se 30 bolesnika spase od ovih teških kardiovaskularnih oboljenja u odnosu na šest gastrointestinalnih krvavljenja. Međutim, kod bolesnika kod kojih je desetogodišnji rizik za aterosklerozu manji od dva odsto, ova svojevrsna "trgovina" je manje povoljna: pet od 1.000 bolesnika se spasi od šloga i infarkta, ali kod šest bolesnika postoji mogućnost pojave gastrointestinalnog krvavljenja.

– Iz ovoga se vidi da je mala doza aspirina korisna u prevenciji ateroskleroze kod svih i taj balans bolesnika koji su spaseni od akutnog srčanog udara i šloga u odnosu na mogućnost gastrointestinalnog krvavljenja je utoliko povoljniji ukoliko bolesnik ima veći rizik od ateroskleroze. Nažalost, aspirin se ne sme primeniti kod bolesnika koji imaju aktivan čir na želucu ili dvanaestopalačnom crevu. Kod zalečenog čira primena malih doza aspirina zavisi od toga koliki rizik preti bolesnicima da obole od ateroskleroze, a to svaki pojedinac na osnovu poznatih tabela može sam ili uz pomoć medicinskog osoblja da odredi za sebe. Kod osoba koji već imaju aterosklerozu, odnosno neki kardiovaskularni problem, ako ne postoji čir na želucu i dvanaestopalačnom crevu, aspirin je obavezan lek, jer daleko više čuva nego što bi mogao da šteti. Nekome broj od 30 spasenih od 1.000 lečenih u toku 10 godina može delovati mali, ali treba istaći da istovremena upotreba i drugih lekova taj broj spasenih značajno povećava – ističe naš sagovornik.

U Americi su, navodi još akademik Miodrag Ostojić, dokazali da se primenom savremene kardiovaskularne medicine u periodu od 1980. godine do 2000. godine očekivana dužina života stanovništva povećala za četiri godine. To je i najveće produženje života u odnosu na dostignuća u lečenju drugih bolesti.