Ushićeno, veselo, strasno

„Nebraska” Aleksandra Pejna, američkog reditelja grčkog porekla (višestruko nagrađivani povratnik u Kan), divan je film. Još jedan od onih koji se priključuju podugačkoj listi dobrih filmova u ovogodišnjoj takmičarskoj selekciji Kanskog festivala.

Pejnova „Nebraska” je jednostavan, nepretenciozan, sentimentalan, dobro napisan i odlično glumljen crno-beli roud-film, pravo emotivno putovanje sredovečnog sina i ostarelog tvrdoglavog i u svom naumu nepokolebljivog oca (navalio da iz Montane ode u Nebrasku po milion dolara za koje naivno misli da ih je osvojio kao čitalac jednog časopisa), sa dubokim osvrtom na odnose unutar cele, prosečne američke porodice pred kraj života. Dirljiv, prepun humora i human Pejnov film.

Od filmova viđenih u drugoj polovini festivala, po kvalitetu se osim „Nebraske” izdvajaju „Borgman”, „Iza kandelabra”, „Velika lepota” i „Plava je najtoplija boja”. Sa „Borgmanom” Aleks van Varmerdam vratio je Holandiju u trku za „Zlatnu palmu” posle 38 godina odsustva! Film počinje nalik kakvom drugorazrednom hororu, a nastavlja se u stilu Hanekeovog filma „Smešna igra” (vidni su uticaji stila Mihaela Hanekea), a u osnovi je reč o apsurdnoj crnoj komediji sa primesama nadrealizma kroz koju se autor ruga na račun današnje građanske Evrope, njenih strahova, ideologije pa i naivnosti.

Iako sa primesama velikog televizijskog spektakla, što ne čudi kada se na špici filma vidi ime kompanije HBO, novi film Stivena Soderberga „Iza kandelabra” i kako autor kaže – poslednji pred pauzu koju planira da načini, od one je vrste filma koji i uzbude i zabave gledaoce. Reč je zapravo o biografskom filmu posvećenom životu i velelepnoj karijeri jedne od najplaćenijih američkih muzičko-zabavljačkih zvezda svih vremena – slavnom (i od posledica side preminulom) Valentinu Liberačeu, inače školovanom koncertnom pijanisti. Jedan od najvoljenijih i najpoželjnijih muškaraca svoga doba (Liberače je na vrhuncu karijere bio pedesetih i šezdesetih godina prošlog veka) za kojim u uzdisale naročito sredovečne dame, krio je svoju homoseksualnu orijentaciju o kojoj se saznalo, baš kao i u slučaju seksepilnog Roka Hadsona, tek pošto je oboleo od side. Soderberg govori i o tom delu Liberačijevog života, usredsređujući se na slatko-gorki odnos između Liberačija (Majkl Daglas) i njegovog dugogodišnjeg ljubavnika Skota Torsona (Mat Dejmon). Film „Iza kandelabra” je u Kan doveo i Majkla Daglasa i Mata Dejmona.

Jedan od filmova koji ushićuje, ali i deli kritičare na one za i na one protiv, bez sumnje je felinijevsko-postmodernistički film „Velika lepota” Paola Sorentina sa njegovim vernim glumcem Tonijem Servilom u glavnoj ulozi i vernim snimateljem Lukom Bigacijem kao snažnim stubom, ovog pirandelovski komičnog portreta Rima i galerije čudesnih likova koji u večnom gradu, oličenju lepote, žive svoje isprazne živote. „Velika lepota” deluje kao svojevrsni nastavak Felinijevih filmova „Osam i po” pa i „Dolče vita”, ali nastavak za postmodernistički 21. vek...

Najveće iznenađenje 66. Kana ipak je priredio Abdelativ Kešiš, francuski reditelj alžirskog porekla, sa svojim dvoiposatnim filmom „Plava je najtoplija boja” (francuski prevod je „Adelin život”), o strasnoj i haotičnoj ljubavi između 15-godišnje učenice Adel i senzualne studentkinje umetnosti Eme, kose obojene u šerpa-plavu boju. Scene strasne seksualne lezbijske ljubavi su eksplicitne „do daske”, snimljene su iz svih uglova, sa vidljivim svim telesnim sokovima, a traju u realnom vremenu. I šokantno i zadivljujuće u isto vreme. Mlada francuska glumica grčkog porekla Adel Eksarkopulos je fascinantna u svojoj prirodnosti i uverljivosti i sigurno je jedna od najozbiljnijih kandidatkinja za „palmu” u kategoriji najbolja glumica (tu je i Ozonova glumica Marin Vač). U ulozi Eme je Lea Sejdu, takođe veoma dobra.

U takmičarskom programu ovih poslednjih dana viđeni su i ne naročito dobar krimi-triler „Štit od pruća” kultnog Japanca Takašija Mikea, podbačaj zvani „Zamak u Italiji“ Valerije Bruni-Tedeski, ne mnogo zanimljiva period-drama „Imigrant” Džejmsa Greja i prilično zamorni „Jedino bog oprašta”, novi krimi-triler voljenog Nikolasa Vindinga Refna. Viđen je i film iz Čada – „Gringris” Mahamata – Saleha Haruna. Mali, naivan i ne savršeno vešto režiran film – o mladiću Gringrisu koji, iako sa paralizovanom nogom, fantastično pleše i sanja o baletskoj karijeri, ali zbog novca potrebnog bolesnom očuhu i zbog ljubavi prema prelepoj prostitutki upada u nevolje – životniji je i iskreniji od svih ovih filmova pobrojanih u prethodnoj rečenici.

Do kraja festivala, u glavnom takmičarskom programu, ostalo je da se vide filmovi Arnoa de Palijera, Romana Polanskog i Džima Džarmuša...

-----------------------------------------------

Srpski autori u Kanu

Srbija nema film u zvaničnim programima Kanskog festivala, ali se u programu „Kratki ćošak” nalazi kratkometražni film „Crveni sneg” Luke Popovića. Osim Popovića u Kanu borave i Nenad Veličković (producent „Crvenog snega”), reditelji Ognjen Glavonić, Kosta Đorđević, Darko Lungulov, ali i Snežana Penev, Marko Jocić, Milan Todorović, Miloš Đukelić, kao i Vladimir Tomčić naš predstavnik u Eurimažu.

Na štandu FCS-a, u okviru zajedničkog izložbenog paviljona zemalja jugoistočne Evrope, održan je prijem u organizaciji FCS-a i Palićkog festivala.

-----------------------------------------------

Duga lista mogućih laureta

Ovogodišnja kanska sezona je i više nego dobra i lista potencijalnih kanskih laureata, do ovog trenutka, podugačka je. Tu su, poređani po redosledu gledanja: „Prošlost” Asghara Farhadija, „Dodir greha” Žoja Žangkea, „ Kakav otac, takav sin” Hirokazu Kore Ede, „ Mlada i lepa” Fransoa Ozona, „Borgman” Aleksa van Varmerdama, „U glavi Luvena Dejvisa” braće Koen, „Iza kandelabra” Stivena Soderberga, „Velika lepota” Paola Sorentina, „Nebraska” Aleksandra Pejna i „Plavo je najtoplija boja” Abdelatif Kešiša.