Misterija "balkanskog bubrega"

Niš – Balkanska endemska nefropatija, oboljenje bubrega koje je do sada na planeti Zemlji registrovano samo na području bivših jugoslovenskih republika, u Rumuniji i Bugarskoj, i dalje predstavlja veliku zagonetku. Ovog proleća navršava se pola veka od kada je akademik Vojislav Danilović, 1957, nakon dugogodišnjih ispitivanja, zvanično potvrdio postojanje bolesti u okolini Kolubare kod Lazarevca.

Iste godine, utvrđena su i velika područja u drugim krajevima Srbije na kojima je otkriveno obolevanje stanovništva od nepoznate, a opasne bolesti bubrega. Ceo svoj radni vek balkanskoj endemskoj nefropatiji posvetio je prof. dr Spira Strahinić, koji je stručni rad na utvrđivanju uzroka i načina lečenja ovog oboljenja nastavio i posle odlaska u penziju. U čast 50 godina stručnog i naučnog rada prof. Strahinića, danas i sutra na Univerzitetu u Nišu, pod pokroviteljstvom Ministarstva zdravlja Srbije i u organizaciji Akademije medicinskih nauka Srpskog lekarskog društva i Instituta za nefrologiju i hemodijalizu u Nišu, biće održan naučni skup posvećen nefropatiji na Balkanu.

– Posle zaista epohalnog otkrića akademika Danilovića pre pola veka, endemsku nefropatiju registrovali smo i utvrdili iste godine i u dolinama Južne i Velike Morave i pored njenih pritoka. Mesto Brestovac, između Leskovca i Niša, u pravom je smislu reči epicentar endemske nefropatije u Srbiji, a ova bolest do sada je registrovana i u mestima u celom slivu Velike Morave, dolini Kolubare, Posavini, pokraj Loznice i Bijeljine, na području Slavonskog Broda. Ima nefropatije u Srbiji i u Timočkoj krajini, a naučna i stručna istraživanja potvrdila su da je veoma rasprostranjena i na teritoriji Rumunije i Bugarske, i zato je dobila naziv endemska i balkanska, jer je samo na posebnim lokacijama, nije raširena svuda – kaže za "Politiku" prof. dr Spira Strahinić.

– I dalje, posle 50 godina velikih istraživanja izuzetnog broja naučnih radnika iz naše i susednih zemalja, nemoguće je reći da je zagonetka rešena. Reč je o bolesti koja se ne ispoljava ponekad i po 15-20 godina i tek kada nastane totalno slabljenje funkcije bubrega, takozvana bubrežna insuficijencija, moguće je dijagnostifikovati i započeti sa lečenjem. Događalo se i događa se da i cele porodice obole od nefropatije, imali smo primera da i po tridesetak članova jedne familije u jednom mestu oboli, ali da bolesti nema u blizini, u susedstvu. Bilo je slučajeva da samo manji deo jedne porodice bude zahvaćen nefropatijom, a da ostali članovi budu zdravi. Smatra se i dalje da je bolest vezana za područje na kojem se živi, i zbog toga je i njena specifičnost. Ali, ne bi nikako smelo da se generalizuju zaključci koji mogu da stvore paniku kod naroda. Mnogo se radi, posebno u oblasti molekularne biologije, kako bi se konačno došlo do pravog uzroka nefropatije, samim tim i pravog načina preventivnog delovanja kod stanovništva i, svakako lečenja ovog ipak endemskog oboljenja – dodaje dr Strahinić.

Za današnji i sutrašnji naučni skup o nefropatiji, kaže dr Rade Babić, sekretar organizacionog odbora, pripremljen je veliki broj radova, predavanja, saopštenja i stručnih analiza o dosadašnjim istraživanjima i saznanjima o endemskoj bolesti i posledicama koje ostaju za njom, a za koje se zna samo na Balkanu. Povodom skupa u Nišu objavljene su najnovije mape (karte) sa područjima u Srbiji, Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj, Rumuniji i Bugarskoj, gde je najčešća i najraširenija balkanska endemska nefropatija.