Nepoznato je poznatom prijatelj

Venecija, Lido – Stvari za koje mislite da su vam poznate ispostavi se da nisu, kaže bivši američki državni sekretar za odbranu Donald Ramsfeld, majstor takozvane spiralne retorike, po njemu nazvane „Rumspeak” (Ramsfeldov govor), i arhitekta nepopularnih ratova koje su SAD vodile i još vode u inostranstvu.

Ambiciozni i, uprkos godinama, još naočiti Ramsfeld, zajedno sa svojim čuvenim „mačkasto prepredenim osmehom”, glavni je junak dugometražnog dokumentarnog filma „Nepoznato poznati”, Erola Morisa, koji je uvršten u glavni takmičarski program 70. Mostre.

„Nepoznato poznati” je kao film, po uzbuđenju i po dubinama, znatno ispod Morisovog prethodnog dokumentarca „Magla rata”, u kojem je bombastično predočio javnosti sve strahote tortura koje su nad zatvorenicima u Abu Graibu vršili pripadnici američkih snaga.

Film o Ramsfeldu je tipičan zanatski portret koji proističe iz razgovora jedan na jedan (Moris–Ramsfeld) i koji ogoljuje još ambicioznog karijeristu sa neverovatnim talentom za prepoznavanje „odakle vetar duva”, od ranih dana meteorskog uspona u redove američke vlade, pa sve do danas.

Ima u filmu šta da se vidi i čuje. Od Ramsfeldovih početaka u Predstavničkom domu, službe na raznim pozicijama u Niksonovom kabinetu, iz kojeg izlazi nepovređen aferom „Votergejt”, pridruživanja Fordu, prvo kao načelnik štaba, a kasnije i kao sekretar za odbranu, najmlađi u istoriji SAD (sa 43 godine), preko sna da će uz Ronalda Regana završiti kao njegov potpredsednik, trenutaka kada mu je, za vreme Buša starijeg, sreća okrenula leđa i slično.

Kada se Moris dotakne teme o postojanju spiska svih poželjnih i odobrenih načina za mučenje zatvorenika i u Abu Graibu i u Gvantanamu, ili upotrebe oružja za masovno uništenje, Ramsfeld će sa dostojanstvom sfinge odgovoriti jedino da se nešto strašno desilo u smeni i da su se torture desile samo u tri slučaja, a ostalo su novinarske priče.

Najinteresantnije „otkriće” u ovom filmskom portretu Donalda Ramsfelda jeste činjenica da je on tokom svoje duge političke karijere, pasionirano pisao memorandume, o svemu što je uradio ili rekao. Samo tokom službe u kabinetu Buša mlađeg ima ih 20.000. Od početka karijere do danas, misli da ih je ukupno milion. I svi su arhivirani. Uključujući i onaj sa pretećim tonom koji je uputio Kondolizi Rajs.

Među igranim filmovima u glavnom takmičarskom programu viđen je i „Parklend”, Pitera Lendsmana, još jedna u nizu filmskih verzija o atentatu na američkog predsednik Džona Kenedija.

Parklend je ime bolnice u koju je prevezeno telo predsednika, a na njenom obdukcionom stolu nešto kasnije je završio i atentator Li Harvi Osvald. Lendmanov film nema u sebi novih teorija zavere, sve što je u njemu već je viđeno, osim možda scene kada predsednikovi ljudi rastavljaju fotelje u avionu da naprave prostor za kovčeg sa Kenedijevim telom, jer ih je bilo sramota da ga smeste u avionski kargo prostor.

Britanski reditelj Stiven Najt, obradovao je sa filmom „Locke”, snimljenim u prostoru jednog automobila (baš kao što je to svojevremeno učinio iranski majstor Abas Kijarostami), tokom vožnje glavnog junaka, koji preko brojnih telefonskih razgovora saznaje da mu se sve što je do tada uradio i stekao, uključujući i porodicu, raspada zbog jedne noći nesmotrenosti sa ljubavnicom.

Njegov stariji i poznatiji britanski kolega, „montipajtonovac” Teri Gilijam u futurističkom filmu „Nulta teorema”, sa Kristofom Valcom, raspreda o sunovratu moralnih vrednosti, dehumanizaciji čovečanstva u kojem nema ćoška nepokrivenog očima i ušima Velikog brata.

Multitalentovani kanadski autor, reditelj, scenarista, montažer, glumac i producent Gzavije Dolan, doneo je na Mostru psihološki triler „Tom na farmi”, o mladiću koji je došao na sahranu svog partnera, da bi se usput desile mnoge posledice takozvanog stokholmskog sindroma i otkrilo dosta toga o homoseksualnoj represiji.

Ni film Džonatana Glejzera „Ispod kože” nije nešto naročito oduševio, iako je u njemu Skarlet Johanson ubedljiva kao žena bez ijedne emocije, otuđena od sveta i stvarnosti i proračunati serijski ubica.

Najviše je u poslednja tri dana oduševio grčki film „Gospođica Nasilje”, Aleksandrosa Avranosa, užasavajuće hladan i distanciran portret savremene grčke porodice srednje klase, u kojoj je jedna od ćerki iznenada počinila samoubistvo skočivši sa balkona, na svoj jedanaesti rođendan.

Ovaj događaj pokreće sve skrivene perverzne mehanizme i tajne porodice u kojoj pater familijas zlostavlja ženu, a seksualno i fizički zlostavlja i sve svoje ćerke, podvodeći ih svojim prijateljima za novac. Avranas pokreće sva moguća pitanja fizičkog i moralnog nasilja i degradacije u porodici u kojoj se zbog preživljavanja poštuje kodeks ćutanja.

Film koji se gleda bez treptanja i koji je do sada, zajedno sa nemačkim filmom „Žena policijskog oficira” na sličnu temu, ostavio najdublji utisak.

A kada je već o utiscima reč, onda ne smem da ne pomenem i onaj šokantni, koji je proizveo „Moebius”, novi film južnokorejskog maga Kim Ki Duka, prošlogodišnjeg pobednika Venecije, sa filmom „Pijeta”.

Srećom, film se prikazuje van konkurencije, jer u ovom filmu bez ijedne jedine reči Kim Ki Duk upotrebljava perverzne motive kastracije, silovanja i incesta i to veoma eksplicitno i veoma brutalno.

Toliko da će u filmski veoma liberalnoj Južnoj Koreji, u bioskopima biti prikazana samo premontirana verzija. Kako li će to da izgleda, baš bih volela da znam.