Kragujevac želi više opština

Kragujevac – Na ulasku u Kragujevac iz pravca Batočine, odnosno sa autoputa Beograd – Niš nedavno je postavljena velika plava tabla sa natpisom "Grad Kragujevac". Table sa istim natpisom postavljene su i na drugim prilazima gradu, na gornjomilanovačkom i kraljevačkom putu. Tako se vozačima sugeriše da su stupili na teritoriju mesta koje ima viši rang od opštine.

Međutim, to je simbolično, jer u Kragujevcu još nije formirana ni jedna opština, a to je jedan od osnovnih preduslova da bi jedan grad i u formalnopravnom smislu dobio taj status.

– U Zakonu o gradovima i opštinama piše da smo grad, ali to je administrativna odluka. U suštini, između Kragujevca, s jedne, i Despotovca ili Svilajnca, sa druge strane, nema nikakve razlike – kaže za "Politiku" gradski stručnjak za regionalnu i međuregionalnu saradnju Slađan Radovanović.

Teritorijalna podela Kragujevca je izvršena, ali Statut grada koji reguliše to pitanje nije uhvatio korena u praksi ni tri godine posle donošenja odluke lokalnog parlamenta. Na to su, kaže Radovanović, uticale promene Zakona o lokalnoj samoupravi, ali i neki "interni" problemi.

Primer Niša

– Po Statutu, Kragujevac ima pet opština – Stari grad, Pivara, Stanovo, Aerodrom i Stragari – ali one nisu formirane u administrativnom smislu. Jedan od osnovnih problema jeste nedostatak prostora gde bi radili odbornici i činovnici. čak i kad bi to bilo rešeno, te opštine ne bi mogle da funkcionišu, jer bi o svemu morala da se izjasni i republička skupština i Ministarstvo za lokalnu samoupravu – tvrdi Radovanović.

I načelnik Šumadijskog okruga Miroslav Marinković je svestan ovih problema. Međutim, on napominje za naš list da su opštine do sada morale da budu formirane i dodaje da je Niš to uradio.

– Republika ne sputava formiranje opština. Naprotiv, ona podstiče taj proces, a to je i u duhu Evropske povelje o lokalnim samoupravama. Lokalne vlasti su morale da raspišu izbore i da na taj način ozvaniče skupštinsku odluku. Kako je to mogao da uradi Niš, a Kragujevac nije – pita Marinković.

Radovanović, međutim, napominje da bi sve išlo lakše i brže da je u Ustavu Srbije ozvaničena regionalizacija i decentralizacija vlasti.

– Ideja kragujevačke vlasti bila je da u Narodnoj skupštini progura priču o regionalizaciji i decentralizaciji vlasti, čime bi Kragujevac postao makroregionalni centar prema kome gravitira oko dva i po miliona građana. Nažalost, naša inicijativa nije prošla. Tako je posredno stopirana i ideja o priključenju nekih susednih opština Kragujevcu, kao što su Rača, Lapovo, Batočina, Knić, Rekovac. Da je to sprovedeno u delo, Kragujevac bi u formalnom smislu postao grad i bez formiranja opština na svojoj teritoriji – smatra Radovanović.

Budžetski prihodi

To je, kaže on, dovelo i do niza drugih problema koji se, pre svega, tiču finansija i punjenja gradskog budžeta.

– Država je napravila priličnu zbrku sa zakonima kojima se definišu privilegije i ingerencije gradova. Prema Zakonu o gradu Beogradu, prestonica dobija između dva i tri odsto bruto nacionalnog dohotka, a Kragujevac ništa, iako po Zakonu o opštinama i gradovima takođe ima status grada. Novi Sad, po pokrajinskim zakonima, dobija 50 odsto od privatizacije preduzeća na svojoj teritoriji, a Kragujevac od prodaje svojih firmi svega pet odsto. To stvara velike probleme u finansiranju projekata, a trpi i gradski budžet – veli Radovanović.

Međutim, prema rečima načelnika Marinkovića, problem Kragujevca nije samo u nedostatku novca.

– Život je nametnuo priču o regionalizaciji i tačno je da taj proces sputava zakon, ali ko Kragujevcu brani da bude kulturni ili sportski centar? Tačno je da mnogo šta zavisi od novca, ali još više i od ljudskog potencijala – veli Marinković.