Pristojan život u "gradu mladih"

Požarevac – Kad nekome spomenete Požarevac, prva će mu asocijacija sasvim sigurno biti da je to rodno mesto Slobodana Miloševića. Mnogi Požarevljani, ipak, radije ističu da je ovo grad bogate istorije, koji je poznat po najstarijoj srpskoj ergeli "Ljubičevo" i epitetu "druge prestonice" kneza Miloša Obrenovića, po Požarevačkom miru sklopljenom 1718. godine kojim su neprijateljstvo okončale Turska sa jedne, a Austrija i Mletačka Republika sa druge strane, kao i po svetski poznatom arheološkom nalazištu Viminacijum. Požarevac prepoznaju i po kompaniji "Bambi", Ljubičevskim konjičkim igrama, ali i po najbezbednijem zatvoru na Balkanu "Zabela". Ovo je, takođe, grad u kome se danas pristojno živi, iznad proseka u Srbiji.

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, prosečna neto-zarada ostvarena u Požarevcu u januaru ove godine iznosila je 43.538 dinara, što je oko 1,7 puta veći iznos od proseka u Srbiji, koji iznosi 24.122 dinara. Po visini prosečnih primanja, Požarevac je prvi na listi osam opština Braničevskog okruga, čije je i administrativno sedište. Grad po poslednjem popisu iz 2002. godine ima 42.000 stanovnika, dok na području istoimene opštine živi oko 75.000 stanovnika u 27 naselja. Prosečna starost stanovništva opštine Požarevac je 39,4 godine, što je svrstava u red "najmlađih" u Srbiji.

Jeftino grejanje

Iako su plate Požarevljana daleko iznad srpskog proseka, troškovi života u ovom gradu taj prosek ne premašuju. Požarevljani imaju privilegiju da plaćaju verovatno najjeftinije grejanje u Srbiji, po ceni od 10 dinara po kubnom metru. Tako, za stan površine 50 kvadratnih metara, mesečni troškovi grejanja iznose oko 1.450 dinara, dok se grejanje u privatnim kućama naplaćuje na dva načina – oni koji nemaju ugrađene merne instrumente plaćaju ga paušalno, dok drugi plaćaju onoliko koliko i potroše, gde utrošeni kilovat košta oko 160 dinara. Ovako nisku cenu grejanja Požarevljani mogu da zahvale činjenici da topla voda u njihove radijatore ne stiže iz toplana koje troše mazut, već iz obližnje termoelektrane u Kostolcu, što znatno umanjuje troškove. Četvoročlano domaćinstvo za troškove odnošenja smeća i utroška vode mesečno plaća još oko 800 dinara, dok je cena smeštaja dece u vrtićima nedavno povećana i iznosi 2.700 dinara.

Najjače privredne grane u opštini su energetika (termoelektrana "Kostolac" i površinski kopovi uglja) i agroindustrija u koju spadaju poljoprivreda i prerada hrane (koncern zdrave hrane "Bambi") a poslednjih godina jačaju i privatne firme koje se bave trgovinom i proizvodnjom nameštaja. Da u gradu "ima para", najbolje govori činjenica da je svoje filijale u Požarevcu posle petooktobarskih promena otvorilo 26 banaka.

Najisplativiji biznis je svakako stanogradnja, pa se između investitora vodi borba oko atraktivnih lokacija. Cena novoizgrađenog kvadrata iznosi između 500 i 800 evra, u zavisnosti od kvaliteta i mesta na kome se nalaze. Kupci stanova su najčešće Požarevljani na privremenom radu u inostranstvu, koji se polako odvikavaju od zidanja bespotrebno velikih i bogato opremljenih kuća koje danas zvrje prazne u selima oko Požarevca. Život u tuđini učinio je svoje, pa mlađe generacije ne haju za selo i roditeljske snove već od njih traže stanove u centru grada, gde borave i provode se kad za praznike dođu u rodni kraj.

Lice i naličje

Ne žive svi Požarevljani iznad proseka, jer je ovo i grad propalih fabrika, nekadašnjih privrednih giganata stare Jugoslavije, među kojima i Mesne industrije Požarevac, fabrike šećera, tekstilne industrije "Moravka"… Trgovinski sud u Požarevcu trenutno vodi stečajni postupak u dvadeset firmi u ovom gradu. Zbog zatvaranja preduzeća ili odlaska pod stečaj, preko hiljadu osoba starijih od 50 godina, koje još nemaju uslove za penzionisanje, našlo se na evidenciji nezaposlenih. Tokom prošle godine, na području opštine Požarevac evidentirano je u proseku oko 6.000 nezaposlenih, a više od polovine njih bile su žene.

Da sve nije tako sjajno, ukazuje i činjenica da usluge narodne kuhinje trenutno koristi oko 400 stanovnika Požarevca. Kuhinja neprestano radi od 1993. godine, i u vreme najveće krize devedesetih godina spremala i do 2.700 obroka dnevno.

– Oko 40 odsto građana koji danas koriste usluge narodne kuhinje jesu izbeglice i raseljena lica. Prema podacima Crvenog krsta u Požarevcu, u ovoj opštini trenutno ima oko 2.900 izbeglica iz Hrvatske i oko 3.500 raseljenih sa Kosova i Metohije. Skoro 80 odsto raseljenih su Romi – objašnjava za "Politiku" sekretar opštinske organizacije Crvenog krsta Branislav Živulović.