Grobnice pokraj puta

Kraljevo – Od pre nekoliko dana, pored regionalnog puta od Kraljeva prema Dragačevu, u selu Pekčanici nalazi se grobnica. Na krstu iznad humke piše da je tu sahranjena Milisavka Todorović. To neobično mesto za počivanje odabrala je porodica iz njima znanih razloga, iako je seosko groblje udaljeno svega dve, tri stotine metara. Nije to jedini slučaj, primera radi, samo nekoliko kilometara niže, u selu Vrdilima nasred jedne livade nalazi se grob obeležen spomenikom. Takođe, u selu Bukovici, slična situacija.

Grobnica se nalazi tik uz kućni prag stare kuće, komšije kažu prema želji počivšeg koji je to mesto odabrao "da bi ga naslednici zadugo obilazili pošto to nisu hteli često za života".

Mnogo je još takvih slučajeva, ima usamljenih grobova pokraj puta, u dvorištu, na livadi… takoreći u svakom selu. Takođe, sve su brojnija i omanja groblja, ona od po nekoliko grobnica u seoskim zaselcima tako da, naročito planinska sela, poput Kamenice kod Kraljeva, koja broje po pedesetak domaćinstava imaju više od desetak takvih groblja.

Ne poštuju se, dakle, odredbe Zakona o sahranjivanju i grobljima koji nalaže da se taj obred može obaviti samo na zvanično registrovanom mesnom groblju, a iznimke su moguće samo u izuzetnim slučajevima i to iz odobrenje nadležnih organa lokalne vlasti. Za takve prekršaje nadležna je opštinska komunalna inspekcija, ali su retki slučajevi intervencije inspektora. Doduše, pre dve godine pomenuta inspekcija je, na žalbu Milosava Srećkovića iz sela Popovića, naložila ekshumaciju počivšeg Ljubinka Milovanovića koja je i obavljena pošto su ga, poštujući njegovu želju, sin i kćerka sahranili u svom imanju, ali u neposrednoj blizini kuće Srećkovića.

To sahranjivanje van grobnih mesta ne obavlja se samo zbog poštovanja želje počivšeg ili nekakvog verovanja već i zato što na mnogim grobljima, naročito prigradskim, odavno više nema mesta. Tako je u velikim seoskim naseljima poput Ribnice, Kovača, Čibukovca, Konareva, Jarčujaka…

Kako od Zorana Minovića, predsednika mesne zajednice Ribnica, i njegovog zamenika Dragutina Dimitrijevića doznajemo, na groblju u ovom prigradskom naselju odavno već nema mesta, čak su oba groblja i zvaničnim odlukama nadležnih zatvorena. Međutim, uvek se poneko mesto nađe, a najčešće uz visoku cenu, čak i do 400 evra za jedno grobno mesto koje prodaju vlasnici parcela u susedstvu groblja. Dešavalo se i da poneko grobno mesto bude i prekopano, a onda je dolazilo i do ekscesa, čak i tuča.

– Uspeli smo – dodaje Minović – da uz pomoć opštine kupimo jednu parcelu od oko 1,5 hektara, ali je zbog rđavog puta i nedostatka ostale infrastrukture tamo još nemoguće obavljati sahrane. Čekamo da opštinska direkcija izdvoji novac za uređenje ovog groblja kako bismo taj problem rešili.

Mirko Komatina, rukovodilac opštinske službe mesnih zajednica, za "Politiku" objašnjava da u većini od 93 sela u kraljevačkoj opštini imaju problema sa grobnim mestima. O tome svedoče i podatak o povećanju broja sudskih postupaka zbog nesporazuma oko grobnih mesta koji se vode kod Opštinskog suda u Kraljevu.

– Kupovinom novih parcela to rešavamo postepeno, iz budžeta će biti izdvojen novac za uređenje novih grobalja, ali će posle ona biti u nadležnosti Javnog preduzeća "Čistoća" kako bi se baš izbegle razne nezakonitosti i slučajevi neprimereni ovim mestima i obredima.

Zbog nedostatka mesta na grobljima u prigradskim naseljima veliki je pritisak na dva gradska groblja u Kraljevu.

– To je veliki problem i baš ovih dana iz budžeta će biti izdvojen novac za proširenje novog gradskog groblja, čime bi se za sam grad rešio problem u narednih godinu dana, jer ovde se godišnje obavi oko 600 sahrana. Za zakup grobnog mesta na gradskom groblju plaća se 1.200, a godišnje održavanje 490 dinara. Uspeli smo adekvatnim odlukama da suzbijemo i svojevrsnu trgovinu grobnim mestima koje je bilo ranije – kaže za "Politiku" Novica Pejčić, upravnik kraljevačkog groblja.

Inače, na teritoriji ove opštine godišnje je potrebno oko 1.900 grobnih mesta, nažalost skoro pet stotina više nego kolevki.