Srbi – mafijaši u norveškom filmu

Berlin – Već se duboko zagazilo u drugu polovinu 64. Berlinala, a festivalski obožavaoci i filmski kritičari i dalje bezuspešno čekaju da u glavnom takmičarskom programu vide, ako ne baš remek-delo, a ono bar kakav poseban film. Toga za sada nema, a sve se bojim da ga neće ni biti!

Uprkos optužbama za slab takmičarski program, koje su ovih dana odaslate na adresu dugogodišnjeg festivalskog čelnika Ditera Koslika, on se pominje kao novi berlinski sekretar za kulturu, umesto Andrea Šmica koji je nedavno abdicirao zbog poreskog skandala.

Iako se odavno ne slažem sa filmskim izborima Ditera Koslika, ovo ne tvrdim ja već objavljuje ugledni američki časopis „Holivud riporter”. A kada Amerikanci kažu, mora da je tako. Oni od prisluškivanja po Nemačkoj, koliko znam, još nisu digli ruke.

O tome svedoči i dokumentarni filmski intervju „Edvard Snouden – Intervju”, koji je pre dva dana imao specijalnu projekciju u okviru Berlinala, iako je zapravo reč o televizijskom intervjuu koji je Snouden dao nemačkom novinaru Hubertu Zepelu. Ali, kako je ovo prvi Snoudenov intervju odkad se nalazi u Rusiji, ovaj filmski događaj ipak ima ukus ekskluzive.

Na glavnoj sceni u Berlinale palastu među filmovima iz trke za „Zlatnog medveda” do sada su se, osim „71” Jana Demanža (o kojem je na stranicama „Politike” već pisano), izdvojili još i filmovi: „Stanice krsta” Ditriha Brigemana, „Voleti, piti, pevati”, to jest „Život Rajlijev” Alena Renea, „Stratos” Janisa Ekonomidesa, „Crni ugalj, tanki led” Đao Jinana, i na sasvim poseban način i „Po redosledu nestajanja” Hansa Petera Molanda.

Norveški film, u režiji Molanda, pravo je festivalsko osveženje, ali ne zato što je kakvo vrhunsko delo, već zato što je u pitanju simpatična i prilično duhovita crna krimikomedija neuobičajene strukture (svaki ubijeni lik, dobija i svoju čitulju sa krstom), koja u dvorani mami smeh i kikot pokazujući sve potencijale uspešnog bioskopskog filma (ruku na srce, mesto mu je više van konkurencije).

U najkraćem, ovo je nešto poput čorbe skrčkane od Tarantinovih i filmova braće Koen, ali nema veze – smešno je, a i mi smo tu umešali prste.

Mislim, pre svega, na učešće naših glumaca, među kojima i Sergeja Trifunovića (prisustvovao projekciji) i Mikija Krstovića, koji zajedno sa svojim Tatom, u liku i telu legendarnog Bruna Ganca, koji tečno u filmu govori srpski, čine srpsku narko-mafijašku porodicu, glavne konkurente na tržištu na kojem vlada mlađahni, naočiti norveški bos koji stalno brine o zdravoj hrani i zdravom životu svog malenog sina.

U tom norveškom grmu – priči o osveti, pravdi i liku oca osvetnika, kojeg vanserijski tumači Molandov veliki prijatelj, švedski glumac Stelan Skarsgard – leži i srpski zec kao jedan od glavnih izvorišta crnog humora. Jer, glavni negativac stalno Srbe naziva Albancima, vređa Srbe misleći zapravo na Albance, pokazujući u svoj svojoj nordijskoj ibermenšovskoj osionosti, da je to njemu sve isto. Strano, nezanimljivo i krajnje nepoželjno...

„Stranice krsta” Ditriha Brigemana, estetikom minimalizma i hladnoće, delimično predstavlja mešavinu onoga što liči na Urliha Zajdela i Mihaela Hanekea. Priča o 14-godišnjoj Mariji, iz ortodoksne katoličke porodice, „putuje” kroz 14 stanica (14 malih poglavlja), baš kao što je i Isus prolazio Golgotu. Devojačka tragedija slikana sa hladnom distancom ne ostavlja gledaoca ravnodušnim. U svakom slučaju, od četiri nemačkih filmova u takmičenju, ovaj je najbolji.

Grčki film „Stratos” starog znanca (Kipranina) Janisa Ekonomidesa, jeste film koji se može opisati kao „Tarantino bez šege i humora”. Plaćeni ubica za novac likvidira jednog po jednog pripadnika u dugove ogrezle srednje klase, ali ne iz ubilačkog nagona već iz nužde (da investira u gradnju tunela za oslobađanje prijatelja iz zatvora) i u tom smislu je Ekonomidesov „Stratos” velika metafora grčke ekonomske krize.

Ubica je ujedno i najmoralniji lik u priči o moralnom sunovratu, prevari, korupciji, propalim investicijama i propalim porodicama...

I dok kineski film „Crni ugalj, tanki led” Đao Jinana, klasična krimipriča, mami pre svega iz razloga što ovakva vrsta filma donedavno nije snimana u Kini, film „Voleti, piti, pevati”, to jest „Život Rajlijev”, francuskog veterana i filmske legende Alena Renea (92), ushićuje kao oda radosti, slavlje života i umetnosti, ali i smrti kao sastavnog dela života.

Francuski majstor po recepturi „jednostavno je lepo”, i na svojevrstan način „glumeći” filmske eksterijere i enterijere, nadomeštajući ih često crtežima i pozorišnim rekvizitima, nudi ekranizaciju pozorišnog komada britanskog pisca Alena Ajkborna, o tri seoska para na čiju životnu kolotečinu nevidljivi prijatelj Džordž Rajli utiče na mnogo načina.

I evo na delu je Rene kao neprevaziđeni majstor forme u kojoj se spaja i ono naizgled nespojivo: čisto pozorište, likovna umetnost, muzika i senzibilan film, u kojem je njegova životna saputnica, iskričava Sabin Azema, ponovo u jednoj od glavnih uloga!