Beogradska realnost Jovana Bijelića

Iza naslova izložbe „Beograd Jovana Bijelića”, koja se večeras u 19 sati otvara u Galeriji SANU, krije se jedinstven odabir njegovih dela, čak njih 48 – sva svedoče o raznolikim vezama poznatog umetnika sa gradom u kojem je proveo veliki deo života, slikajući njegove slojevite i prepletane odnose. Čak su i čuveni bosanski predeli i pejzaži, sada već mitski element njegovog stvaralaštva, uglavnom nastajali u Beogradu kao jedna vrsta nostalgije i žala za naivnošću detinjstva. Upravo je zato dr Simona Čupić, autorka postavke, u godini kada se obeležava pedeset godina od smrti ovog akademika, odlučila da publici skrene pažnju na specifičnost njegovog odnosa prema Beogradu.

Slike, koje će u Galeriji SANU biti izložene do 10. marta 2015. godine da bi se potom od 27. marta preselile u Galeriju Matice srpske u Novom Sadu (izložba je zajednički projekat dve galerije), pozajmljene su iz brojnih naših institucija – Narodnog muzeja, Muzeja savremene umetnosti, Muzeja grada Beograda, Muzeja pozorišne umetnosti Srbije, Spomen-zbirke Pavla Beljanskog... Čak 12 dela potiče iz privatnih kolekcija i njih je do sada bilo nemoguće videti.

O tome zašto je postavka koncipirana sa akcentom na Beograd umesto na retrospektivu dr Simona Čupić kaže:

– Bijelić, koji spada u grupu najprepoznatljivijih autora kada je reč o srpskom i bivšem Jugoslovenskom prostoru, doseljava se u Beograd 1918. i tu ostaje do kraja života, do 1964. Iako je taj njegov bosanski pejzaž prva asocijacija najvećeg broja poštovalaca umetnosti i ljubitelja slikarstva kada je on u pitanju za skoro pola veka, koliko je proveo u Beogradu, gotovo da ne postoji nijedna inicijativa u kulturi u kojoj nije učestvovao, pa je ideja da Beograd bude vezivno tkivo bila logična. Bio je osnivač umetničkih grupa, scenograf Narodnog pozorišta, što mu je i bilo prvo zaposlenje zbog kojeg dolazi u prestonicu, pedagoškim radom u svojoj slikarskoj školi bavio se na tavanu Druge muške gimnazije. Micić ga objavljuje u „Zenitu”, a sa njim se druže i izuzetno ga uvažavaju Rade Drainac i Miloš Crnjanski, koji ga naziva „najvećom pojavom međuratnog Beograda”.

„Violinista”, 1932, Muzej savremene umetnosti Beograd  

Kako dodaje naša sagovornica, slikao je i dinastičke portrete Karađorđevića, za Crkvu Aleksandra Nevskog radio je ikone, dok su čak i tragični delovi njegove lične sudbine prožeti sa istorijom Beograda – 1944. godine njegova ćerka Dubravka prvo je uhapšena da bi bila potom i streljana u Banjičkom logoru.

– Njegov primer pokazuje kako se jedan Bijelić, kao čovek široke kulture i dobronamernosti, ponaša u sredini u koju je došao, ne samo da postaje njen sastavni deo već je i obogaćuje svojim životom i radom. Ova izložba posebno podseća upravo na to – kako bi se trebalo ophoditi prema Beogradu kada u njega dođete i rešite da u njemu ostanete.

Izložbu prati i katalog, čiji je autor Simona Čupić, podeljen na dva segmenta, kao što su i same slike organizovane u izložbenom prostoru: „Beogradska realnost i imaginarna Bosna” i „Građanska etikecija i boemski nemar”. Osim biografije u publikaciji se nalaze i brojne fotografije kao i Bijelićevi citati.

M. Dimitrijević