Crkva na mestu pogibije mladih oficira

Priču o pogibiji svog sina Željka, poručnika Vojske Srbije, u NATO agresiji, Nenad Savičić naučio je sebe da ispriča suzdržavajući emocije. Dvadesetčetvorogodišnji Željko Savičić i dvadesettrogodišnji Siniša Radić, samo šest meseci pošto su završili Vojnu akademiju poginuli su 6. aprila 1999. godine na Kraljevom stolu na planini Maljen, izvršavajući borbeni zadatak. Dok priča o detinjstvu svog sina, kako ga je početkom osamdesetih godina prošlog veka, kao „petlića” vozio na treninge fudbalskog kluba Srem, oči Nenada Savičića pune se suzama i brana koju je sagradio prema spoljnom svetu počinje da popušta. 

Prekidamo na trenutak razgovor i zalazimo u opšte teme, u to srećno vreme kada su odrasli delili naivnost dece i verovali da smo poslednja država na svetu kojoj može da se desi rat. Pa ipak, evo nas, dvadeset godina od završetka građanskog rata u SFRJ i šesnaest godina od NATO bombardovanja SR Jugoslavije. Do porodičnog doma Savičića u Jakovu kod Beograda dolazimo gledajući usput napuštene industrijske objekte. Tužne spomenike nekadašnjeg blagostanja iz vremena kada je Željko igrao fudbal za FK Srem. Danas, umesto tog nekadašnjeg dečaka, na fasadi porodične kuće velika plava tabla. Na njoj piše: „Ulica poručnika Željka Savičića”, a pod njom ljubazni domaćin.

– Čim je krenuo u prvi razred osnovne škole pošao je na fudbal. Trenirao ih je Veljko Tomić, kao pioniri su igrali sa Zvezdom, trebalo je da uđu u prvu ligu. Bio je odličan đak i kasnije je na akademiji bio među najboljima. Zato su ga, verovatno, i odabrali da bude oficir za navođenje. Kada je u septembru 1998. godine završio akademiju, poslali su ga na Kosovo. Celog ga je obišao – priča Nenad Savičić.

Mladi potporučnici, posthumno unapređeni u čin poručnika, Željko i Siniša bili su pripadnici 126. brigade za vazdušno osmatranje, javljanje i navođenje (VOJIN). Jedinice koju zovu „oči i uši” zemlje i koja je baš zbog toga svih 78 dana bila na udaru NATO avijacije. Željko i Siniša radili su u kasarni „Jovan Kursula” u Kraljevu. Odatle su otišli na planinu Maljen, za ekran jednog od radara, smešten na istaknutom vrhu, Kraljevom stolu, da prate nalet NATO avijacije i šalju ključne informacije o njihovom kretanju našoj lovačkoj avijaciji koja je početkom rata poletala u presretanje neprijatelja.

– Poslednji put čuli smo se tog 6. aprila oko četiri sata popodne. Rekao je da će doći sutra autobusom kući. Završio je svoju smenu i ostao da pomogne kolegi. I tada se desilo to što se desilo – kaže Nenad Savičić.

Radar sa kupolom u kojoj su se nalazili Željko i Siniša pogođen je avionskom bombom u 23.05 sati. Kako to samo zli prst sudbine može da namesti, dogodilo se to baš u trenutku kada su umesto jednog, u kupoli bila dvojica oficira i to dvojica među najmlađima.
Siniši je to bila i prva borbena smena: u jedinicu je došao prethodnog dana. A upravo od sličnog ratnog udesa porodica Radić već je bežala. Sa dvojicom sinova, Radići su 1995. godine izbegli iz Knina i doselili se u Niš gde i danas žive. Nedaleko od njihovog današnjeg mesta stanovanja nalazi se ulica koja nosi ime njihovog poginulog sina. Jovan Radić, njegov otac, priča nam da je Siniša sa osmicom završio studije, a sa devetkom diplomirao na Vojnoj akademiji. Da je voleo to zanimanje iako je odluka da upiše Vojnu akademiju delimično bila uslovljena i materijalnim položajem u kojem se porodica tada nalazila.

– Voleo je da igra šah, a još od školskih dana voleo je i geografiju i istoriju i čak razmišljao da nešto od toga studira. Sportom se bavio rekreativno, zanimalo ga je ronjenje i plivanje, ali je igrao sa drugovima i fudbal i košarku – kaže Jovan Radić.

I danas kod Savičića i Radića svraćaju Željkovi i Sinišini drugovi sa akademije, obilaze ih njihovi komandiri i nadređeni. Dolaze na rođendane, na pomene.

Pogibija dvojice mladih poručnika bila je najteži gubitak 126. brigade VOJIN za vreme NATO bombardovanja. Svake godine 6. aprila sa porodicama na Maljen odlaze i pripadnici ove brigade. Inicijativa vojske je bila da ulice u mestima gde su živeli ponesu njihovo ime, da dobiju spomen-obeležje na Maljenu, u kasarni u Kraljevu u kojoj su radili, i naravno u samom sedištu brigade u Beogradu. Pripadnici 126. brigade VOJIN rado su prihvatili i trenutno sprovode u delo i ideju vladike valjevskog Milutina da se na mestu pogibije dvojice poručnika podigne crkva. Kako objašnjava pukovnik Dragan Radovanović, zamenik komandanta 126. brigade VOJIN, biće posvećena Svetom Đorđu, najvećem ratniku među svetiteljima.

– Crkva je već gotova, ona je montažna, obložena kamenom, u osnovi veličine dva i po puta šest metara. Trenutno rešavamo imovinsko-pravna pitanja u vezi sa parcelom gde treba da bude postavljena, ali imamo uveravanja svih državnih organa da će to biti rešeno. Nadamo se, dakle, da će ove godine 6. aprila parastos našim poginulim pripadnicima biti služen u toj crkvi – kaže pukovnik Dragan Radovanović.

Eparhija valjevska otvorila je i poseban žiro-račun za prikupljanje sredstava za podizanje crkve, budući da njena gradnja tek treba da bude otplaćena. Pripadnici brigade VOJIN svakako će učestvovati prema svojim mogućnostima u finansiranju gradnje hrama, dodaje pukovnik Radovanović.

– Siniša Radić i Željko Savičić bili su na dužnosti oficira za navođenje i bili su zaduženi da navode našu lovačku avijaciju na avijaciju neprijatelja. Po prirodi stvari radar zrači, a ako zrači, onda je i logično da će ga otkriti. Uz to, on mora biti na istaknutoj tački, mora biti uključen, a oficir za navođenje mora da bude u kabini radara i da gleda u ekran. Dvojica poručnika stradali su od avio-bombe, što znači da su bili tačno pozicionirani. U to vreme država je imala mnogo gubitaka, a sasvim je logično da mi budemo ispred civila, to je nešto sa čim živimo i radimo. A i sama služba je rizična, oficir za navođenje je možda i najrizičnije radno mesto. Međutim, nas te žrtve naročito bole zato što su naše, zato što su to bili mladi ljudi, zato što su malo toga od života proživeli, tek su počeli da rade. Svake godine 6. aprila vodimo na Maljen uglavnom one koji su tek došli u jedinicu, pokušavamo da na taj način to prenosimo s generacije na generaciju – navodi pukovnik Radovanović.

-----------------------------------------------------------------------

Sahranjeni istog dana

Željko Savičić rođen je 10. jula 1975. godine u Zemunu. Završio je Vojnu gimnaziju i Vojnu akademiju u Beogradu. Siniša Radić rođen je 30. juna 1976. godine u Kninu. Posle završene Elektrotehničke škole u rodnom gradu, upisao je Vojnu akademiju u Beogradu. Drugovi sa klase, sahranjeni su istog dana 9. aprila 1999. godine: Željko u Jakovu, a Siniša na groblju u Nišu.