Nekad bilo

Bilo je to na početku „zlatnog doba” beogradskog urbanizma, između 1970. i 1980, kada su Srbija, Jugoslavija pa i Evropa gledali i učili od nas kako se planira razvoj grada. Generalni plan Beograda nastao između 1969. i 1972. bio je evropski hit. Polazne pretpostavke u njemu bile su:  planski razvoj do 2000. godine, prognoziranih 1,9 miliona stanovnika odnosno 1,4 miliona za naselje Beograd, 880.000 zaposlenih i bruto društveni proizvod 4.600 ondašnjih dolara po stanovniku. Na tom osnovu je planirana i gradska infrastruktura koja je trebalo da obezbedi efikasnost i funkcionalnost grada. Prema demografskim i ekonomskim projekcijama Generalni plan Beograda 2000. dao je osnovne ideje i smernice za izgradnju magistralne infrastrukture. Najvažnije su: 167 km autoputnih saobraćajnica sa obilaznicom oko Beograda, magistralni poluprsten oko centra grada uključujući i most preko Ade Ciganlije, magistralni potezi Bulevar Revolucije – Bulevar Lenjina (stari nazivi ulica) i Maršala Tolbuhina – Nemanjina – novi most preko Save, formiranje železničkog čvora sa novom stanicom „Prokop”, ranžirna stanica u Makišu, mogućnost nove luke u Velikoselskom ritu, dve linije gradskog metroa, decentralizacija autobuske stanice na tri nove („Sever” prema Pančevu, „Jug” kod Autokomande i „Zapad” u Novom Beogradu),vodoizvorište i prerada vode u Makišu, centralni sistem za prikupljanje otpadnih voda, interceptor sa postrojenjem za prečišćavanje na Dunavu, uređenje obala Save i Dunava...

Od svega toga nešto je i urađeno,poput vodovoda, elektroenergije i gasa, brojni projekti nisu ni započeti, deo je izgrađen protivno planskim rešenjima, pogotovo u saobraćaju (staromodni tramvaj).

Zato se danas pitamo šta su razlozi za tako slabu primenu tog plana. Iskustvo govori da je reč o sledećim slabostima:loše upravljanje gradom,izuzev u periodukada su na njegovom čelu bili Branko Pešić i Živorad Kovačević;politička volja je difuzna, bez jasne koncepcije i bez poštovanja započetog, u velikoj meri autoritarna, neraspoložena prema dugoročnim projektima;sve slabije (ili nepostojeće) gradske institucije u kadrovskom, finansijskom i logističkom pogledu;politički voluntarizam na vrhu uprave i autoritarne velike odluke gde se struka ne pita već joj se diktira;neodgovarajući etički odnos između uprave i struke, ali i unutar struke, i loša saradnja sa javnošću.

Otud višedecenijsko, nesistematsko i bez kontinuiteta čeprkanje po obilaznici, interceptoru, luci Beograd, vodovodu ka Mladenovcu i drugim planskim rešenjima.

 Kako onda razumeti obećanja gradske uprave da će da urade sve ono što nije urađeno od Generalnog plana 2000?

Prof.dr Borislav Stojkov, Član tima za sintezu GUP Beograda 2000