Nagrade za „Franca Lista" i Slanu dolinu

Grad domaćin ovogodišnje dodele nagrada za očuvanje evropskog kulturnog nasleđa bio je Oslo. Na prestižnoj ceremoniji, upriličenoj u Gradskoj skupštini, proglašeni su  pobednici u osnovne četiri kategorije – očuvanje kulturnog nasleđa, istraživački rad, posvećenost očuvanju kulturnog nasleđa i obrazovanje, obuka i podizanje svesti, kao i pobednik internet ankete.

U kategoriji očuvanja kulturnog nasleđa, nagradu su podelile muzička akademija „Franc List“ u Budimpešti, Slana dolina u baskijskom gradiću Anjana i jermenska crkva Sv. Giragos u Turskoj, saopšteno je na ceremoniji.

Muzička akademija „Franc List“, izgrađena u art-nuvo stilu 1875. godine, konzervatorijum je i muzička dvorana i jedna od najpoznatijih građevina u Budimpešti, u kojoj se čuva i nekoliko izuzetno vrednih knjiga i rukopisa ovog mađarskog kompozitora i pijaniste 19. veka.

Kako je zgrada Akademije vremenom izgubila prvobitan sjaj, a strukturni i mehanički sistemi zastareli i postali potpuno neadekvatni prema savremenim standardima, restauracija je bila više nego potrebna. Cilj nije bio samo vratiti arhitektonski sjaj, već i osposobiti zgradu za muzički „život” unutar zidova.

Slana dolina u baskijskom gradiću Anjana pokriva površinu od 13 hektara i odlikuje se veoma impresivnom strukturom – terasama za isparavanje soli izgrađenim od kamena, drveta i gline sa drvenim kanalima kojima slana voda putuje od izvora do bunara. Nedavna arheološka istraživanja su pokazala da se so ovde kontinuirano proizvodi više od 6.500 godina.

Projekat očuvanja Slane doline znači očuvanje pejzaža, arhitekture, kao i proizvodnje visokokvalitetne soli upotrebom tradicionalnih tehnika, koja utiče na ekonomiju samog gradića.

Jermenska crkva Sv. Giragos u jugoistočnom turskom mestu Dijarbakir (mesto je sada, uglavnom, naseljeno Kurdima) najverovatnije je iz 17. veka. Krajem 20. veka, krov crkve se urušio i zdanje je potpuno napušteno.

Zahvaljujući, međutim, nevladinoj organizaciji „Zadužbina crkve Sv. Giragos” i pojedinim dobrotvorima, crkva je ponovo pretvorena u važan religijski i kulturni centar, detaljnom restauracijom glavne crkve, kapele i okolnih zdanja.

Akademija „Franc List” u Budimpešti

Projekat „Blaga Venecije u okolini Trga Sv. Marka” dobio je nagradu za istraživački rad. Reč je o digitalnoj platformi uz pomoć koje, preko mobilnog telefona, tableta ili kompjutera, korisnici mogu da obiđu zdanja u okolini Trga Sv. Marka i izbliza pogledaju objekte od kulturnog i istorijskog značaja.

„Rundling” je naziv specifičnog tipa kružnog sela iz 12. veka, karakterističnog za oblast centralne Nemačke. Danas se, međutim, na takav tip sela može „nabasati” samo u oblasti Vendlend, u ruralnim predelima nemačke pokrajne Donja Saksonija.

No, i ova sela su suočena s potpunim nestankom, pa je 1969. godine oformljena grupa volontera, takozvani Rundlingovci, koja pokušava da sela ostanu „živa” i dobiju status svetskog kulturnog nasleđa.  

Nagradu Evropa Nostra u kategoriji posvećenosti očuvanju kulturnog nasleđa Rundlingovci su „podelili“ sa londonskim Udruženjem za konzervaciju crkava, koje je, od osnivanja 1969. godine, od propadanja „spasilo” 347 crkava i „vratilo” im ulogu centara religijskog i društvenog života.

U kategoriji obrazovanja, obuke i podizanja svesti nagrada evropskog kulturnog nasleđa dodeljena je programu za rekonstrukciju i očuvanje ruralnih kuća u Estoniji.

Godine 1957. nadomak Talina otvoren je Estonijski muzej na otvorenom, u okviru kojeg je potpuno rekonstruisano jedno ribarsko selo iz 18. veka sa crkvom, krčmom, školom, vatrogasnom stanicom i kućama, koje predstavljaju ruralni tip zastupljen na jugu, severu i zapadu zemlje.

Muzej je vremenom proširio delatnost i 2008. započeo program obuke vlasnika ruralnih kuća širom Estonije u rekonstrukciji i očuvanju svojih domova.

Posebno mesto među nagrađenima u kategoriji očuvanja kulturnog nasleđa „zauzeo“ je pobednik inernet ankete – džinovske skulpture Nuragijske civilizacije, koja je dominirala Sardinijom od Bronzanog doba (od oko 1800. godine pre nove ere) do 2. veka nove ere. Naziv je dobila po karakterističnim tvrđavama, koje se i danas mogu videti na ostrvu.

Ono po čemu je ova civilizacija bila poznata jesu ogromne, kolosalne skulpture visine između dva i dva i po metra. Isklesane od kamena pečara sa ostrva, pronađene su u fragmentima 1974. godine u blizini mesta Monte Prama. Pažljivom restauracijom dobile su svoj prvobitni oblik i većina je predstavljala strelce, ratnike i boksere. Vreme njihovog nastanka je predmet debate među stručnjacima – negde između 11. i 8. veka pre nove ere.   

Evropa Nostra, pan-evropska federacija za očuvanje evropskog kulturnog nasleđa, osnovana je 1963. godine s ciljem da se očuva evropsko kulturno nasleđe za sadašnje i buduće generacije. Mreža Federacije „pokriva” preko pedeset zemalja širom Evrope.