Džihadisti u borbi za afričku naftu

Četiri bombaša samoubice (među njima tri tinejdžerke) razneli su najmanje šestoro ljudi u gradiću Fotokol na severu Kameruna nedaleko od granice sa Nigerijom. Diverzantski udar dogodio se u subotu, samo dan nakon što je mala grupa džihadista zauzela luksuzni hotel u prestonici Malija: u devetočasovnom obračunu specijalnih jedinica te države, Francuske i SAD sa napadačima poginulo je 19 civila i dvoje napadača. Subotnji napad u Fotokolu pripisuje se nigerijskom Boko haramu, „najsmrtonosnijoj terorističkoj organizaciji na svetu”, po nedavnoj oceni međunarodnog Instituta za ekonomiju i mir sa sedištem u Njujorku. Odgovornost za napad u Bamaku, u hotelu „Radison blu”, do sada su preuzele već tri džihadističke organizacije aktivne u regionu Sahare i Sahela: Murabitun (na arapskom „stražari”), ogranak Al Kaide za severnu Afriku koji je poznat pod akronimom AKIM i malo poznati Oslobodilački front Masina, izvestio je juče Rojters.

Koliko u martu ove godine Boko haram – koji već više od šest godina vodi oružanu borbu za uvođenje islamskog kalifata od Sahare do naftonosne luke Lagos – objavio je da se pridružuje Islamskoj državi (ID). Mnoštvo gradova sredozemnog priobalja Libije i centralni pojas te urušene države sa najvećim rezervama nafte u Africi već su pod kontrolom ID, a nemali broj lidera te ekstremističke organizacije prešao je poslednjih meseci iz Sirije u Libiju i druge države Magreba, upozoravaju izveštaji američkog ministarstva odbrane.

Istovremeno, severnoafričke filijale Al Kaide u više navrata su od 2007. godine objavile da će taj region prebogat gasom i naftom postati odskočna daska za terorističke napade u Evropi.

U međuvremenu, i Al Kaida i ID proširile su regrutaciju istomišljenika u Mauritaniji, na zapadnoj obali Afrike, i Tanzaniji, na obali Indijskog okeana. Zloglasni britanski Džihadista Džon – poznat po odrubljivanju glava nevinih žrtava – stigao je na ratište u Siriju iz Tanzanije. Istočnoafrička obala Afrike – od južne Somalije, Kenije i Tanzanije do Mozambika i Madagaskara – od početka veka je region novog buma eksploatacije nafte.

U međuvremenu, bombaški udari u Fotokolu i Bamaku – aktivista rivalskih međunarodnih organizacija islamskih ekstremista – dogodili su se inače u regionu oko jezera Čad, koji vrvi od ultramoderno naoružanih stranih vojnih trupa (samo na severu Malija stacionirano je oko 3.500 francuskih vojnika, dok SAD imaju bazu dronova u uranijumom bogatom Nigeru). Višegodišnje prisustvo pripadnika stranih vojski (kinesko i indijsko obezbeđenje učestvuje u čuvanja rudnika uranijuma kompanija tih država u Nigeru) u zemljama oko jezera Čad ima višestruku namenu.

Naime, jezero Čad – koje inače vodom snabdeva 68 miliona ljudi u Kamerunu, Nigeru, Čadu i Nigeriji – predstavlja najnoviji naftni „eldorado” u Africi. Nigerijska državna naftna kompanija objavila je prošle sedmice da je nakon višegodišnjih uzaludnih pokušaja pronašla „ključno nalazište nafte u jezeru Čad”, preneo je „Dejli trast” iz Abudže.

Nigerija je u traganje za naftom i gasom na jezeru Čad 2011–2013. godine uložila oko 240 miliona dolara, na osnovu ekspertskih izveštaja koji su nagoveštavali da na dnu te plitke vodene mase ima oko 100 milijardi kubnih metara depozita nafte. Nigerija je 2006. godine odobrila kineskoj državnoj naftnoj kompaniji licencu za dalja istraživanja nalazišta u jezeru Čad. Međutim, „nedugo potom očekivanja za skoru eksploataciju petroleja osujećena su usponom Boko harama”, navodi dnevnik iz Abudže.

Boko haram, ID i niz manjih lokalnih džihadističkih organizacija koje dejstvuju od Somalije do Mauritanije danas aktivno učestvuju u destabilizaciji jednog od energentima izuzetno bogatih regiona sveta, sa geografski ukrštenim ambicijama. Oba tabora, naime, najavljuju proširivanje dejstava na Zapadu. Boko haram istovremeno preti napredovanjem ka naftonosnom Gvinejskom zalivu, na zapadu Afrike.

Bombaški udari u Fotokolu i Bamaku poslednji su u nizu njihovih sve češćih krvavih udara u Sahari i Sahelu, protiv kojih region (a ni međunarodna zajednica) nemaju zajedničku strategiju borbe.

Sredinom novembra je u Dakaru (Senegal) organizovan drugi francusko-afrički forum o miru i bezbednosti na Crnom kontinentu Čak 18 pozvanih afričkih lidera nije se odazvalo pozivnici predsednika Makija Salija. Masovno ignorisanje skupa u Dakaru inače je potez bez presedana u afričkoj diplomatiji. Taj potez možda objašnjava „(lokalno) viđenje da je Francuska i dalje dominantan partner u afričkim odnosima”, spekuliše britanski vojno-politički magazin „Afrika konfidenšal”.

U međuvremenu, region zapadne Afrike najavljuje da će do kraja godine oformiti dugo najavljivane zajedničke snage (8.500 vojnika) za borbu protiv terorizma u regionu, kojim, osim džihadista, uveliko špartaju sirijski i afrički migranti, kuriri latinoameričkih narko-kartela, krijumčari oružja i ko zna ko još.